III SA/Lu 183/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi R. K. i Z. C. – K. Spółka Jawna na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zaświadczenia i opłaty drogowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w części dotyczącej nałożenia kary w wysokości 3.000 ( trzy tysiące ) złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej opłaty drogowej; 2. określa, że w powyższym zakresie obie decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. w pozostałej części oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 – 3. art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 151, poz. 1089 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej w B.P. - po rozpatrzeniu odwołania "K." spółki jawnej od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] w sprawie nałożenia kary pieniężnej w kwocie [...] zł - utrzymał powyższą decyzję w mocy. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynikało, że w dniu [...] firma "K." wykonywała na drodze krajowej Nr 12 w miejscowości K., pow. Ś., niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na własne potrzeby) bez wymaganego zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej oraz bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Powyższe ustalenia organ poczynił w oparciu o protokół kontroli, sporządzoną dokumentację fotograficzną i kserokopie okazanych dokumentów przez kierowcę pojazdu S.W., kierującego tego dnia samochodem marki Mercedes Nr rejestracyjny [...] (należącym – jak później wyjaśniono - do firmy "H." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z M. i wynajętym od tejże firmy na podstawie pisemnej umowy). Ustalenia te wskazywały, że podczas kontroli w dniu [...] kierowca okazał odcinek kontrolny wypełnionej rocznej karty opłaty, ważnej do dnia [...]. Nie posiadał natomiast winiety samoprzylepnej, która powinna być umieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. W świetle przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, okazanie przez kierowcę samego odcinka kontrolnego karty opłaty nie stanowiło dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, bowiem skutek prawny uiszczenia opłaty drogowej następuje nie przez sam fakt wykupienia karty opłaty drogowej, ale dopiero przez jej wypełnienie i używanie w sposób przewidziany prawem. W myśl art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, podlega karze pieniężnej. Wykaz naruszeń określa załącznik do ustawy o transporcie drogowy. Za w/w naruszenie, to jest za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty, kara wynosi 3 000 zł (według pkt 4.1. załącznika). Poza tym w świetle poczynionych ustaleń spółka "K." dopuściła się innego naruszenia, gdyż nie posiadała wymaganego zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Powyższy przepis stanowi, że przewozy drogowe na własne potrzeby mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Takim zaświadczeniem nie może być zaświadczenie wydane innemu podmiotowi. Dlatego bez znaczenia był fakt, że spółka "K." przedstawiła kserokopię zaświadczenia (oraz jego wypis) wystawione firmie "H.". Kara za wykonywanie przewozu na własne potrzeby bez wymaganego zaświadczenia wynosi 2 000 zł (pkt 1.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym). W tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Celnego w L. zasadnie nałożył na spółkę "K." łączną karę pieniężną w kwocie [...] zł. W skardze sądowej firma "K." zarzuciła, że poczynione przez organ ustalenia są błędne i krzywdzące ponieważ kierowca posiadał wymagane prawem dokumenty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest usprawiedliwiona w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w kwocie 3 000 zł, przewidzianej w pkt 4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz.874 ze zm.). Zgodnie z art. 42 ust. 1 cyt. ustawy, podmioty wykonujące na terytorium RP przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że spółka "K." uiściła wymaganą opłatę za przejazd po drogach krajowych. Dyrektor Izby Celnej przyznaje bowiem w swojej decyzji, że w trakcie kontroli w dniu [...] kierowca okazał odcinek kontrolny karty opłaty drogowej (ważnej do dnia [...]). Podaje również, że w dniu [...] spółce wydano kartę opłaty drogowej Nr [...]. Spółka "K." wykonała zatem ciążący na niej obowiązek, wynikający z dyspozycji art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Karę w wysokości 3 000 zł – w myśl pkt 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym - nakłada się za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Ustawa o transporcie drogowym używa tu zwrotu "bez uiszczenia wymaganej opłaty". Jeśli uiszczono opłatę – co organ sam przyznaje w decyzji - to nie może w takim przypadku nałożyć kary pieniężnej na przedsiębiorcę. Skoro tak, to organ nie może również skutecznie argumentować, że dowodem uiszczenia opłaty jest tylko formalny dowód, o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 151, poz. 1098 ze zm.), to jest karta opłaty składająca się z dwóch części – winiety samoprzylepnej (umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu) oraz odcinka kontrolnego (przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty) i twierdzić, iż skutek prawny uiszczenia opłaty następuje nie przez sam fakt wykupienia karty, ale dopiero przez jej wypełnienie i używanie w sposób przewidziany prawem. W/w rozporządzenie przewiduje w § 3 ust. 3, że dowód uiszczenia opłaty stanowi łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona w sposób jak wyżej podany. Określa ono, iż nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty odcinek kontrolny nieprzedziurkowany lub winieta nieprzedziurkowana bądź winieta nieumieszczona w/w sposób (§ 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia). . Zgodnie z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, minister właściwy do spraw transportu upoważniony został do określenia w drodze rozporządzenia, rodzaju i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, trybu wnoszenia i sposobu rozliczania tej opłaty, a także do określenia wzorów dokumentów potwierdzających jej wniesienie. Powyższy przepis ustawy o transporcie drogowym nie upoważniał ministra do wprowadzenia możliwości zmiany ogólnych zasad dowodzenia, określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Regułą jest, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). W rezultacie problematykę dowodzenia i regulacji ustawowej materii zasad postępowania dowodowego, określoną w omawianym rozporządzeniu, akcie normatywnym rangi podustawowej, trudno uznać za zgodną z zasadą państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Faktem jest, że w dniu kontroli winieta nie była umieszczona wewnątrz pojazdu, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Ustawa o transporcie drogowym nie wprowadza jednak kary pieniężnej w kwocie 3 000 zł za nieumieszczenie winiety w pojeździe w/w sposób. W tej sytuacji nałożenie sankcji na spółkę "K." nie miało normatywnego oparcia w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] w części dotyczącej nałożenia omawianej kary pieniężnej podlegały uchyleniu przez Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 litera a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej ppsa. Stosownie do art. 152 ppsa, Sąd określił, że obie decyzje w tym zakresie nie podlegają wykonaniu. W ocenie Sądu, skarga jest niezasadna w części odnoszącej się do nałożenia na spółkę "K." kary pieniężnej w kwocie 2 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne potrzeby bez wymaganego zaświadczenia (pkt 1.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym). W myśl art. 33 ust. 1 ustawy, przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że spółka "K." zajmuje się sprzedażą hurtową i detaliczną mięsa oraz wyrobów mięsnych (przedmiot działalności według PKD). Nie wynika natomiast, aby była przedsiębiorcą posiadającym uprawnienia do wykonywania transportu drogowego. Wobec tego przewóz artykułów mięsnych wykracza poza przedmiot podstawowej działalności spółki "K.", a więc jest działalnością pomocniczą i za taką należy uznać przejazd pojazdu bez załadunku w dniu [...], co stwierdzono w toku przeprowadzonego postępowania. Spółka powinna była uzyskać stosowne zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne (jest ono wydawane na wniosek – art. 33 ust. 6 ustawy o transporcie drogowym) i zaopatrzyć kierowcę pojazdu w wypis takiego zaświadczenia (tego rodzaju obowiązek przedsiębiorcy wynika z treści przepisów art. 87 ust. 2 i 3 w/w ustawy). Cywilnoprawna umowa najmu pojazdu nie przenosi uprawnień jakie posiada jego właściciel, który uzyskał stosowne zaświadczenie i nie zwalania najemcy od obowiązku posiadania odrębnego zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Taka umowa nie przenosi również uprawnień do wykonywania transportu drogowego. Zawarta w dniu [...] przez spółkę "K." umowa najmu z firmą "H." (będącą właścicielem pojazdu marki Mercedes) oraz wydane tejże firmie w dniu [...] zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, w żadnej mierze nie upoważniało organu do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, przewidzianej w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Wykaz naruszeń obowiązków oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy o transporcie drogowym. W przypadku wykonywania przewozu na własne potrzeby bez wymaganego zaświadczenia kara pieniężna wynosi 2 000 zł (pkt 1.4. załącznika). Należy zauważyć, że firma "H." dysponowała zaświadczeniem wydanym w dniu [...] Spółka "K." wykonywała przewóz drogowy na własne potrzeby w dniu [...], a zatem dużo wcześniej niż właściciel pojazdu uzyskał przedmiotowe zaświadczenie. Chociażby z tego względu nie może ona twierdzić, że kierujący pojazdem podczas kontroli drogowej posiadał wymagane dokumenty. Dlatego skargę w tym zakresie należało oddalić na mocy art. 151 ppsa.