III SA/Lu 187/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych Miejskiego Inspektora Spraw Obywatelskich nr [...] z dnia [...]. Z upoważnienia Wojewody pełniący obowiązki Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716), po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych Urzędu Miejskiego działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania H. K. z córką K. z pobytu stałego z lokalu przy ul. K. w L.– utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że postępowanie w sprawie wymeldowania H. K. z córką K. z lokalu położonego przy ul. K. w L., wszczęto w dniu [...] na wniosek K. K. Na okoliczność ustalenia miejsca zamieszkania H. K. składali wyjaśnienia H. K., K. K. oraz inne osoby. Z wyjaśnień tych wynika, że H. K. wraz z córką nie mieszka w przedmiotowym lokalu od marca 2001 r. H. K. podniosła, że lokalu tego nie opuściła dobrowolnie, lecz na skutek znęcania się psychicznego K. K. nad nią i ich córką. Podczas kontroli meldunkowej w przedmiotowym lokalu przeprowadzonej na wniosek Urzędu Miejskiego przez Komisariat III Policji ustalono, że pod adresem ul. K. w L. nie zastano H. K. z córką K. Fakt niezamieszkiwania przez nie pod tym adresem potwierdził K. K. i sąsiedzi. W dniu [...] organ pierwszej instancji wydał decyzję Nr [...] , którą odmówił wymeldowania H. K. z pobytu stałego przy ul. K. w L. Uzasadniając decyzję organ podniósł, że w wyroku z dnia 19 grudnia 2000 r. (sygn. akt III C 660/00) Sąd Okręgowy rozwiązując małżeństwo H. K. i K. K. ustalił, że H. K. będzie korzystać z jednego z pokoi mieszkania położonego przy ulicy K. w L., K. K. z drugiego pokoju, natomiast z pozostałych powierzchni będą korzystać wspólnie. Ponadto organ pierwszej instancji zwrócił uwagę na fakt, że z wyjaśnień H. K. wynika, że K. K. znęcał się psychicznie i fizycznie nad nią i K. K., w związku z czym zmuszona była opuścić przedmiotowy lokal i złożyć uprawnionemu organowi zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Przeciwko K. K. toczy się w tej sprawie postępowanie karne. Wobec powyższego nie została spełniona jedna z przesłanek art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dotycząca dobrowolnego opuszczenia lokalu przez daną osobę. Od powyższej decyzji K. K. wniósł w dniu [...] marca 2002 r. odwołanie do Wojewody podnosząc, że organ pierwszej instancji naruszył art. 107 § 3 oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie uzasadniając, dlaczego za wiarygodne uznał wyjaśnienia H. K., a nie uznał za takie wyjaśnień K. K. oraz nie zawieszając z urzędu postępowania z uwagi na fakt toczącego się i niezakończonego postępowania karnego przeciwko K. K. Z upoważnienia Wojewody postanowiono o zawieszeniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego z urzędu postępowania w sprawie wymeldowania H. K. z uwagi na toczące się postępowanie karne przeciwko K. K. W dniu [...] lutego 2004 r. podjęto zawieszone postępowanie i w dniu [...] wydano decyzję Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy powołał się na wyrok z dnia 1 grudnia 2003 r. (sygn. akt IX K 235/03) umarzający postępowanie karne przeciwko K. K. z uwagi na znikomą szkodliwość społeczną czynu, w którym Sąd Rejonowy przyjął, że K. K. znęcał się psychicznie nad H. K. Zatem opuszczenia przez H. K. nie można traktować jako dobrowolne w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostaje spełnione, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, tzn. wynika z własnej woli osoby, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Na decyzję organu odwoławczego K. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zwracając się o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając obrazę art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz wskazanymi w niej podstawami prawnymi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie choć nie z podstaw w niej zawartych. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny w ocenie legalności decyzji nie jest co do zasady związany granicami skargi /art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Tym samym rozumieć przez to należy nie tylko uprawnienie Sądu do wykraczania poza granice zaskarżenia, ale także jego stosownego rozstrzygania jeżeli zajdą tylko przesłanki wymagające wyeliminowania wadliwości kontrolowanego aktu lub czynności. Mając na uwadze zakres kognicji sądu administracyjnego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm./ organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. Podstawą rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy była pierwsza część normy prawnej powołanego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowiąca, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Przy wykładni tegoż artykułu należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. K 20/2001 /OTK ZU 2002/317 poz. 34/ w którym to Trybunał stwierdził, że art. 9 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 2001 r. Nr 87 poz. 960 ze zm./ jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W świetle tego wyroku czynność zameldowania jest czynnością materialnotechniczną, która potwierdza jedynie faktyczny pobyt w lokalu, a nie rozstrzyga o prawie do lokalu, odpowiednio należy odnieść to do decyzji o wymeldowaniu. W sprawie w przedmiocie wymeldowania organy administracji obowiązane są zatem ustalić, czy w sprawie występuje okoliczność faktyczna opuszczenia lokalu i tylko w kontekście tej przesłanki materiał dowodowy podlega ocenie. Zdaniem Sądu Administracyjnego obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organ władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację działań należących do państwa i samorządu terytorialnego, a celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Służy ona bowiem wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Niedopuszczalne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach sprawy, której przedmiotem jest uprawnienie do zajmowania lokalu. Wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem stanu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, nie stanowi natomiast podstawy do stwierdzenia prawa do lokalu lub jego braku. W sprawie niniejszej organy administracji miały jedynie obowiązek ustalenia czy H. K. i jej córka K. K. rzeczywiście opuściły miejsce dotychczasowego pobytu i czy jest to stan trwały. Mając powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.