III SA/Lu 187/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. H. na pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] lutego 2018 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy udzielenia informacji postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 15 stycznia 2018 r. M. H. (skarżący) wystąpił do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., dalej jako: MOPR w L. z wnioskiem o udzielenie informacji dotyczących jego małoletnich dzieci S. i J. H., w zakresie: szkół do jakich chodzą, wyników osiąganych w nauce oraz konkursach i olimpiadach (w latach 2013-2018), opinii wychowawców dzieci z całego okresu nauki, stanu ich zdrowia, uczestnictwa w nabożeństwach, czy chciałyby mieć kontakt z ojcem, jaki jest stan zdrowia i miejsce pracy matki dzieci, czy do dzieci docierają alimenty od ojca oraz dziadków i w jakiej wysokości. Dane te organ ma uzyskać z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania dzieci. Do pisma załączono kserokopię zawiadomienia Komisariatu III Policji w L. z dnia 27 grudnia 2017 r. o wszczęciu dochodzenia w związku znęcaniem się nad małoletnimi dziećmi. W odpowiedzi, udzielonej pismem z dnia 16 lutego 2018 r., znak: [...], Zastępca Dyrektora MOPR w L., poinformował, że pracownicy MOPR w L. rozpoznali wskazane przez skarżącego środowisko w zakresie posiadanych kompetencji, jednakże z uwagi na ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. - o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.) dalej jako: "ustawa", nie jest możliwe udzielenie informacji we wnioskowanym zakresie. W piśmie z dnia 12 marca 2018 r. zatytułowanym "pozew o nakazanie M.O.P.R. w L., ul M. K. 2d udzielenia mi informacji nt., sytuacji życiowej małoletnich dzieci: S. i J. H.." skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżący dowodził, że nie udzielenie odpowiedzi przez MOPR w L. stanowi łamanie jego praw konstytucyjnych i obywatelskich. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wniósł o odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi. Wyjaśnił, że w 2005 r. M. H. został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad dziećmi i posiada sądowy zakaz styczności z nimi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd z urzędu bada dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego określony został w art. 3 p.p.s.a., stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która - zgodnie z § 2 komentowanego przepisu -obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej jako: "k.p.a." oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dalej jako: "Ordynacja podatkowa", postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Przytoczone regulacje wskazują, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach. Zauważyć należy, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Kluczowe znaczenie ma więc ustalenie istoty żądań skarżącego i formy prawnej, w jakiej organ powinien ustosunkować się do tych żądań. Treść pism kierowanych przez skarżącego do organu, a także treść skargi wskazują, że istotą żądań jest uzyskanie informacji dotyczących jego dzieci w zakresie: szkół do jakich chodzą, wyników osiąganych w nauce oraz konkursach i olimpiadach (w latach 2013-2018), opinii wychowawców dzieci z całego okresu nauki, stanu ich zdrowia, uczestnictwa w nabożeństwach, czy chciałyby mieć kontakt z ojcem, jaki jest stan zdrowia i miejsce pracy matki dzieci, czy do dzieci docierają alimenty od ojca oraz dziadków i w jakiej wysokości. Stwierdzić należy, że odpowiedź organu z dnia 16 lutego 2018 r. na powyższe żądanie skarżącego nie stanowiła żadnej z form działania organów administracji publicznej o której mowa w art. 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu, treść żądań skarżącego nie pozwala na przyjęcie, że skarży on bezczynność organu (przewlekłe prowadzenie postępowania) w zakresie któregokolwiek z aktów lub czynności objętych zakresem kognicji sądu administracyjnego, wynikającym z powołanych na wstępie przepisów prawa. Następnie należy wyjaśnić, że zgodnie z § 2 Statutu MOPR w L. stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Rady Miasta L. z dnia 16 października 2014 r. (Dziennik Urzędowy Województwa L., poz. 3378, z dnia 27 października 2014 r.) MOPR w L., jest jednostką organizacyjną Miasta L. nieposiadającą osobowości prawnej. Stosownie do § 4 ust. 1-2 statutu, ośrodek realizuje zadania własne gminy i powiatu Miasta L. oraz zadania zlecone z zakresu administracji rządowej określone ustawą o pomocy społecznej i innymi ustawami, a także zadania gminy i powiatu z zakresu pomocy społecznej określone uchwałami Rady Miasta L., wynikające z porozumień i umów zawartych przez M. L. z innymi podmiotami oraz wyznaczone przez Prezydenta Miasta L.. Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym skarżący jest pozbawiony władzy rodzicielskiej i ma zakaz zbliżania się do dzieci. S. H. osiągnęła już pełnoletność, zatem zgodnie z art. 92 w zw. z art. 170 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm.) władza rodzicielska nad nią wygasła z mocy prawa. Stwierdzić zatem należy, że skarżący nie może być stroną, ani uczestnikiem postępowania w zakresie, którego przeprowadzany jest wywiad środowiskowy. Natomiast z uwagi na pozbawienie go władzy rodzicielskiej w stosunku do J. H. również nie przysługują mu prawa strony w takim postępowaniu, w którym przeprowadzany jest wywiad środowiskowy. Stosownie do art. 107 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103 (w przypadku zawarcia umowy o wysokości świadczenia). Wywiad środowiskowy jest więc postępowaniem wpadkowym w stosunku do postępowania w zakresie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, którego skarżący nie może być stroną, ani uczestnikiem z przyczyn wskazanych wyżej. Z tej też przyczyny odpis takiego wywiadu nie może mu być doręczony ani też nie przysługuje mu prawo wglądu do akt sprawy na potrzeby której wywiad środowiskowy jest sporządzany. Zastosowanie w sprawie niniejszej będą miały również przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - o ochronie danych osobowych. Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych. Przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą, lub dobro osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą. Ustawa określa zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych oraz prawa osób fizycznych, których dane osobowe są lub mogą być przetwarzane w zbiorach danych. Ustawę stosuje się do przetwarzania danych osobowych: w kartotekach, skorowidzach, księgach, wykazach i w innych zbiorach ewidencyjnych, w systemach informatycznych, także w przypadku przetwarzania danych poza zbiorem danych (art. 2 ust. 1 i 2 pkt 1-2 ustawy). Ustawę stosuje się do organów państwowych, organów samorządu terytorialnego oraz do państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych (art. 3 ust. 1 ustawy). MOPR w L. jako jednostka organizacyjna Miasta L. jest więc zobligowany do stosowania przepisów ustawy. W rozumieniu ustawy za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne. Informacji nie uważa się za umożliwiającą określenie tożsamości osoby, jeżeli wymagałoby to nadmiernych kosztów, czasu lub działań (art. 6 ust. 1-3 ustawy). Stwierdzić zatem należy, że informacje, o których udostępnienie wnosił skarżący stanowią dane osobowe. Jako przetwarzanie danych rozumie się jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych (art. 7 pkt 2 ustawy). Administratorem danych osobowych jest organ, jednostka organizacyjną, podmiot lub osoba, decydujące o celach i środkach przetwarzania danych osobowych (art. 7 pkt 4 ustawy). Stwierdzić należy, że MOPR w L. jest administratorem danych osobowych pozyskiwanych w ramach swojej działalności i stosuje się do niego przepisy ustawy. Zatem pismo skarżącego z dnia 15 stycznia 2018 r. można traktować jako wniosek o udostępnienie danych osobowych. Odmowa udostępnienia wnioskowanych przez skarżącego danych osobowych była zasadna z uwagi na ochronę danych osobowych wynikająca z ustawy (art. 1 ust. 1 ustawy). Przepisy ustawy nie precyzują formy w jakiej powinno dokonać się odmowy udostępnienia danych osobowych, zatem uznać należy, że może zostać dokonana w dowolnej formie. Pisemna odmowa udostępnienia danych osobowych przez MOPR w L., pismem z dnia 16 lutego 2018 r. została dokonana w sposób prawidłowy. Od odmowy udostępnienia danych osobowych przez ich administratora nie przysługuje żaden środek odwoławczy. W tym miejscu należy wspomnieć, że organem właściwym w zakresie ochrony danych osobowych jest Generalny Inspektor Danych Osobowych i to do niego może zwrócić się skarżący ze stosownym wnioskiem. Bezsporne jest również ,że na to samo pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 16 lutego 2018 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy udzielenia informacji skarżący składał skargę do sądu 19 marca 2018 r. Sprawa została rozstrzygnięta dnia 27 kwietna 2018 r., sygn.. akt III SA/Lu 178/18 odrzuceniem skargi. Mając na uwadze powyższe skarga podlega odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 i 4 p.p.s.a.