III SA/Lu 188/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia SO del. Robert Hałabis, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat M. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. orzeczono o zameldowaniu E. B. na pobyt stały w lokalu przy ul. A. K [...] w L. Decyzja ta została doręczona E. B. w dniu [...] grudnia 2011 r. W dniu [...] stycznia 2012 r. E. B. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Argumentem mającym świadczyć o braku zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania było zdaniem wnioskodawcy błędne pouczenie go przez urzędnika Urzędu Miasta o wpływie wniosku na przebieg postępowania zawisłego przed Wojewodą L., a dotyczącego wymeldowania z pobytu stałego z lokalu przy ul. G. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewoda L. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona odwołującemu się w dniu [...] grudnia 2011 r., a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] stycznia 2012 r. Natomiast wnioskodawca wniósł odwołanie w dniu [...] stycznia 2012 r., a więc po upływie terminu. Uzasadniając powyższe postanowienie organ odwoławczy stwierdził, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Argument wnioskodawcy, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania spowodowane było błędnymi informacjami urzędnika organu ewidencyjnego co do trybu postępowania nie mogą uzasadniać braku zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że skarżący został prawidłowo pouczony o trybie i terminie wniesienia odwołania. W konsekwencji organ uznał, że skarżący nie zachował należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Nie zgadzając się z postanowieniem Wojewody L. w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji E. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 w zw. z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezasadną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego i wynikało z błędnego pouczenia przez urzędnika. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez niedokonanie czynności sprawdzających przez organ orzekający o odmowie przywrócenia terminu, w tym nieustalenie osoby urzędnika udzielającego wskazówek skarżącemu. Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż organ odwoławczy wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania niesłusznie, bez uwzględnienia okoliczności świadczących o braku zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania ze strony skarżącego. Zdaniem skarżącego główną i niezawinioną przez niego przyczyną uchybienia terminowi było błędne pouczenie przez pracownika Urzędu Miasta L. w zakresie wpływu wniosku o zameldowanie na przebieg postępowania zawisłego przed Wojewodą L., a dotyczącego wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy ul G. [...] w L. Skarżący podniósł, że w skutek błędnej porady udzielonej mu przez urzędnika nie złożył odwołania we właściwym terminie. Zdaniem skarżącego urzędnik ma obowiązek w sposób możliwie jasny wytłumaczyć okoliczności danej sprawy, a także wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Skarżący uważa, iż aktywność urzędnika dotycząca pomocy przy wyjaśnieniu danej sprawy nie może ograniczać się jedynie do udzielenia informacji prawnej, lecz również musi wiązać się z udzielaniem wskazówek, jak należy postępować w danej sytuacji, aby uniknąć szkody. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Instytucja przywrócenia terminu uregulowana jest w przepisach art. 58 – 60 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie: k.p.a.). Przepis art. 58 k.p.a. stanowi: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2)". Z przytoczonego przepisu wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Warunkiem niezbędnym do przywrócenia terminu dla dokonania czynności jest brak winy wnioskodawcy w jego uchybieniu. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Obowiązkiem wnoszącego o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie. Skarżący powinien zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mógł wnieść odwołania w terminie z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżący wskazuje błędne pouczenie go przez bliżej nieokreślonego urzędnika Urzędu Miasta L. o trybie postępowania w sprawie. Skarżący wyjaśnia, że gdy w październiku 2011 r. otrzymał decyzję o wymeldowaniu go z lokalu przy ul. G. w L., urzędnik poradził mu zameldować się pod jakimkolwiek innym adresem, co miałoby być dla skarżącego korzystniejsze i nie wpływałoby na bieg jego odwołania z dnia [...] listopada 2011 r. Jednak gdy skarżący otrzymał w dniu [...] grudnia 2011 r. decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie wymeldowania go z lokalu przy ul. G. w L., adwokat do którego udał się w dniu [...] stycznia 2012 r. wyjaśnił mu, że Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze z powodu zameldowania skarżącego w lokalu przy A. K. w L. Skarżący dodatkowo podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, ma 75 lat i był w 2011 r. hospitalizowany w Szpitalu Neuropsychiatrycznym. W ocenie Sądu wskazywane przez skarżącego okoliczności nie pozwalają na przyjęcie braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji o zameldowaniu w lokalu przy A. K. w L. i nie uzasadniały przywrócenia przez organ terminu do wniesienia odwołania. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem, że w chwili upływu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji istniała niezależna od niego przeszkoda, uniemożliwiająca sporządzenie i wniesienie w terminie odwołania od tej decyzji. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi musi ponadto dotyczyć tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa. Już z twierdzeń samego skarżącego, zawartych we wniosku o przywrócenie terminu wynika, że w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania, tj. od dnia [...] grudnia 2011 r. (data doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r.) do dnia [...] stycznia 2012 r. (dzień upływu 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania), nie istniały żadne obiektywne, niemożliwe lub co najmniej trudne do przezwyciężenia przeszkody do wniesienia odwołania. Co więcej, skarżący przyznaje w istocie, że nie wniósł odwołania, był bowiem przekonany, że zameldowanie w lokalu przy A. K. w L. nie ma znaczenia dla sprawy o wymeldowanie z lokalu przy ul. G. w L. Niewniesienie odwołania było zatem konsekwencją błędnej oceny przez skarżącego skutków decyzji o zameldowaniu, w szczególności zaś jej wpływu na toczące się postępowanie w sprawie o wymeldowanie. Nie było natomiast spowodowane jakąkolwiek obiektywną przeszkodą w rozumieniu wyżej podanym. W orzecznictwie wskazuje się, że nie jest przesłanką uprawdopodobniającą brak winy nieznajomość prawa, oczekiwanie na poradę adwokata lub radcy prawnego, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury czy też brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczeń zawartych w doręczanych decyzjach. Podkreśla się że w każdym przypadku przy ocenie braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu należy uwzględniać wymaganie dołożenia należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Takiej staranności skarżący nie dołożył. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący został prawidłowo pouczony o trybie i terminie wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o zameldowaniu go w lokalu przy A. K. Jeśli miał jakiekolwiek wątpliwości co do wpływu tej decyzji na toczące się postępowanie odwoławcze w sprawie o wymeldowanie oraz celowości wniesienia odwołania, powinien udać się do profesjonalisty. Wynikające z art. 9 k.p.a. obowiązki organu: obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, obowiązek czuwania przez organy administracji nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa oraz obowiązek udzielania w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek nie mogą być rozumiane tak szeroko, jak twierdzi skarżący. Obowiązki nałożone powyższym przepisem dotyczą prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego, nie obejmują natomiast udzielania stronom porad prawnych co do celowości podejmowania dalszych, wykraczających poza dane postępowanie działań, w szczególności celowości wnoszenia środków odwoławczych w innych sprawach. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że skarżący w ogóle nie uprawdopodobnił, iż został wprowadzony w błąd przez urzędnika organu na skutek udzielenia mu błędnych informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego. Natomiast przedstawiona przez skarżącego karta informacyjna ze Szpitala Neuropsychiatrycznego dotyczy pobytu skarżącego w szpitalu w okresie od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] sierpnia 2011 r., a więc ponad cztery miesiące przed rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów dotyczących stanu jego zdrowia w okresie późniejszym, co więcej nie powołał się w ogóle na chorobę uniemożliwiającą wniesienie odwołania. Ogólnikowe wskazanie na podeszły wiek oraz inwalidztwo nie uprawdopodabniają braku winy, skoro same w sobie nie uniemożliwiają skarżącemu dbania o swoje interesy oraz wnoszenia pism procesowych w dotyczących go sprawach. W orzecznictwie przyjmuje się, że tylko obłożna choroba strony, działającej w sprawie osobiście, uniemożliwiająca jej dokonanie czynności procesowej może stanowić przeszkodę usprawiedliwiającą niezachowanie terminu. Musi to być jednak choroba powodująca stan wyłączający możliwość dokonania czynności przez stronę. Taka sytuacja w sprawie skarżącego jednak nie zachodziła. Prawidłowo zatem ocenił organ administracji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Niespełnienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu uzasadniało odmowę przywrócenia terminu. Zaskarżone postanowienie nie narusza zatem prawa. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).