III SA/Lu 189/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA (del) Dorota Chobian /spr./, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P.D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 156 poz. 1641), po rozpatrzeniu wniosku P. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. zwalniającą P. D. ze służby celnej. W uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż P. D. został zwolniony ze służby celnej na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o służbie celnej w związku z tym, że Prokuratura Okręgowa VI Wydział d/s Przestępczości Zorganizowanej skierowała przeciwko niemu w sprawie [...] do Sądu Rejonowego akt oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego z art. 228 § 3 kk w zbiegu z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 11 § 2 i w zw. z art. 12 kk. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ma charakter obligatoryjny tak więc zwolnienie go ze służby nie zależy od uznania. Wyroki sądów, jakie zapadły w innych sprawach o podobnym stanie faktycznym, na które powołał się skarżący nie są wiążące w tej sprawie. Ponadto zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego przywraca się na jego wniosek do służby w wypadku uniewinnienia prawomocnym wyrokiem Sądu – jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a powołanej ustawy. W skardze od tej decyzji wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. D. zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 kpa polegające na nieuwzględnieniu jego wniosku o uchylenie decyzji z [...] stycznia 2005 r., naruszenie art. 7, 10 § 1 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie w sposób wnikliwy i wszechstronny sprawy oraz uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału, obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 25 ust. 1 pkt 8a wprowadzonego w życie ustawą z 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej i zwolnienie go na podstawie tego przepisu w sytuacji gdy fakt wniesienia aktu oskarżenia miał miejsce przed wejście w życie tego przepisu w związku z czym zdaniem skarżącego dodatkowo doszło do naruszenia korzystania przez niego z konstytucyjnej zasady domniemana niewinności. Ponadto P. D. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że według Dyrektora Izby Celnej utracił on nieposzlakowaną opinię pomimo, że postępowanie karne nie zostało prawomocnie zakończone a także naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez nierozpatrzenie jego wniosku z art. 135 kpa zgłoszonego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W związku z tymi zarzutami P. D. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] stycznia 2005 r. bądź też stwierdzenia, iż zostały one wydane z naruszeniem prawa oraz zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi Dyrektor Izby Celnej wnosił o oddalenie skargi, w całości podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności odnośnie zarzutu naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 8a o Służbie Celnej Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zarzut ten jest niezasadny, skoro decyzja została wydana w dniu [...] stycznia 2005 r. a więc już po wejściu w życie tego przepisu. Nadto podniósł, iż skoro podstawą zwolnienia było wniesienie aktu oskarżenia przeciwko P. D. co stanowiło samodzielną i obligatoryjną przesłankę zwolnienia, niezasadny jest zarzut skarżącego naruszenia art. 7, 10 § 1 i 77 kpa. Zdaniem organu niezasadny jest także zarzut dotyczący nieuwzględnienia zasady domniemania niewinności przy czym Dyrektor Izby Celnej powołał się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 19 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli działalności administracyjnej pod względem zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] stycznia 2005 r. zwalniająca P. D. ze służby celnej prawa nie naruszają. Najpoważniejsze zarzuty podnoszone przez skarżącego dotyczą naruszenia przez Dyrektora Izby Celnej art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej oraz wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji zasady domniemania niewinności. Odnośnie pierwszego z zarzutów, który skarżący wywodzi z faktu, iż akt oskarżenia został przeciwko niemu wniesiony przed nowelizacją ustawy o Służbie Celnej, co jego zdaniem powoduje niemożność zwolnienia go ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a to zarzut ten jest niezasadny z następujących powodów. Przepisy intertemporalne ustawy z 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120 poz. 1122) – a mianowicie art. 3 ust. 1 przewidują, że postępowanie wszczęte i nie zakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Przepis ten dotyczy więc tylko stosowania przepisów proceduralnych a nie przepisów o charakterze materialnoprawnym, jakim jest przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a. W związku z tym w ocenie Sądu jeśli chodzi o przepisy prawa materialnego ustawodawca przyjął zasadę bezpośredniego stosowania nowych przepisów. Skoro więc w dacie wydania zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. obowiązywał już przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a zarzut naruszenia go poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie uznać należy za nieuzasadniony. W tym miejscu wskazać należy, iż w podobnej kwestii dotyczącej stosowania nowych przepisów do stanów, jakie zaistniały przed ich wejściem w życie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 25 marca 2002 r. sygn. II SA 4012/01, w którym stwierdził, iż w przypadku skazania funkcjonariusza celnego za przestępstwo popełnione umyślnie organ ma obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby i że czas, w jakim doszło do skazania (zachodziła sytuacja analogiczna bowiem w sprawie doszło do skazania w 1996 r. podczas, gdy art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej wszedł w życie w 1999 r.) nie ma żadnego znaczenia przy podejmowaniu decyzji na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1999 r. o Służbie Celnej. Trybunał Konstytucyjny, który następnie rozpoznawał skargę konstytucyjną funkcjonariusza, którego dotyczył wyrok NSA uznał, że art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji (wyrok TK z 21.XII.2004 r. sygn. SK 19/03). Odnośnie naruszenia zasady domniemania niewinności to na ten temat w sposób bardzo wszechstronny wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004 r. w sprawie K 1/04, w którym orzekł, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, wprowadzający do ustawy o Służbie Celnej między innymi przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał wskazał, iż zasadniczą rolą wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji zasady domniemania niewinności jest stworzenie oskarżonemu lub podejrzanemu gwarancji w toku procesu karnego. Zasada ta nie może być traktowana tak szeroko, by uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego. Zasada domniemania niewinności nie może być zdaniem Trybunału rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziaływujących na sytuację oskarżonego. Trybunał Konstytucyjny podniósł, iż w Polsce problem uczciwości i wiarygodności osób realizujących służbę publiczną, w tym też w dziedzinie prawa celnego, ze względu na skalę tzw. presji korupcyjnej pojawił się w wyjątkowym natężeniu i dlatego ustawodawca musi mieć to na względzie ponieważ zjawisko takie może przyczyniać się do destrukcji struktur państwowych, osłabiać rolę i autorytet prawa oraz mieć wpływ na stan finansów państwa. Celem wprowadzenia m.in. przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a jest eliminowanie pola podejrzliwości i spekulacji szkodzących zaufaniu publicznemu oraz podważających autorytet państwa. Odnośnie pozostałych zawartych w skardze zarzutów to wskazać należy, iż art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72 poz. 802 z późn. zmianami) brzmi: Funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Tak więc jest to obligatoryjne zwolnienie. Dla zastosowania tego przepisu wystarczające jest ustalenie, że przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu został wniesiony akt oskarżenia o jedno z przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego. W niniejszej sprawie fakt wniesienia takiego aktu oskarżenia jest okolicznością nie budzącą żadnych wątpliwości i przez skarżącego nie kwestionowaną. W tej sytuacji niezasadny jest zarzut, iż Dyrektor Izby Celnej nie wyjaśnił w sposób wnikliwy i wszechstronny sprawy czy też, że uniemożliwił skarżącemu wypowiedzenie się odnośnie zgromadzonego materiału. Skarżący powołuje się na to iż jest to już trzecie jego zwolnienie, że dwie poprzednie decyzje zastały uchylone oraz że w sprawie II SA 2317/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję wyraźnie stwierdził, że Izba Celna nie dokonała żadnych własnych ustaleń pozwalających na przyjęcie, iż utracił on przymiot nieposzlakowanej opinii, w związku z czym w toku niniejszego postępowania Dyrektor Izby Celnej popełnił ten sam istotny błąd, bowiem nie dokonał żadnych własnych ustaleń. Otóż wskazać należy, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2004 r. dotyczył decyzji jakie zapadły w dniach [...] maja 2003 r. i [...] marca 2003 r. W uzasadnieniu Sąd ten podkreśli, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami. Przepisy ustawy z 23 kwietnia 2003 r. "o zmianie ustawy Kodeks celny..." weszły w życie 10 sierpnia 2003 r. a więc już po wydaniu decyzji, których zgodność z prawem badał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie II SA 2317/03. Ponadto decyzje te powoływały inną podstawę zwolnienia a mianowicie przepis art. 26 pkt 10 i 27 ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Przy takiej podstawie faktycznie byłoby konieczne prowadzenie przez organ celny postępowania dowodowego. Ponieważ jednak w niniejszej sprawie podstawą prawną zwolnienia stanowił przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a, dla jego zastosowania wystarczające było ustalenie, iż przeciwko skarżącemu został wniesiony akt oskarżenia o przestępstwo z art. 228 § 3 kk w zw. z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 11 § 2 i 12 kk. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej nie ustalał iż skarżący utracił nieposzlakowaną opinię w związku z czym chybiony jest zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Również zupełnie bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127, którego skarżący upatruje w nieuwzględnieniu jego wniosku o uchylenie decyzji, skoro Dyrektor Izby Celnej swoją poprzednią decyzję uznał za prawidłową. Okoliczność iż Dyrektor nie wstrzymał na podstawie art. 135 kpa natychmiastowego wykonania decyzji nie miała żadnego wpływu na wyrok sprawy. Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy ani też nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) skargę oddalił.