III SA/Lu 189/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie WSA Jerzy Drwal (sprawodawca), WSA Robert Hałabis, Protokolant referent stażysta Marcin Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. UZSADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] października 2016 r., nr [...] o wymeldowaniu M. A. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w L.. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynikało, że w dniu 6 maja 2016 r. G. G. złożyła wniosek o wymeldowanie M. A. z powyższego lokalu. Wnioskodawczyni argumentowała, że M. A. zamieszkuje na stałe w [...], a nie przy ul. [...] w L. Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca od 1986 r., tj. od czasu wyjazdu do [...], nie zamieszkuje w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pod adresem zameldowania. Wyjazd za granicę w 1986 r. został potwierdzony wyjaśnieniami strony oraz zeznaniami wszystkich świadków. Okoliczności sprawy wskazywały, że M. A. od wielu lat nie mieszka pod adresem zameldowania. Przyjeżdża do L. kilka razy w ciągu roku. Sama skarżąca udzielając wywiadu prasowego podała, że od 30 lat zamieszkuje w L. , gdzie ma dom, tam urodziła i wychowała dzieci oraz prowadzi działalność biznesową. Krótkotrwały pobyt w miejscu zameldowania w celu odwiedzin rodziny i znajomych, nie może być utożsamiany z pobytem stałym pod adresem zameldowania. M. A. wniosła do WSA w Lublinie skargę na powyższą decyzję Wojewody i zarzuciła naruszenie: - art. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez dokonanie błędnej wykładni, polegającej na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego i przyjęciu, że sam fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu, bez względu na przyczynę takiego stanu rzeczy, pozwala na rozstrzygnięcie o wymeldowaniu; - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez orzekające organy wyczerpującego postępowania dowodowego oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego; -art. 7 i art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, niewłaściwe niezałatwienie sprawy i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę dowodów; - art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nierzetelny, nieprofesjonalny, prowadzący do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję (wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 18/17) z argumentacją, że z akt sprawy nie wynika, aby R. G. i R. G. brali udział w postępowaniu odwoławczym (nie zostali oni wymienieni jako strony w zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2016 r. i nie doręczono im tej decyzji), że organ nie odniósł się do wszystkich przeprowadzonych dowodów (pominął dowód z oględzin mieszkania oraz dokumentację fotograficzną złożoną przez skarżącą). Sąd zauważył, że protokół z oględzin lokalu przeprowadzonych w dniu 11 lipca 2016 r. został sporządzony pismem ręcznym i jest mało czytelny. Wyrokiem z dnia 1 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1837/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Lublinie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym nie wniesie skargi, to nie można wbrew jej stanowisku uznać, że zaistniała w sprawie okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zatem Sąd nie mógł uchylić zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wskazane strony brały udział w postępowaniu administracyjnym i zawartego w decyzji organu I instancji rozstrzygnięcia nie zakwestionowały. Sąd I instancji nie dokonał wykładni i nie oceniał prawidłowości interpretacji dokonanej przez organy obu instancji i zastosowanych przepisów prawa materialnego (i kwestia ta była całkowicie poza zakresem zainteresowania Sądu, który ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania). Z tego powodu koniecznym było uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zbadania legalności zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając skargę WSA w Lublinie zważył, co następuje. Tytułem wstępu należy podnieść, że stosownie do art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie związany był wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1837/17 w zakresie braku podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego na mocy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, stosownie do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego i konieczności zbadania legalności zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że skarga M. A. nie jest zasadna. Postępowanie administracyjne dotyczące wymeldowania M. A. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w L. zostało wszczęte z inicjatywy G. G., współwłaścicielki tejże nieruchomości. W sprawie o wymeldowane danej osoby z określonego lokalu przymiot strony postępowania przysługuje między innymi osobie dysponującej tytułem prawnym do tego lokalu (w świetle uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w dniu 5 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. II OPS 1/11). Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. Nr 217, poz. 1427), organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wymeldowanie jest konsekwencją definitywnego zerwania więzi z miejscem stałego pobytu. W skontrolowanym postępowaniu orzekające organy prawidłowo zgromadziły (zgodnie z dyspozycją art. 7 i art. 77 k.p.a.) i oceniły (stosownie do art. 80 k.p.a.) obszerny materiał dowodowy. Wskazywał on jednoznacznie, że zaistniały podstawy do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w L.. Fakt dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez skarżącą mieszkania przy ul. [...] w L., w którym strona była zameldowana na pobyt stały potwierdza kilkuletni i stały pobyt skarżącej za granicą (w [...]). Tam skarżąca przebywa od wielu lat (co wprost wynika między innymi z wyjaśnień skarżącej) bez zgłaszania tego faktu organowi właściwemu w sprawach ewidencji ludności. Wyjazd za granicę był - w tym przypadku - równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W [...] skarżąca wyszła za mąż, urodziła dwoje dzieci oraz prowadziła (i nadal prowadzi) działalność gospodarczą (biznesową). W rozpoznawanej sprawie nie był to wyłącznie okresowy pobyt za granicą. Przyjazdy do Polski, o których wspominają przesłuchani świadkowie, nie dowodzą, że skarżąca regularnie powraca do miejsca zameldowania i stale w nim przebywa. Swoim zachowaniem skarżąca chce wykazać brak zamiaru opuszczenia spornego mieszkania. Całokształt okoliczności sprawy wskazuje jednak, że skarżąca nie mieszka i stale nie przebywa w L., chociaż posiada swoje rzeczy osobiste w mieszkaniu i sporadycznie tam przebywa. Brak było podstaw do ustalenia, że skarżąca regularnie przebywa w domu przy ul. [...] w L., gdy powraca do kraju, że mieszka i koncentruje w tym domu swoje centrum życiowe. Z zeznań świadka A. F. (k. 119 akt adm.) wynika, że skarżąca zamieszkuje jednocześnie w [...] i w Polsce. R. W. podała, że skarżąca zamieszkuje w lokalu, oprócz tego wyjeżdża za granice, gdzie pracuje, do kraju przyjeżdża 1-2 razy w miesiącu i mieszka w lokalu (k. 117 akt adm.). J. S. wyjaśniła, że M. A. zamieszkuje w lokalu zawsze, gdy przebywa w Polsce, że posiada swoje rzeczy osobiste, ubrania i kosmetyki, że dniu 11 lipca 2016 r. interweniowała P. ponieważ skarżąca nie mogła wejść do mieszkania, że do Polski przyjeżdża 5 razy w ciągu roku (k. 116 akt adm.). A. D. podał, że nie jest w stanie określić, czy skarżąca zamieszkuje w lokalu. Wyjaśnił, że widział skarżącą w okolicy lokalu, po raz ostatni przed tygodniem, a wcześniej w styczniu 2016 r., gdy był w tym lokalu (k. 115 akt adm.). A. U. podał, że skarżąca zamieszkuje w lokalu podczas pobytu w kraju (k. 113 akt adm.). E. K. stwierdziła, że nie bywa "pod tym adresem" od 2013 r. i nie wie, czy skarżąca mieszka w lokalu (k. 114 akt adm.). M. P. podał, że skarżąca zamieszkuje w lokalu ilekroć przyjeżdża do kraju, że jest w Polsce 2-3 razy do roku i przyjeżdża każdego roku regularnie (k. 112 akt adm.). G. G. wskazała, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości, opuściła lokal przed 1988 r., że od tej pory mieszka w [...], że tam skoncentrowała swoje życie osobiste, że w lokalu są jej rzeczy osobiste (ubrania, buty, kosmetyki), że posiada własne klucze od mieszkania, że nie opłaca żadnych rachunków za mieszkanie (k.11 akt adm.). We wniosku z dnia 6 maja 2016 r. o wymeldowanie G. G. wskazała, że M. G. nie zamieszkuje w lokalu od wielu lat i mieszka na stałe w [...] i tam ma adres stałego zamieszkania (k. 2 akt adm.). W dniu 14 lipca 2016 r. G. G. stwierdziła w uzupełnieniu swoich wcześniejszych wyjaśnień, że skarżąca zamieszkuje obecnie w miejscu swojego zameldowania, nocuje, spożywa posiłki, prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dostęp do swojego pomieszczenia, zamieszkiwała w lokalu o początku maja 2016 r. do 11 czerwca 2016 r., kiedy wyjechała za granicę, w ciągu roku przyjeżdża do kraju 3 lub 4 razy (k. 123 akt adm.). Mieszkający po sąsiedzku E. B. podał, że skarżąca wyjechała do [...] w 1986 r., miała tam firmę, mieszka tam z dwójka dzieci (synem i córką), w lokalu nie zamieszkuje i zabrała wszystkie swoje rzeczy wyjeżdżając za granicę (k. 12 akt adm.). R. S. wyjaśnił, że od lat 70–tych bywa w spornym lokalu, że skarżąca wyprowadziła się pod koniec lat 80–tych od czasu śmierci jej ojca, że na stałe mieszka w [...], że w lokalu przebywa kilka razy w ciągu roku, że zazwyczaj przebywa kilka dni i posiada własne klucze do mieszkania, że nie opłaca rachunków za mieszkanie, że należności reguluje G. G., że życie osobiste M. G. koncentruje się poza granicami kraju (k. 10 akt adm.). R. S. wyjaśnił ponownie, że potwierdza swoje wcześniejsze zeznania z dnia 25 maja 2016 r. oraz to, że do 2008 r. G. G., R. G. i R. G. nie zamieszkiwali w lokalu (k. 111 akt adm.). E. B. podał, że nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy skarżąca zamieszkuje w spornym lokalu (k. 110 akt adm.). Z. Ł. wyjaśnił, że od 7 lat pracuje wspólnie ze skarżącą w Stowarzyszeniu "[...]", że skarżąca często przyjeżdża do L. w związku ze swoją działalnością i uczestnictwem w wydarzeniach na L. , że życie skarżącej koncentruje się w lokalu, w którym zamieszkuje podczas pobytu w Polsce. Świadek ten stwierdził, że w tym roku skarżąca była kilkakrotnie w lokalu i nie było takiego roku, aby skarżąca nie przyjechała do lokalu przynajmniej raz (k. 109 akt adm.). R. G. wyjaśnił, że jego ciotka nie zamieszkuje w lokalu, od [...] lat mieszka w [...] i jej pobyt za granicą ma stały charakter, bywa w lokalu raz lub dwa razy w ciągu roku, nie ma oddzielnego pokoju, jest jej szafa ubraniowa z rzeczami w środku, życie skarżącej koncentruje się w [...], gdzie od lat mieszka z rodziną - dwójką dzieci (k. 13 akt adm.). B. P. wyjaśniła, że skarżąca przyjeżdża do lokalu 3 lub 4 razy do roku, zazwyczaj przebywa tydzień lub dwa, od 30 lat zamieszkuje w [...] i jej pobyt w tym kraju ma charakter stały, obecnie nie przebywa w lokalu (k. 139 akt adm.). Skarżąca M. A. wyjaśniła w piśmie z dnia 10 czerwca 2016 r. (k. 18 – 19 akt adm.), że od dzieciństwa mieszka w lokalu, nie opuściła domu, zamieszkuje tam nieprzerwanie przez cały czas, posiada klucze do domu i wyodrębnionego mieszkania. Swój pobyt za granicą oceniła jako mający charakter czasowy związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. W dniu 14 lipca 2016 r. skarżąca wskazała, że nie opuściła na stałe swojego miejsca zameldowania i zamierza zamieszkiwać w nim w przyszłości (k. 122 akt adm.). Powyższe oznacza, że krótkotrwały skarżącej pobyt w spornym lokalu nie odpowiada definicji pobytu stałego zdefiniowanego w art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Przepis sten określa, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składa się faktyczne przebywanie w danym lokalu i zamiar stałego pobytu w takim miejscu. Trwająca od 1986 r. nieobecność skarżącej w miejscu stałego pobytu nie jest wyłącznie czasowa. Nieobecność ta ma ścisły związek z założeniem centrum spraw życiowych za granicą. Opuszczenie miejsca pobytu stałego oznaczało nie tylko fizyczne przebywanie w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego (czasowego). Okoliczności sprawy wskazywały, że pobytowi za granicą towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego urządzenia w [...] trwałego centrum życiowego. Trwałe opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez skarżącą - jak prawidłowo ustaliły orzekające organy – oznacza, że wystąpiły uzasadnione podstawy do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Brak jest dowodów w sprawie, że skarżąca stale przebywa w budynku przy ul. [...]. Nie jest to miejsce, w którym skarżąca stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności mieszka w tym domu, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków bliższej lub dalszej rodziny lub znajomych, utrzymuje kontakty z sąsiadami. Zamanifestowana wola przebywania w mieszkaniu, poprzez sporadyczne przyjazdy do Polski, uczestniczenie w spotkaniach z rodziną, udział w działalności Stowarzyszenia "[...]" nie świadczyła o tym, że skarżąca zamieszkuje w spornym lokalu i ma zamiar stałego tam przebywania. W innym postępowaniu (dotyczącym naruszenia posiadania) ustalono, że skarżąca przebywa głównie poza granicami kraju i nieruchomość położona przy ul. [...] nie stanowi miejsca stałego pobytu dla strony (k. 177 akt adm. - fragment uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego L. - Zachód w L. z dnia 11 lipca 2016 r. sygn. akt I C [...] oddalającego wniosek powódki M. A. o udzielenie zabezpieczenia). Według informacji Policji (k. 169 akt adm.) skarżąca większość czasu przebywa poza granicami kraju (w [...] i w spornym lokalu przebywa raz na 2-3 miesiące przez okres około 1- 2 tygodni i ma tam swoje rzeczy osobiste. Protokół z oględzin mieszkania (k. 83 – 84 akt adm.) nie stanowi dowodu, że skarżąca stale przebywa w spornym lokalu, podobnie jak i publikacja (k. 101 – 106 akt adm.) i wywiad udzielony przez skarżącą. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której rzeczywiście występują stałe i długie okresy fizycznej nieobecności skarżącej w miejscu stałego zameldowania. Daje to podstawy do stwierdzenia, że skarżąca opuściła mieszkanie i ma zastosowanie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Doszło do opuszczenia lokalu w znaczeniu wynikającym z powyższego przepisu, ponieważ zachowanie skarżącej wskazywało na fakt, że sporny lokal przestał być miejscem koncentracji większości jej interesów życiowych. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy został zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób umożliwiający merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Bez naruszenia tych przepisów ustalono stan faktyczny sprawy i prawidłowo zastosowano instytucję wymeldowania, o której mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Nieusprawiedliwiony okazał się również zarzut skargi o naruszeniu art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nierzetelny i nieprofesjonalny. Okoliczność, że orzeczenie organu jest rozstrzygnięciem niekorzystnym dla strony sama przez się nie świadczy o naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Ubocznie należy podnieść, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania danej osoby. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na mocy art.151 p.p.s.a.