III SA/Lu 19/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania W. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PHU "[...]", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] września 2016 r. o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu 12 kwietnia 2016 r. przeprowadzono kontrolę ciągnika samochodowego marki VOLVO z naczepą marki Schmitz. Zespołem pojazdów kierował V. K., wykonujący międzynarodowy przewóz zamrożonych wyrobów ziemniaczanych i cebulowych (przewóz tych produktów z Polski do Rosji). W trakcie kontroli stwierdzono brak aktualnego świadectwa ATP, wymaganego przy przewozie produktów szybko psujących się. Na naczepie znajdowała się tabliczka znamionowa ATP o numerze D – [...] z datą ważności świadectwa 01/2018. Z okazanych w trakcie kontroli dokumentów wynikało, że świadectwo ATP nr D [...] zostało wydane w dniu 21 grudnia 2011 r. przez G. [...] w H. z datą ważności do stycznia 2018 r. Naczepa została zarejestrowana po raz pierwszy w Polsce w dniu 14 lutego 2012 r. Stwierdzono, że upłynął określony w umowie ATP trzymiesięczny okres ważności świadectwa ATP wydanego przez właściwe władze kraju innego niż kraj, w którym środek transportu został zarejestrowany. Ustalenia poczynione w trakcie kontroli drogowej zostały zawarte w protokole kontroli nr [...] Decyzją z dnia [...] września 2016 r. organ I instancji nałożył na W. J. karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, dalej jako "u.t.d.", z którego wynika obowiązek posiadania i okazywania przez kierowcę pojazdu wykonującego przewóz drogowy, w tym także międzynarodowy transport drogowy, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi świadectwa wymaganego zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów. Organ wyjaśnił, że umowa ATP określa zasady wykonywania międzynarodowych przewozów niektórych szybko psujących się artykułów żywnościowych przy wykorzystaniu specjalnych środków transportu, wymienionych w art. 1 tej Umowy, które odpowiadają normom podanym w załączniku 1 do Umowy. Potwierdzeniem spełnienia przez pojazd warunków wymaganych przepisami Umowy ATP jest świadectwo zgodności z normami, wydane przez właściwą władzę na odpowiednim formularzu. Świadectwo lub jego fotokopia powinno znajdować się w pojeździe i być okazywane na każde żądanie kontrolujących. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z punktem 3 załącznika 1 dodatku 1, zawierającego postanowienia dotyczące kontroli zgodności z normami dla środków transportu, certyfikat zgodności z normami wydawany jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji na formularzu odpowiadającym wzorowi przedstawionemu w dodatku 3 do niniejszego załącznika. Generalną zasadą jest wzajemne uznawanie ważności świadectw zgodności przez strony umowy ATP. Jednak w przypadku środka transportu przeniesionego do innego kraju będącego także stroną umowy ATP, certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji traktowany jest jako warunkowy i jest ważny przez okres trzech miesięcy. Odnosząc się do rozpoznawanej sprawy, organ odwoławczy podniósł, że w trakcie kontroli drogowej stwierdzono wykonywanie przez skarżącego przewozu towaru w postaci zamrożonych warzyw z Polski do Rosji. Kierowca okazał do kontroli certyfikat ATP wydany w Niemczech, ważny do stycznia 2018 r. Na naczepie znajdowała się również tabliczka potwierdzająca ważność badania ATP do stycznia 2018 roku. Z dowodu rejestracyjnego naczepy wynika, że została ona zarejestrowana w Polsce w 2012 r. Właściwą władzą do wydania certyfikatu ATP, w świetle pkt 3 dodatku 1 załącznika 1 do umowy ATP, była więc władza z siedzibą na terytorium Polski. Tymczasem kierowca okazał do kontroli dokument ATP wystawiony przez niemiecką jednostkę badawczą w dniu 21 grudnia 2011 r. Dokument ten nie mógł zostać uznany za ważny na podstawie dodatku 3 załącznika 1 do umowy ATP. Z poz. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wynika, że wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu podlega karze w wysokości 8000 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. J. zarzucił naruszenie prawa materialnego (ust. 3 załącznika nr 1 dodatku 1 znowelizowanej umowy ATP) oraz przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.). W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł między innymi, że nie jest istotne z jakiego umawiającego się państwa pochodzi dokument ATP, jeżeli pojazd służący do transportu szybko psujących się artykułów żywnościowych spełnia warunki umowy ATP (i posiada zamontowaną tabliczkę ATP odpowiadającą wzorowi tej umowy) . Skarżący odwołał się do przepisu art. 2 umowy, zgodnie z którym strony umowy będą uznawać ważność świadectw wydanych zgodnie z punktem 4 dodatku 1 załącznika 1 do umowy przez właściwą władzę innej umawiającej się strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wskazane w tym przepisie dokumenty. W przypadku wykonywania przewozu drogowego rzeczy jednym z dokumentów jest świadectwo wymagane zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) (pkt 3 lit. c). Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r., powoływana w skrócie jako "umowa ATP", została ratyfikowana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dnia 8 stycznia 2015 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 23 września 2013 r. i opublikowana w 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 667 i 668). Jej obowiązywanie w dniu kontroli nie budzi zatem wątpliwości. Jest także poza sporem, że umowa ATP miała w sprawie niniejszej zastosowanie. Skarżący wykonywał bowiem przewóz międzynarodowy towaru w postaci mrożonych warzyw z Polski do Rosji. Zgodnie z art. 3 ust. 1 umowy ATP, postanowienia artykułu 4, dotyczącego specjalnych środków transportu do wykonywania przewozów szybko psujących się artykułów żywnościowych, stosuje się do każdego przewozu szybko (głęboko) zamrożonych lub mrożonych artykułów żywnościowych, wykonywanego za wynagrodzeniem na rzecz osób trzecich lub na własny rachunek transportem kolejowym lub samochodowym lub obydwoma tymi rodzajami transportu, jeżeli miejsca załadowania ładunku lub wyposażenia transportowego zawierającego ładunek na kolejowy lub drogowy środek transportu i miejsca wyładowania ładunku lub wyposażenia transportowego zawierającego ładunek ze środka transportu znajdują się w dwóch różnych państwach i jeżeli miejsce wyładowania ładunku znajduje się na terytorium umawiającej się strony. Do przewozu mrożonych artykułów żywnościowych, powinny być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 umowy, czyli środki transportu posiadające świadectwo ATP. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że podczas kontroli drogowej w dniu 12 kwietnia 2016 r. kierowca wykonujący na rzecz skarżącego międzynarodowy przewozu towaru w postaci zamrożonych wyrobów ziemniaczanych i cebulowych, okazał świadectwo ATP wystawione w dniu 21 grudnia 2011 r. przez niemiecki urząd certyfikujący. Nie okazał natomiast świadectwa wystawionego przez polską jednostkę upoważnioną do badań i wystawiania świadectw ATP. Jest również poza sporem, że na naczepie, którą wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy, umieszczona była w dniu kontroli tabliczka ATP, zawierająca numer niemieckiego świadectwa ATP oraz datę jego ważności - styczeń 2018 r. Rozważenia wymaga zatem, czy okazane w czasie kontroli świadectwo wystawione przez niemiecką jednostkę upoważnioną do badań i wystawiania świadectw ATP może być uznane za świadectwo wymagane zgodnie z umową ATP, jak stanowi art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d. Sąd podziela stanowisko organu, że przedstawione przez skarżącego świadectwo ATP nie może być uznane za spełnienie wymogu posiadania i okazania w czasie kontroli ważnego świadectwa ATP. Dla oceny, czy posiadane przez skarżącego świadectwo ATP może być uznane za zgodne z umową konieczne jest przeanalizowanie postanowień dodatku 1 do załącznika 1, który dotyczy kontroli zgodności z normami dla specjalnych środków transportu, wymienionych w art. 1 umowy, służących do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych (izotermicznych, lodowni, chłodni lub ogrzewanych środków transportu). Stosownie do postanowień ustępu 1 dodatku 1, kontrolę zgodności z normami przewidzianymi w załączniku należy przeprowadzać: (a) przed oddaniem środka transportu do eksploatacji, (b) okresowo, co najmniej raz na sześć lat, (c) za każdym razem, gdy wymaga tego właściwa władza. Co do zasady kontroli należy dokonywać na stacjach badań wyznaczonych lub upoważnionych do tego celu przez właściwą władzę Państwa, w którym środek transportu jest zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji, chyba że - jeśli chodzi o kontrolę wymienioną w wierszu (a) powyżej - była ona już dokonana na tym środku transportu lub na jego prototypie w stacji badań wyznaczonej lub upoważnionej przez właściwą władzę Państwa, w którym środek transportu został wyprodukowany. Zgodnie z postanowieniami ustępu 3 dodatku 1 certyfikat zgodności z normami wydawany jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji na formularzu odpowiadającym wzorowi przedstawionemu w dodatku 3 do niniejszego załącznika. W przypadku środka transportu przeniesionego do innego kraju będącego także stroną umowy ATP, wymagane są następujące dokumenty, tak aby odnośne władze kraju, w którym ma on zastać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji, mogły wydać certyfikat ATP: (a) we wszystkich przypadkach, raport z kontroli samego środka transportu lub, w przypadku środka transportu produkowanego seryjnie - raport kontroli referencyjnego środka transportu, (b) we wszystkich przypadkach - certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji. Certyfikat ten traktowany będzie jako warunkowy i ważny będzie, o ile zajdzie taka konieczność, przez okres trzech miesięcy, (c) w przypadku środków transportu produkowanych seryjnie specyfikacja techniczna środka transportu wydana będzie przez producenta lub jego właściwie umocowanego przedstawiciela (w specyfikacji tej podane zostaną te same elementy jak w dokumencie opisowym, widniejące na raporcie z badania, przy czym zostanie ona sporządzona w przynajmniej jednym z trzech języków oficjalnych). Z przytoczonych postanowień umowy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że certyfikat, czyli świadectwo ATP wydawane jest przez upoważnione władze kraju rejestracji środka transportu. W przypadku przeniesienia środka transportu do innego kraju, będącego również stroną umowy, konieczne jest wydanie przez władze tego kraju świadectwa ATP, nawet jeżeli uprzednio takie świadectwo zostało wydane w kraju, z którego środek transportu jest przenoszony. Świadectwo wydane w innym kraju traktowane jest jako warunkowe i ważne przez okres trzech miesięcy. Po upływie tego terminu świadectwo ATP wydane przez inny kraj nie będzie uznawane i posługiwanie się nim nie jest możliwe. W rozpoznawanej sprawie certyfikat ATP wystawiony został [...] grudnia 2011 r. przez niemiecką jednostkę badającą znajdującą się w Hamburgu. Z treści certyfikatu wynika, że dotyczy on naczepy [...], należącej do firmy E. T.&T. H. GmbH z siedzibą w [...]. Pierwsza rejestracja naczepy w Polsce miała miejsce 14 lutego 2012 r. W tej dacie nie była jeszcze ogłoszona w j. polskim wersja umowy ATP, zawierająca wskazane wyżej brzmienie pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1, przewidującego, że świadectwo wydane w innym kraju traktowane jest jako warunkowe i ważne przez okres trzech miesięcy. Polska przystąpiła wprawdzie do umowy w 1983 r. i jej tekst został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w 1984 r, jednak kolejne zmiany umowy nie były po 1984 r. publikowane w oficjalnym publikatorze aktów prawnych w Polsce. Tekst umowy oraz oświadczenie rządowe o dacie ratyfikacji i oraz wersji umowy, która została ratyfikowana opublikowane zostały dopiero 14 maja 2015 r. we wskazanych na wstępie Dziennikach Ustaw. Brak ważnego świadectwa ATP stanowi naruszenie przepisów o transporcie drogowym i skutkuje nałożeniem kary przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym. Przyjąć należy, że najpóźniej z chwilą opublikowania umowy w języku polskim w Dzienniku Ustaw skarżący dowiedział się o obowiązku uzyskania świadectwa ATP wydanego przez jednostkę upoważnioną do przeprowadzania badań i wydawania certyfikatów w Polsce. Jak wyjaśniono wyżej opublikowanie umowy miało miejsce 14 maja 2015 r., a zatem trzymiesięczny termin określony w pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do umowy ATP upłynął 14 sierpnia 2015 r. Kontrola przeprowadzona została 12 kwietnia 2016 r., a więc w chwili kontroli świadectwo ATP posiadane przez skarżącego nie mogło być uznane za ważne. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że w dacie przeprowadzania kontroli skarżący nie mógł już posługiwać się świadectwem ATP wydanym w innym kraju. Okazanie przez kierowcę tego świadectwa nie mogło być uznane za spełnienie wymogu, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c/ u.t.d. Podkreślenia wymaga, że dokonane po 23 września 2013 r. zmiany umowy ATP, nieopublikowane w j. polskim, w szczególności zmiana przewidująca w pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 dłuższy termin ważności świadectwa wystawionego w innym kraju, ma w sprawie niniejszej znaczenia. W przypadku skarżącego termin trzymiesięczny upłynął z dniem 14 sierpnia 2015 r., skarżący nie mógłby zatem powoływać się na późniejsze zmiany umowy. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie jest trafny zarzut, że tabliczka ATP, przymocowana do urządzenia, powinna zostać uznana przez organ za spełnienie przez skarżącego posiadania i okazania świadectwa ATP. Zgodnie z pkt 3 akapit trzeci dodatku 1 załącznika 1 do umowy, certyfikat zgodności z normami lub jego poświadczona notarialnie kopia, powinien zawsze pozostawać przy danym środku transportu w celu przedstawienia go na każde żądanie odnośnych jednostek kontrolujących. Jednakże, jeśli tabliczka certyfikacyjna, powielona tak jak podano w dodatku 3 do niniejszego załącznika, przymocowana jest do urządzenia, tabliczka ATP uznana zostanie za odpowiednik certyfikatu ATP. Nie ulega wątpliwości, że tabliczka ATP musi być zgodna z wydanym certyfikatem (świadectwem) ATP. Dla uznania tabliczki za odpowiednik certyfikatu, a w konsekwencji dla uznania jej za wystarczającą do wykazania, że podmiot wykonujący przewóz posiada ważne świadectwo ATP, konieczne jest jednak istnienie świadectwa wymaganego zgodnie z umową ATP. Tym wymaganym świadectwem jest świadectwo wydane przez właściwą władzę kraju, w którym środek transportu ma być zarejestrowany i przyjęty do ewidencji (punkt 3 dodatku 1 załącznika 1 do umowy), czyli w tym przypadku właściwą jednostkę w Polsce. Jak wykazano, świadectwa takiego skarżący nie posiadał. Mimo przeniesienia środka transportu z innego kraju i upływu trzymiesięcznego terminu, w którym zgodnie z punktem 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 dopuszczalne jest posługiwanie się nadal świadectwem wydanym przez inny kraj, skarżący nie wystąpił o wydanie świadectwa ATP przez polską upoważnioną jednostkę badawczą. Tym samym nie może się powoływać na fakt posiadania tabliczki ATP. Podkreślenia wymaga, że jak wynika z akt postępowania administracyjnego, znajdująca się kontrolowanej naczepie tabliczka ATP posiada numer dopuszczenia odpowiadający numerowi niemieckiego świadectwa ATP i wskazuje datę jego ważności, wyraźnie zatem odnosi się do świadectwa, które nie mogło zostać przez organ uznane. Należy również zauważyć, że ważność pierwotnego certyfikatu ATP nie ma wpływu na obowiązek uzyskania certyfikatu wystawionego przez kraj rejestracji. Nie jest trafny zarzut, że skarżący nie miał obowiązku uzyskania w Polsce nowego świadectwa ATP, wydanego przez upoważnioną jednostkę. Skarżący powołuje się w tym zakresie na artykuł 2 umowy ATP, który stanowi, że każda umawiająca się strona będzie uznawać ważność świadectw zgodności, wydanych zgodnie z punktem 3 dodatku 1 załącznika 1 do umowy. Skarżący pomija jednak całkowicie brzmienie punktu 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do umowy, który dotyczy przypadku szczególnego, a mianowicie przeniesienia środka transportu do innego kraju. Strony umowy wyraźnie postanowiły, że w takim przypadku konieczne jest wydanie nowego certyfikatu przez upoważnioną jednostkę kraju, do którego środek transportu został przeniesiony, a certyfikat wcześniej wystawiony w innym kraju uznaje się za warunkowy i ważny tylko przez okres trzech miesięcy. Artykuł 2 ustanawia ogólną zasadę uznawania świadectw zgodności, odsyła jednak jednocześnie do punktu 3 dodatku 1 załącznika 1, który szczegółowo określa zasady uznawania świadectw wydanych w innym kraju. Zarzut naruszenia artykułu 2 umowy ATP jest więc nieuzasadniony. Zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, przeprowadziły postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postepowania administracyjnego i prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości 50 zł do 10.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d., użyte w ustawie określenie obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznacza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz wymienionych w powołanym przepisie aktów prawnych oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych w zakresie przewozu drogowego. Wobec stwierdzenia wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z umową międzynarodową - umową ATP z uwagi na brak świadectwa ATP, organ prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8000 zł na podstawie Lp. 3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., przewidującego kary za naruszenie przepisów o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych i przewozów kabotażowych - wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Prawidłowe jest stanowisko organu, że nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania wobec skarżącego, ponieważ od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres 2 lat (art. 92 c ust. 1 pkt 3 u.t.d.). W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący niezasadnie odwołuje się do stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 151/14. Wymienione orzeczenie NSA dotyczy stanu przed opublikowaniem umowy ATP w Dzienniku Ustaw z 2015 r., poz. 667, a więc stanu prawnego, który nie miał zastosowania w rozpoznawanej obecnie sprawie. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.