III SA/Lu 193/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Referent stażysta Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2004 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia części nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę Wojewoda decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 28 ust.8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. F. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia w części 50% tj. w kwocie 2.590,05 zł nienależnie pobranego świadczenia za okresy od 1 stycznia 2001 r. do 28 lutego 2001 r., od 1 marca 2002 r. do 31 maja 2002 r. oraz od 1 listopada 2002 r. do 28 lutego 2003 r. w łącznej wysokości 5.180,10 zł, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż decyzjami organu I instancji z dnia [...], z dnia [...] oraz z dnia [...] J. F. została zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego za okresy: od 1 stycznia 2001 r. do 28 lutego 2001 r. w kwocie 1.072,20 zł, od dnia 1 marca 2002 r. do 31 maja 2002 r. w kwocie 1.716,30 zł oraz od 1 listopada 2002 r. do 28 lutego 2003 r. w kwocie 2.391,60 zł, co łącznie stanowi kwotę 5.180,10 zł. W dniu [...] sierpnia 2003 r. J. F. wystąpiła z wnioskiem do kierownika Miejskiego Urzędu Pracy w sprawie umorzenia pobranych świadczeń z Funduszu Pracy ze względu na bardzo trudną sytuację materialną. We wniosku podała, że jedynym źródłem jej dochodu są alimenty, które otrzymuje w wysokości 412,06 zł, natomiast co miesiąc ponosi wydatki związane z opłatą czynszu za mieszkanie komunalne w kwocie 374,77 zł, opłatami za energię elektryczną i gaz w wysokości około 75 zł, ubezpieczenie w PZU – 60 zł, telefon – 140 zł, opłatami telewizyjnymi – około 20 zł, zakupem lekarstw – 50 zł. Ze względu na wiek i stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia pracy. Prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie organ I instancji wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z prośbą o ustalenie sytuacji materialnej i bytowej skarżącej oraz udzielenie opinii w zakresie zasadności udzielenia jej ulgi w spłacie należności. Po przeprowadzeniu w dniu [...] sierpnia 2003 r. wywiadu środowiskowego przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, organ I instancji w dniu [...] 2003 r. skierował wniosek J. F. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia z Funduszu Pracy do zaopiniowania przez Miejską Radę Zatrudnienia. Miejska Rada Zatrudnienia, po zapoznaniu się z wnioskiem i okolicznościami sprawy wyraziła opinię o umorzeniu części nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 2.590,05 zł, co stanowi 50% przypisanej do zwrotu należności, i w tej sprawie wydała w dniu [...] grudnia 2003 r. uchwałę Nr 39/03. Po uzyskaniu przedmiotowej opinii, organ I instancji decyzją z dnia [...], Nr [...] orzekł o umorzeniu części - 50% nienależnie pobranego świadczenia tj. kwoty 2.590,05 zł z całej należności w wysokości 5.180,10 zł. Od wyżej wymienionej decyzji J. F. wniosła odwołanie do Wojewody, domagając się jej zmiany i umorzenia pozostałej do spłaty należności w kwocie 2.590,05 zł. W odwołaniu podniosła, iż podane w zaskarżonej decyzji opłaty za nośniki energii zostały zaniżone o około 34 zł. Pominięto w niej również wydatki ponoszone na żywność, odzież i środki czystości, które miesięcznie wynoszą około 500 zł. Po wnikliwym przeanalizowaniu akt sprawy, organ odwoławczy nie stwierdził istnienia podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko w tym względzie podniósł, iż podstawę prawną przedmiotowego rozstrzygnięcia stanowi art. 28 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zgodnie z którym starosta/ prezydent miasta na prawach powiatu może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub, po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia. Decyzje wydawane w tym przedmiocie są decyzjami uznaniowymi lecz nie dowolnymi, ponieważ muszą znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym uzasadniającym możliwość zastosowania ulgi w spłacie należności. Wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu [...] sierpnia 2003 r. przez pracownika socjalnego MOPR w miejscu zamieszkania J. F. potwierdził jej trudną sytuację materialną. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej dochodu są alimenty w wysokości 412,06 zł netto, a stałe obciążenia finansowe to: czynsz za mieszkanie w wysokości 374 zł miesięcznie, energia elektryczna i gaz – 41 zł miesięcznie, konto ubezpieczenia PZU – 20 zł, opłaty za telefon – 140 do 150 zł, TV – 6 zł, zakup lekarstw 40 do 50 zł. Pracownik socjalny stwierdził, że J. F. znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, zdrowotnej i społecznej oraz kwalifikuje się do pomocy ze środków pomocy społecznej, o czym została poinformowana podczas przeprowadzania wywiadu. W odwołaniu od decyzji J. F. zakwestionowała wskazaną w wywiadzie wysokość opłat ponoszonych za nośniki energii w kwocie 41 zł, która to kwota została jej zdaniem zaniżona o 34 zł. Na dowód powyższego załączyła do odwołania fakturę VAT ze energię elektryczną i usługi przemysłowe wystawioną przez Zakłady Energetyczne S.A. [...] w L. za okres od 13 października 2003 r. do 31 grudnia 2003 r. na kwotę 18,15 zł oraz odcinek rachunku Zakładu Gazowniczego (nie wiadomo za jaki okres zużycia gazu) na kwotę 93,73 zł. Zdaniem organu odwoławczego powyższe nie zmienia faktu, iż sytuacja materialna J. F. jest bardzo trudna, mając na uwadze niski dochód, obciążenia finansowe i kłopoty zdrowotne. Okoliczności te brane były pod uwagę podczas wyrażania opinii przez Miejską Radę Zatrudnienia, która jest organem opiniodawczo – doradczym i nie jest podporządkowana organowi zatrudnienia. W podjętej w niniejszej sprawie uchwale Nr 39/03 Miejska Rada Zatrudnienia wyraziła opinię o zasadności umorzenia J. F. 50 % nienależnie pobranego świadczenia z Funduszu Pracy w wysokości 2.590,05 zł i takie zapadło rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Sytuacja J. F. jest niewątpliwie trudna, jednakże nie jest przypadkiem wyjątkowym, uzasadniającym umorzenie całości nienależnie pobranego świadczenia. Sytuację dłużników zobowiązanych do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oceniać należy w odniesieniu do przeciętnego położenia osób bezrobotnych, którym minimum niezbędnego utrzymania i możliwość aktywizacji zawodowej zapewnić mają środki wydatkowane z Funduszu Pracy. Z akt sprawy wynika, że J. F. nabyła prawo do zasiłku przedemerytalnego i prawa tego nie utraciła. Prawo do przyznanego jej zasiłku przedemerytalnego uległo zawieszeniu od dnia 1 listopada 2002 r. z powodu osiągania dochodu łącznie z zasiłkiem przedemerytalnym w wysokości przekraczającej 200% zasiłku dla bezrobotnych. Jeżeli ta przyczyna ustanie, to wówczas nastąpi wznowienie wypłaty przyznanego jej zasiłku. Mając na uwadze powyższe, a także fakt, iż przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie określają okresu ani terminu w jakich ma następować spłata zadłużenia, nie można z góry założyć, iż J. F. nie ma, ani nie będzie miała w przyszłości możliwości zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Na przedmiotową decyzję J. F. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż Wojewoda źle zinterpretował art. 28 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu twierdząc, iż istnieje dowolność w podjęciu decyzji o umorzeniu należności. Zdaniem skarżącej, sytuacja materialna w jakiej się znajduje, uzasadnia twierdzenie, iż w jej sprawie nastąpił szczególny przypadek dający podstawę do umorzenia przez organ administracji całości nienależnie pobranego świadczenia z Funduszu Pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja jest prawidłowa, bowiem pozostaje ona w zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi przepis art. 28 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514 z późn. zm.), który stanowi, że starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia. Analiza brzmienia powołanego przepisu prowadzi do stwierdzenia, iż decyzje w wyżej wymienionych sprawach podlegają uznaniu administracyjnemu, bowiem użyte w nim określenie "może" wskazuje na to, iż norma ta nie wprowadza dla organów administracyjnych nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, kontrola sądowa decyzji wydanych na podstawie art. 28 ust 8 cyt. ustawy polega na zbadaniu przez sąd administracyjny ich zgodności z prawem bez wnikania w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Innymi słowy, decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądu w zakresie zbadania czy w ogóle było dopuszczalne uznanie administracyjne, czy nie przekroczono jego granic przy wydawaniu decyzji i czy prawidłowo uzasadniono rozstrzygnięcie w takiej sprawie (por. wyrok SN z dnia 5 lipca 1996 r., III ARN 19/96, opubl. OSN 1997, Nr 4, poz. 44). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wydane w niniejszej sprawie decyzje są zgodne z prawem. Zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na prawidłowej podstawie prawnej (art. 28 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) po przeprowadzeniu postępowania w sposób określony powołanym przepisem. Biorąc pod uwagę wynik przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, a także opinię Miejskiej Rady Zatrudnienia, organy zatrudnienia uznały, iż sytuacja materialna J. F. jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" uzasadniającym umorzenie w połowie nienależnie przez nią pobranego świadczenia z Funduszu Pracy. Swoje stanowisko uzasadniły szczegółowo, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., w zaskarżonych decyzjach. Zdaniem składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie decyzja Wojewody została wydana zgodnie z prawem i nie doszło w niej do przekroczenia granic uznania administracyjnego, albowiem organy zatrudnienia prawidłowo ustaliły, iż w sprawie tej zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na umorzenie J. F. części nienależnie pobranego świadczenia z Funduszu Pracy. Podkreślenia wymaga również, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd administracyjny nie jest organem III instancji w postępowaniu administracyjnym. Nie ocenia samodzielnie dowodów, tylko bada, czy dokonana przez organy administracji ocena dowodów została przeprowadzona prawidłowo, to jest zgodnie ze współczesną wiedzą, prawidłami poprawnego rozumowania i doświadczeniem życiowym (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 1999 r., sygn. akt: I SA/Kr 111/98). Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.