III SA/Lu 195/21

WyrokWSA w Lublinie2021-06-15

Skład orzekający: Ewa Ibrom, Anna Strzelec, Iwona Tchórzewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy może odmówić zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne przedsiębiorcy, opierając się wyłącznie na kodzie PKD przeważającej działalności gospodarczej wpisanym w rejestrze CEIDG, bez zbadania rzeczywistego stanu faktycznego i umożliwienia stronie przedstawienia dowodów przeciwnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy nie może odmówić zwolnienia z opłacania składek, opierając się wyłącznie na wpisie w rejestrze CEIDG dotyczącym kodu PKD przeważającej działalności. Wpis ten ma charakter deklaratoryjny i może być podważony dowodami wskazującymi na rzeczywisty stan faktyczny, np. poprzez analizę przychodów lub struktury zatrudnienia. Organ ma obowiązek zbadać te dowody i umożliwić stronie czynny udział w postępowaniu, zgodnie z zasadami KPA.
Stan faktyczny
Skarżąca M. K. wniosła o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od 1 do 30 listopada 2020 r., powołując się na spadek przychodów związany z pandemią COVID-19. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia, wskazując, że przeważająca działalność gospodarcza skarżącej według kodu PKD w CEIDG (18.12.Z) nie uprawnia do skorzystania z ulgi. Skarżąca argumentowała, że jej rzeczywistą przeważającą działalnością jest gastronomia (kody 56.30.Z, 56.10.A), co potwierdzają dane o przychodach i zatrudnieniu, a wpis w CEIDG jest nieaktualny.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej M. K. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że wskazany we wniosku M. K. kod PKD nie jest zgodny z wynikającym z zapisów Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG) kodem PKD przeważającej działalności gospodarczej skarżącej. Według danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na dzień 30 września 2020 r. działalnością przeważającą jest działalność oznaczona kodem PKD 18.12.Z. Natomiast w świetle art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) kod ten nie uprawnia do zwolnienia z należności z tytułu składek za wskazany we wniosku okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi oraz w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2021 r. skarżąca podniosła, że w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej poza kodem PKD 18.12.Z – dotyczącym działalności graficznej – wskazane są również kody PKD 56.30.Z oraz 56.10.A., dotyczące działalności gastronomicznej. Skarżąca wyjaśniła, że działalność graficzna jest zgodna z jej wykształceniem i chciałaby wykonywać ją jako działalność główną. Stąd też wskazany kod został wpisany jako główny. Jednakże organizacja zleceń, szukanie klientów i wyrabianie marki to proces długotrwały i nieprzewidywalny. Z tego powodu na początku swojej działalności skarżąca założyła kawiarnię, która miała zapewnić jej stabilne dochody, a w perspektywie kilku lat w miarę rozwoju działalności graficznej miała stanowić działalność uboczną. W rzeczywistości od rozpoczęcia działalności aż do czasu wybuchu pandemii prowadzenie kawiarni stanowiło przeważającą działalność skarżącej. Potwierdza to porównanie poziomu przychodów. W 2019 r. przychód z działalności graficznej wyniósł [...] zł, czyli średnio 8,61% rocznego przychodu, zaś przychód z działalności gastronomicznej wyniósł [...] zł, czyli 91,39% rocznego przychodu. W 2020 r. przychód z działalności graficznej wyniósł [...] zł, tj. 5,33% przychodów, a przychód z działalności gastronomicznej wyniósł [...] zł, tj. 94,67% przychodów. Przy tym w listopadzie 2020 r. i kolejnych miesiącach nastąpił wymagany przepisami 40% spadek przychodów, co zostało wskazane we wniosku. Skarżąca podniosła, że w dniu złożenia wniosku, jak również przez cały wcześniejszy okres zatrudniała pracowników, a ich stanowiska nie były związane z działalnością graficzną, lecz były związane z obsługą kawiarni. Dla potwierdzenia powyższych okoliczności skarżąca przedstawiła kopie dokumentów finansowych i umów o pracę. Skarżąca podkreśliła, że celem ustawodawcy była pomoc przedsiębiorcom znajdującym się w trudnej sytuacji w związku z zamknięciem ich działalności i utrzymanie miejsc pracy. Ustawa nie stanowi expressis verbis, że podstawą do zwolnienia jest wskazanie w rejestrze REGON kodu uprawniającego do zwolnienia jako kodu działalności przeważającej. W ocenie skarżącej o rodzaju przeważającej działalności świadczyć powinien nie tylko kod PKD wpisany jako pierwszy, ale przede wszystkim to, jaka działalność w rzeczywistości przeważa, czyli okoliczności decydujące o profilu prowadzonej działalności. W ocenie skarżącej w jej przypadku zarówno struktura zatrudnienia (100% działalności gastronomicznej), jak i wyżej opisany poziom przychodów wskazują, że przeważającą działalnością jest działalność gastronomiczna. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z § 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1773) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Powyższy przepis został wprowadzony na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 4 marca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2021 r. poz.426). Zmiana weszła w życie z dniem 16 marca 2021 r. Przy tym stosownie do § 2 rozporządzenia zmieniającego, sprawy, o których mowa w § 1 pkt 2 lit. b) zmienianego rozporządzenia, w których skargi zostały wniesione przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia i postępowanie nie zostało zakończone, rozpoznaje wojewódzki sąd administracyjny właściwy w rozumieniu niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem spraw, w których wyznaczono termin posiedzenia. W świetle powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie był sądem właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, z późn. zm., dalej powoływanej jako "ustawa COVID-19" lub "ustawa"). W myśl art. 31zo ust. 10 powołanej ustawy na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. (art. 31 zo ust. 11 ustawy). W przypadku składek, o których mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 31 stycznia 2021 r. (art. 31zp ust. 1 pkt 4 ustawy). Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy). Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych, należnych za listopad 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy). Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 4 ustawy). Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31 zq ust. 5). Natomiast odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7). Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31zq ust. 8 ustawy). Jak wynika z przytoczonej wyżej treści art. 31zo ust. 10 ustawy, określona w ustawie pomoc dla przedsiębiorców w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest przeznaczona dla przedsiębiorców rzeczywiście prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wymienionych w art. 31zo ust. 10 rodzajów działalności oznaczonych kodami PKD. Pomoc ta ma na celu wsparcie podmiotów, które zostały dotknięte negatywnymi skutkami epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Powołany przepis stanowi element realizacji przeciwdziałania COVID-19, co w rozumieniu ustawy oznacza wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych, tej choroby (art. 2 ust. 2 ustawy). Zatem niewątpliwie celem przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy jest, aby pomoc została skierowana do podmiotów rzeczywiście prowadzących na dzień 30 września 2020 r. działalność gospodarczą odpowiadającą według wskazanych w przepisie kodów PKD, jako przeważającą. Jednocześnie ustawodawca w art. 31zo ust. 11 ustawy określił, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. W okolicznościach sprawy organ oceniając spełnienie przez skarżącą warunku w zakresie prowadzenia na dzień 30 września 2020 r. działalności gospodarczej o określonym kodzie PKD, jako rodzaju przeważającej działalności, stwierdził, że w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w przypadku skarżącej jako rodzaj przeważającej działalności wpisana jest działalność o kodzie PKD 18.12.Z, który to kod PKD w świetle art. 31zo ust. 10 ustawy nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. W ocenie Sądu poprzestanie przez organ na tym stwierdzeniu i odmówienie z tej tylko przyczyny prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. W świetle przywołanych przepisów ustawy COVID-19 nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że przepis art. 31zo ust. 11 ustawy statuuje obowiązek organu oparcia się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. i brak możliwości powołania się strony na ewentualne inne dowody, wskazujące na odmienny od uwidocznionego w rejestrze rodzaj przeważającej działalności danego przedsiębiorcy. Poprzestanie na wykładni językowej przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 prowadziłoby do wypaczenia celów ustawy, którymi jak wskazano już wyżej, jest przeciwdziałanie między innymi negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ograniczeniami w prowadzeniu określonych rodzajów działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było, aby pomoc w ramach wsparcia została przyznana podmiotom faktycznie prowadzącym na dany dzień działalność według wskazanych kodów, jako przeważającą. Wyjaśnić należy, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 955). Ustawa określa zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych danych statystycznych, oraz ustala organizację i tryb prowadzenia tych badań i zakres związanych z nimi obowiązków (art. 1 ustawy). Zgodnie z art. 42 ust. 7 pkt 1 i ust. 8 ustawy o statystyce publicznej, złożenie wniosku o wpis do rejestru podmiotów, wniosku o zmianę cech objętych wpisem oraz wniosku o skreślenie z rejestru podmiotów dla przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną - następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2020 r. poz. 2296 i 2320), chyba że zmiana dotyczy jedynie cech objętych wpisem, niebędących przedmiotem wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych. Jak wskazuje się w orzecznictwie i który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, wpis do rejestru stanowi swego rodzaju zgłoszenie zamierzonej działalności, ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Wniosek o wpisanie lub aktualizację danych nie stanowi oświadczenia woli, ale oświadczenie wiedzy. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., II UK 402/15). Zgodnie z przytoczonym wcześniej przepisem art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 do postępowania w sprawach dotyczących odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego zastosowanie w sprawie znajduje między innymi przepis art. 76 § 3 k.p.a., który przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Taki zaś charakter mają dane zawarte w rejestrze REGON. Ubiegający się o przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy [...] przedsiębiorca, prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w tym przepisie, jako przeważającą, może zatem przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego i podważyć aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. W celu obalenia domniemania przedsiębiorca musi wykazać, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych widniejących w rejestrze. Podkreślić należy, że pojęcie "przeważającej działalności gospodarczej" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane ani w ustawie COVID-19, ani w ustawie o statystyce publicznej. Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, określa natomiast rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 z późn. zm.), wydane na podstawie delegacji ustawowej wyrażonej w art. 46 ustawy o statystyce publicznej. Stosownie do § 9 ust. 1 rozporządzenia wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według PKD na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla działalności wpisanej do CEIDG, na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących (§ 9 ust. 2 pkt 3 lit. a). Z powyższego wynika, że domniemanie prawdziwości wpisów w rejestrze REGON w zakresie rodzaju przeważającej działalności może być obalone przez przedsiębiorcę za pomocą dokumentów wykazujących procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów lub, jeżeli nie jest to możliwe, udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących, stosownie do powołanego § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia. W postępowaniu o przyznanie uprawnienia, o którym mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, ustalenie rodzaju przeważającej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Wpis w tym zakresie we właściwym rejestrze korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest to domniemanie wzruszalne. Podobnie jak wpis w rejestrze, także oświadczenie we wniosku o przyznanie ulgi stanowi oświadczenie wiedzy przedsiębiorcy. Ustawodawca w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 potraktował wpis w rejestrze jako domniemanie prawne, mając na celu uproszczenie i tym samym skrócenie postępowania zmierzającego do udzielenia uprawnienia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Natomiast uwzględnienie wyłącznie wpisów w rejestrze, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia wymogu prowadzenia, jako przeważającej, działalności gospodarczej oznaczonej określonym kodem PKD, powoduje w istocie wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które faktycznie spełniają warunek do przyznania ulgi, to jest prowadzą we wskazanym w ustawie dniu przeważającą działalność zgodną ze wskazanymi kodami PKD, a jedynie nie wypełniły czynności formalnych i uchybiły obwiązkom statystycznym. Działanie takie zaprzecza celom przyjętych regulacji w zakresie zwalczania skutków epidemii COVID-19 oraz narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Zaznaczyć należy, że obowiązek wykazania rodzaju przeważającej działalności innej, niż działalność ujawniona w rejestrze jako przeważająca, spoczywa na stronie występującej o przyznanie uprawnienia. Jednak również na organie ciążą obowiązki procesowe wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności organ obowiązany jest przestrzegać wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Wymaga również podkreślenia, że w świetle art. 9 k.p.a. organ ma także obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ winien czuwać nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ ma również obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (art. 10 k.p.a.). Zaznaczyć należy, że przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji organ nie może pominąć obowiązku wynikającego z dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W niniejszej sprawie organ nie sprostał powyższym obowiązkom. Przedwcześnie bowiem przyjęto, że skarżąca nie jest podmiotem mogącym ubiegać się o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek za okres od 1 listopada do 30 listopada 2020 r., bez umożliwienia jej przedstawienia dowodów dla wykazania, że spełnia kryterium prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności według kodu PKD wskazanego w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Organ ograniczył postępowanie wyjaśniające jedynie do zbadania wpisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, a przy tym nie dołączył do akt sprawy stosownego dokumentu obrazującego treść wskazanych wpisów. Dopiero skarżąca dołączyła do skargi wydruk treści wpisów z CEDIG. Tym samym organ działał w sposób sprzeczny z powołanymi wyżej zasadami postępowania administracyjnego. Organ nie dopełnił też obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a. W konsekwencji skarżąca została pozbawiona inicjatywy dowodowej na etapie postępowania administracyjnego i możności przedstawienia w tym postępowaniu dowodów dla wykazania istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności dotyczącej rzeczywistego prowadzenia określonego w przepisach prawa rodzaju działalności gospodarczej, jako przeważającej. W związku z zaniechaniem organu skarżąca dopiero w skierowanej do Sądu skardze zakwestionowała ustalenia i stanowisko organu oraz przedstawiła dowody dla poparcia swojego twierdzenia o wykonywaniu na dzień 30 września 2020 r., jako przeważającej, działalności gospodarczej o kodzie zgodnym z kodami wymienionymi w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Wymaga jednak zaznaczenia, że sąd administracyjny nie jest organem, do którego kompetencji należy samodzielne gromadzenie dowodów na okoliczności istotne w sprawie administracyjnej, ich ocena oraz merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji. Z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższą oceną, przeprowadzi postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego. Po przeprowadzeniu postępowania organ rozstrzygnie w sprawie, mając na względzie przedstawioną wykładnię omawianych przepisów ustawy COVID-19. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z poźn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] maja 2021 r. wydanym na podstawie powołanego przepisu skierowano niniejszą sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Odpisy zarządzenia zostały doręczone skarżącej oraz pełnomocnikowi organu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło