III SA/Lu 198/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 27 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 stycznia 2025 r. nr [...], Wojewoda Lubelski uchylił decyzję Wójta Gminy B. z dnia 30 listopada 2024 r. nr [...] i orzekł o wymeldowaniu A. S. z miejsca pobytu stałego pod adresem [...], B. . Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Pismem z dnia 29 lipca 2024 r. P. S., właściciel nieruchomości gruntowej w K. D., na której znajduje się budynek mieszkalny oznaczony numerem porządkowym [...], wniósł o wymeldowanie z pobytu stałego A. S.. Pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r. organ gminy zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia 30 listopada 2024 r. Wójt Gminy B. odmówił wymeldowania A. S. z miejsca pobytu stałego pod ww. adresem. W wyniku złożonego przez wnioskodawcę odwołania, decyzją 27 stycznia 2025 r. Wojewoda Lubelski uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu A. S. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania oraz wyjaśnił, że w toku postępowania przesłuchano M. S., R. P., J. W., U. W., M. S., D. S., E. R., M. S., M. B. i M. G., a także przeprowadzono oględziny lokalu. Zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. S. zamieszkiwał pod adresem stałego zameldowania do czasu opuszczenia go wspólnie z żoną w trakcie trwania ich małżeństwa. Obecnie skarżący tam nie zamieszkuje. Wprawdzie przebywa na nieruchomości, korzysta z pomieszczeń w budynku zamieszkałym przez matkę, spożywa z nią posiłki, opiekuje się nią, nie zamieszkuje jednak w budynku głównym pod adresem [...]. W ocenie organu, opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego miało charakter trwały i było dobrowolne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. S. wniósł o uchylenie powyższej decyzji w całości. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 25 ust. 1 w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2025 r. poz. 274 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o ewidencji ludności" lub "ustawa", które miało wpływ na wynik sprawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący miałby zamieszkiwać i stale przebywać w pomieszczeniu będącym garażem, który pozostaje bez dostępu do stałego ogrzewania i w żaden sposób nie nadaje się do zamieszkania (co zresztą potwierdzają zeznania świadków, których organ w ogóle nie wziął pod uwagę). W konsekwencji organ błędnie przyjął – w oparciu o bliżej nieokreślone kryteria, że skarżący pozoruje zamieszkanie pod adresem K. D. [...], podczas gdy skarżący nie opuścił nigdy zajmowanej nieruchomości, lecz przebywa tam i mieszka stale, opiekuje się tam swoją matką oraz prowadzi w sposób ciągły tzw. ognisko domowe związane z jego ośrodkiem życia, jak i utrzymaniem osobistych spraw bieżących. Skarżący w sposób nieprzerwany użytkuje lokal i inne pomieszczenia znajdujące się na spornej nieruchomości, znajdują się tam jego rzeczy osobiste oraz majątek ruchomy, co potwierdzają zeznania świadków U. W., M. G., M. B., M. S., M. S., J. W. oraz protokół z oględzin lokalu; - art. 7, art. 77 §1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na nieuzupełnieniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, jedynie w oparciu o twierdzenia wnioskodawcy oraz jego małżonki D. S. oraz syna M. S., którzy pozostają w konflikcie ze skarżącym i matką skarżącego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego, której podstawę stanowił art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem – organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Tak rozumiany pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to zatem miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje korespondencję. Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej. Jednakże w pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu są traktowane wszystkie przypadki, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana i swoje centrum życiowe skoncentrowała w innym miejscu. O ocenie charakteru pobytu lub opuszczenia lokalu nie decyduje bowiem jedynie treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Samo wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zamanifestowania tej woli i jej uzewnętrznienia poprzez skorzystanie z instytucji prawnych umożliwiających powrót do lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Celem instytucji zameldowania oraz wymeldowania jest m.in. zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Stosownie bowiem do art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie ma natomiast żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości). Organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek strony orzec o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. W świetle powyższych uwag należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu skarżącego z budynku mieszkalnego pod adresem [...], B. . Jak wynika z akt sprawy, na nieruchomości gruntowej znajdującej się w K. D. (nr geodezyjny [...]), stanowiącej własność P. S. – brata skarżącego, zlokalizowany jest m.in. budynek mieszkalny oznaczony numerem porządkowym [...]. Obecnie jest on w remoncie. Na nieruchomości znajduje się także drugi budynek przystosowany do mieszkania, który zajmuje matka skarżącego i wnioskodawcy. Z aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia 14 kwietnia 1999 r. wynika, że na rzecz M. S. ustanowiona została osobista służebność mieszkania w 1/3 domu w pomieszczeniach dotychczas zajmowanych oraz prawo korzystania z budynków gospodarczych w miarę potrzeby. Jak natomiast wynika z aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia 2 listopada 2016 r., M. S. przyjęła na mieszkanie swojego syna – A. S.. W ocenie sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że skarżący nie zamieszkuje w znajdującym się na nieruchomości budynku głównym (mieszkalnym) oznaczonym ww. adresem. Jak wynika z zeznań świadków skarżący mieszkał tam przez pewien czas z żoną, jednak w 2016 r. małżonkowie przeprowadzili się do [...], w której mieszkali wspólnie do 2022 r. (zeznania M. S., D. S., E. R.). Obecnie skarżący często przebywa na nieruchomości nr [...], na której znajduje się sporny budynek, opiekuje się matką, pomaga jej w zakupach oraz korzysta z zajmowanych przez nią pomieszczeń znajdujących się w drugim budynku zajmowanym przez matkę, co potwierdzają zeznania świadków: J. W., U. W., M. S. i M. G.. Samo przebywanie na spornej nieruchomości nie oznacza jednak, że skarżący mieszka i realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe w budynku mieszkalnym pod adresem K. [...], B. . W toku postępowania przeprowadzono oględziny obu budynków. Z oględzin budynku głównego (mieszkalnego) oznaczonego numerem porządkowym [...] wynika, że skarżący nie posiada kluczy do domu, nie ma dostępu do łazienki i kuchni, co jednoznacznie świadczy, że nie może zaspokajać tam swoich podstawowych potrzeb życiowych. Pokój wydzielony M. S. stanowi aktualnie swego rodzaju enklawę. Przebywając w tym pokoju nie ma możliwości korzystania z reszty domu, ponieważ drzwi do pokoju zostały zamknięte i zaklejone. Ów pokój posiada oddzielne wejście z zewnątrz budynku, do którego klucze posiada skarżący. W trakcie oględzin przedmiotowy pokój był zaniedbany i zakurzony, nad łóżkami znajdowały się pajęczyny, zaś wejście z zewnątrz budynku było zarośnięte wysoką trawą i roślinami, co świadczy o tym, że pomieszczenie jest nieużywane, ewentualnie zaś używane sporadycznie. Przybory kosmetyczne skarżącego znajdują się natomiast w łazience w części mieszkalnej garażu, którą zamieszkuje matka stron. Przeprowadzone oględziny potwierdzają zatem, że skarżący nie zamieszkuje w budynku mieszkalnym pod oznaczonym adresem. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność pozostawienia w przedmiotowym lokalu rzeczy stanowiących własność skarżącego, w tym ubrań. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że fakt pozostawienia w lokalu rzeczy stanowiących własność strony nie stanowi dowodu zajmowania miejsca zameldowania, ponieważ opuszczenie lokalu nie musi być połączone z jego opróżnieniem (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 1993 r., SA/Wr 1278/92, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2024 r., VII SA/Wa 2955/23). Z akt sprawy wynika, że między stronami postępowania istnieje wieloletni konflikt na tle przedmiotowego domu, który objawia się m.in. kłótniami i awanturami (wyjaśnienia skarżącego, zeznania świadków, załączone nagrania wideo). Z akt sprawy wynika również, że to właściciel domu zablokował dostęp z pokoju M. S. do pozostałych pomieszczeń budynku. Ponadto, zgodnie z treścią aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] wynika, że P. S. zobowiązał się wypłacić A. S. równowartość 2 ha gruntów w gminie B. lub wydać w naturze 2 ha gruntu na każde jego żądanie. Natomiast według twierdzeń skarżącego, z powyższego zobowiązania wnioskodawca się nie wywiązał. Należy jednak jeszcze raz podkreślić, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego wynikające z przeszkód faktycznych stosowanych przez właściciela nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Wymeldowanie z pobytu stałego uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela, to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne. Z akt sprawy nie wynika, aby od czasu opuszczenia lokalu do chwili wydania decyzji o wymeldowaniu, skarżący podjął skuteczne prawnie starania o powrót do spornego budynku. Poza gołosłownymi twierdzeniami, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów w tym zakresie. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania, co oznaczało spełnienie przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu, na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W toku postępowania przesłuchano świadków oraz przeprowadzono oględziny budynku, podczas których obecne były zainteresowane strony. Organ odwoławczy dokonał oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, bez naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Dokonana ocena nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Skarżącemu zapewniono możliwość czynnego udziału w postępowaniu, składał on pisma z wyjaśnieniami, był obecny podczas oględzin lokalu, został poinformowany o zakończeniu postępowania oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji organu I instancji (k. 215 akt adm.). Uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).