III SA/Lu 204/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 października 2009r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego K. J. kwotę 717 ( siedemset siedemnaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2009 r. (Nr [...]), wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 31 ust. 1, art. 78 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/ 92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 1992 r., ze zm. Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, Rozdział 2, Tom 4, str. 307), art. 181 a/ rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 1993 r.), Dyrektor Izby Celnej rozpatrzył odwołanie K. J. i utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2009 r. określającą niezaksięgowaną kwotę długu celnego od samochodu osobowego marki J[...] W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w dniu [...] stycznia 2006 r. K. J. zgłosił do obrotu według dokumentu SAD Nr [...] sprowadzony ze S. samochód osobowy marki J.[...], rok produkcji 1999, dołączając do zgłoszenia deklarację elementów dotyczących wartości celnej, umowę sprzedaży z dnia [...] stycznia 2006 r. określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...]CHF, wystawioną przez firmę E. [...], S. Organ odwoławczy wskazał, że zgłoszenie celne zostało przez organ celny przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym zgodnie z art. 62 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, wyjaśniając, iż w trakcie kontroli zgłoszenia celnego stwierdzono, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe dane zawarte w tym zgłoszeniu, czego dowodziło pismo Dyrekcji Okręgu Celnego Sekcji Dochodzeniowej w S. z dnia [...] stycznia 2006 r. (Nr [...]), zawierające wykaz szwajcarskich firm nieistniejących bądź nieodnalezionych (w tym wykazie figurował eksporter przedmiotowego pojazdu, firma E. [...]). Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w związku z wątpliwościami co do wartości przedmiotowego samochodu, umowę sprzedaży przesłano do weryfikacji władzom celnym S. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. poinformowały one, że nie mogły w dostępnych bankach danych odnaleźć firmy E. [...]. Wyjaśniły dodatkowo, iż w tej miejscowości powyższa firma nie jest znana handlarzom samochodowym i na tej podstawie nie można stwierdzić, kto sprzedał samochód. Organ odwoławczy podał, że organom celnym przysługują uprawnienia do kontroli zgłoszenia i załączonych do niego dokumentów (art. 68 W.K.C.). Zauważył przy tym, że w toku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania celnego w przedmiocie ustalenia wartości celnej oraz kwoty długu celnego od sprowadzonego pojazdu, strona nadesłała sporządzoną przez rzeczoznawcę samochodowego ocenę techniczną Nr [...]z dnia [...] stycznia 2006 r. ( wskazującą, że stan techniczny samochody był zły, o czym świadczyły wyniki badania przeprowadzonego w dniu [...]lutego 2006r.) oraz wycenę Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. (określającą, że wartość przedmiotowego pojazdu wynosi [...]zł). Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez stronę w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2009 r. ustalającej wartość celną pojazdu w wysokości [...]zł w oparciu o metodę ostatniej szansy (przewidzianą w art. 31 W.K.C.) oraz wzywającej do uiszczenia kwoty długu celnego (w wysokości [...] zł), iż podstawową metodą określania wartości celnej towarów jest metoda wartości transakcyjnej. Zgodnie z art. 29 ust. 1 W.K.C., wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wtedy, jeżeli zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalana, o ile jest to konieczne, na podstawie artykułów 32 i 33. Organ odwoławczy argumentował, że w razie występujących wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 W.K.C., organ celny może pominąć tę metodę, a do tego upoważnia art. 181 a/ rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Wątpliwości dotyczące zadeklarowanej przez stronę wartości celnej ([...]CHF) wynikały już z faktu, że wartość podobnego pojazdu marki J[...], według szwajcarskiego katalogu Eurotax Glass z września 2006 r. wynosiła [...]CHF. Wątpliwości te uzasadniała cena pojazdu o podobnych parametrach technicznych według innego katalogu Info – Ekspert ze stycznia 2006 r. wynosząca [...]zł na rynku krajowym. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w/w kwota pomniejszona o cło (10 %), zwyczajową marżę (10 %), podatek VAT (22 %) i podatek akcyzowy (65 %) stanowiła podstawę do ustalenia ostatecznej wartości celnej pojazdu (w wysokości [...]zł), zaznaczając, iż organ I instancji sięgnął po metodę ostatniej szansy, gdyż nie tylko wskazana wyżej metoda wartości transakcyjnej, ale i pozostałe metody przewidziane w art. 30 ust. 2 lit. a/,b/,c/,d/ W.K.C. nie wchodziły w grę. Stwierdził dalej, że organ celny nie był związany opinią biegłego (rzeczoznawcy samochodowego) wskazującego, że wartość rynkowa przedmiotowego pojazdu wynosi [...]zł. Opinie i oceny sporządzone przez osoby dysponujące specjalistyczną wiedzą stanowią tylko dowód w postępowaniu celnym, zaś ostatecznego ustalenia wartości celnej towaru dokonują organy celne, a nie biegli, a poza tym organ nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na opinii lakonicznej, która nie zawiera przekonywającego uzasadnienia. Odnosząc się do przedstawionej przez stronę oceny technicznej, organ odwoławczy podał, że opisywany w niej zły stan techniczny pojazdu nie znajdował potwierdzenia w treści zgłoszenia celnego, jak i w dołączonych do niego dokumentach skoro strona nie uczyniła żadnej wzmianki o niesprawności pojazdu. Strona nie przedłożyła przedmiotowej oceny technicznej do zgłoszenia celnego. Uczyniła to dopiero na etapie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ponownego ustalenia wartości celnej pojazdu. W tych okolicznościach Dyrektor Izby Celnej podniósł, że sformułowane przez stronę zarzuty, że decyzja organu I instancji narusza art. 122, art. 187, art. 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, były bezpodstawne. Organ I instancji działał bowiem na podstawie prawa i w granicach przewidzianych przez prawo, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, ocenił go zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego i logiki, co wyklucza zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów. W skardze sądowej K. J. zarzucił naruszenie przepisów art.31 ust. 1, art. 78 ust. 3 w związku z art. 214 ust. 1 W.K.C., art. 181 a/ rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny , art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo Celne, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 1 i art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej. We wnioskach skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest usprawiedliwiona z następujących względów. Zasadniczą materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 31 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L.302 ze zm. z dnia 19 października 1992 r. ), cytowanego dalej jako W.K.C., upoważniający organ celny do ustalenia wartości celnej towaru na podstawie metody ostatniej szansy. W myśl tego przepisu, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie art. 29 i art. 30, to jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu. Powody z jakich organ celny I instancji nie uwzględnił transakcyjnej wartości pojazdu wynoszącej [...]CHF i nie zastosował dyspozycji art. 29 W.K.C., w sytuacji kiedy cena podobnego (do importowanego samochodu marki J[...] z 1999 r.) na rynku sz. wynosi [...]CHF (według katalogu szwajcarskiego Eurotax Glass z września 2006 r.), zaś cena sprzedaży takiego samochodu na rynku polskim wynosi [...]zł (w świetle katalogu Info – Ekspert), nie budzą wątpliwości. W uzasadnieniu decyzji organ ten prawidłowo wyjaśnił między innymi, że wartość transakcyjna pojazdu odbiegała w rażący sposób od ceny kształtującej się na rynku szwajcarskim. Słusznie też zauważył, iż w grę nie może wchodzić metoda towarów identycznych i metoda towarów podobnych, gdyż obydwie metody nie mają zastosowania do towarów używanych. Zasadnie wskazał przy tym, że metoda ceny jednostkowej – zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej – dotyczy wyłącznie importu towarów do celów handlowych (sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na obszarze Unii Europejskiej w największych zbiorczych ilościach), zaś metoda kalkulacyjna nie powinna być stosowana do towarów używanych – w świetle uwag w/w Komitetu Technicznego. Wartość transakcyjna jest podstawową metodą ustalania wartości celnej przywożonych towarów. W pewnych, ściśle określonych sytuacjach organy celne mogą jednak zaniechać stosowania tej metody. Taką możliwość przewiduje art. 181a/ ust. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE.L.93.253.1 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, gdy organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 W.K.C., nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Kolejnymi metodami ustalania wartości celnej są metody: - wartości transakcyjnej towarów identycznych (art. 30 ust. 2a/ W.K.C.), - wartości transakcyjnej towarów podobnych (art. 30 ust. 2b/ W.K.C.), - dedukcyjnego określania wartości (art. 30 ust. 2c/ W.K.C.), - wartości kalkulowanej (art. 30 ust. 2d/ W.K.C.), - "ostatniej szansy" (art. 31 W.K.C.). Przy ustalaniu wartości celnej towaru metodami zastępczymi wymagane jest, aby organ celny wykazał istnienie uzasadnionych wątpliwości, czy zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą – faktycznie zapłaconą lub należną kwotę, o której mowa w art. 29 W.K.C. Z takimi "uzasadnionymi wątpliwościami" będziemy mieć do czynienia m.in. wówczas, gdy wartość celna przywożonego towaru zadeklarowana przez kupującego (wartość transakcyjna), w sposób rażący odbiega od wartości danego towaru na rynku w kraju sprzedawcy. W przypadku przywozu używanych samochodów, nabytych na rynku wtórnym, w sytuacji gdy zostanie zakwestionowana ich wartość transakcyjna, usprawiedliwione jest stosowanie metody "ostatniej szansy", z pominięciem metod ją poprzedzających. Analiza akt administracyjnych świadczy, że polskie organy celne już po przyjęciu zgłoszenia celnego wyraziły uzasadnioną wątpliwość co do tego, czy wartość celna sprowadzonego przez stronę samochodu, odpowiada jego realnej wartości (w tym w kraju eksportu). Świadczą o tym wprost ustalenia organu bazujące na danych, wynikających z ogólnodostępnych katalogów, ilustrujących rynkowe ceny pojazdów. Poza tym istotne wątpliwości odnośnie rzeczywistej ceny ([...]CHF) zapłaconej przez stronę budził dodatkowy fakt, że sprzedawca – jest firmą nieistniejącą, o czym świadczyły informacje uzyskane przez organ w ramach udzielonej pomocy w sprawach celnych przez władze celne S. Pismo szwajcarskich władz celnych z dnia [...] stycznia 2006 r. jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej i dowód ten potwierdzał – podobnie jak i pismo z dnia [...] kwietnia 2008 r. (Nr [...]) – uzasadnione wątpliwości organu celnego co prawidłowości danych na temat zadeklarowanej przez stronę wartości celnej towaru (wskazane w zgłoszeniu celnym z dnia [...] stycznia 2006 r.). To ostatnie pismo dowodziło, że sprzedająca firma nie istnieje, nie ma żadnych wskazówek na jej wcześniejszą działalność (istnienie) i nie jest znana dealerom, którzy już od kilku lat mają siedzibę w R. Istniały zatem wszelkie podstawy do odstąpienia od ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu metodą wartości transakcyjnej i zastosowania innej – subsydiarnej metody ustalenia tej wartości. W tych okolicznościach skarżący bezpodstawnie zarzuca, że doszło do naruszenia przepisów art. 31 ust. 1 W.K.C. oraz art. 181a/ ust. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia przez organ celny art. 78 ust. 3 W.K.C. oraz art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Pierwszy z nich stanowi, że jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe dane, organy celne podejmują niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji towarów, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. Drugi z tych przepisów określa, że dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zaskarżona decyzja jest jednak rozstrzygnięciem wadliwym. Jak wynika z akt sprawy organ celny określił wartość celną pojazdu na [...]zł, korygując jego wartość rynkową wynoszącą [...]zł o łączną kwotę [...]zł z następujących tytułów - cła, zwyczajowej marży, podatku VAT, podatku akcyzowego oraz zagranicznych kosztów transportu zadeklarowanych w zgłoszeniu celnym. W toku przeprowadzonego postępowania skarżący przedstawił z własnej inicjatywy dowody w postaci opinii technicznej z dnia [...] lutego 2006 r. (wynikało z niej, że samochód był zalany wodą i w dacie oględzin nie nadawał się do użytkowania, gdyż nie można było uruchomić silnika) oraz wyceny pojazdu z dnia [...] listopada 2008 r. (wskazującej, że wartość bazowa pojazdu wynosząca [...]zł powinna ulec korekcie między innymi z tytułu znacznego przebiegu pojazdu, złego stanu ogumienia, i w rezultacie wartość rynkowa brutto tego pojazdu na dzień [...]stycznia 2006 r. wynosi [...]zł, w tym podatek VAT [...]zł). Jeden i drugi dowód stawiał skarżącego w korzystniejszej sytuacji, co obligowało organ odwoławczy do zajęcia merytorycznego stanowiska w przedmiocie wartości pojazdu, ustalonej przez rzeczoznawcę samochodowego, będącego autorem zarówno opinii technicznej, jak i raportu ze sporządzonej wyceny. Tego rodzaju stanowisko organu było niezbędne bowiem wartością wyjściową (bazową) do ustalenia wartości celnej była kwota [...]zł (przyjęta zgodnie zarówno przez organ celny, jak i rzeczoznawcę), zaś różne wyniki wyceny - [...]zł według rzeczoznawcy i [...]zł według organu – wynikały z odmiennych korekt wartości wyjściowej. Zdaniem rzeczoznawcy, tę wartość należało poddać korektom – za wyposażenie [...]zł), za przebieg ([...]zł), za ogumienie [...]zł) oraz różnym korektom ([...]zł). Skoro organ celny tę samą wartość wyjściową weryfikuje, ale o inne czynniki, to obowiązkiem tego organu było ocenić i odnieść się do wyników sporządzonej przez rzeczoznawcę wyceny, chociażby do podanej przez niego pozycji "korekty różne – 36. 750 zł". Tego rodzaju obowiązek organu wynikał nie tylko z treści przepisów art. 121 § 1 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej. Obligują one do przeprowadzenia postępowania celnego w sposób budzący zaufanie do organów i wymagają od nich podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Poza tym rzeczą organu było dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, aczkolwiek bardzo obszerne, nie zawiera merytorycznej oceny odnoszącej się przede wszystkim do omawianej wyceny rzeczoznawcy samochodowego. Na tym tle Dyrektor Izby Celnej formułuje jedynie ogólne uwagi, sprowadzające się do tego, że organu celnego nie wiąże w żaden sposób opinia biegłego. Zdaniem Sądu, ocena tejże opinii jest powierzchowna i w rezultacie nie wiadomo dokładnie, jakie względy zadecydowały o tym, że wartością celną pojazdu nie może być wartość wskazana przez biegłego. Prowadzi to do wniosku, że organ celny – wbrew dyspozycji zamieszczonej w art. 124 Ordynacji podatkowej - nie wyjaśnił do końca zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Wyjaśnienia organu w tym zakresie były konieczne także z uwagi na treść dyrektywy określonej w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, wymagającej aby organ ocenił zgromadzony materiał dowodowy, wskazał fakty uznawane za udowodnione, wyjaśnił dlaczego przedstawione przez stronę dowody nie mogły być uwzględnione oraz podał przyczyny, z powodu których zebranym dowodom odmawia wiarygodności i mocy dowodowej. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że naruszenie wyżej wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem skontrolowanego rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy dostosuje się do powyższych wskazań, przeprowadzi wszechstronną analizę wyceny pojazdu oraz dokona jej oceny, w powiązaniu z opinią techniczną, a następnie wyda decyzję stosownie do wyników tej analizy. Z tych też względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uzasadniał art. 152 cyt. ustawy, zaś jej art. 200 – odnośnie kosztów postępowania.