III SA/Lu 205/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Monika Kutarska-Wolińska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d-e ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), p.o. Kierownik Delegatury działający z upoważnienia Wojewody, po rozpatrzeniu odwołania M. G. z dnia [...] 2006 r. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...] w sprawie odmowy uznania za osobę bezrobotną z dniem 1 lutego 2006 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy M. G. przedłożyła zaświadczenie Urzędu Gminy z dnia [...] stycznia 2006 r., iż nie jest ona właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych i nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej Gminy. Z zaświadczenia wynikało, że mąż zainteresowanej posiada udziały w części 3/32 w gospodarstwie rolnym o pow. 2,89 ha przeliczeniowych i 3/16 w gospodarstwie rolnym o pow. 1,61 ha przeliczeniowych. Pismem z dnia [...] marca 2006 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa, OR B. potwierdziła fakt podlegania przez M. G. ubezpieczeniu społecznemu jako małżonek rolnika od [...] sierpnia 1999 r. do [...] marca 2001 r. oraz od [...] sierpnia 2005 r. i nadal. Okresy ubezpieczenia jako współmałżonka rolnika nie dają podstawy do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Definicja osoby bezrobotnej zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) wyklucza podleganie przez osobę poszukującą pracy ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe. W myśl ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, małżonek rolnika podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników, niezależnie od tego czy jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, czy też nie. Stwierdzenie niepodlegania przez małżonka rolnika ubezpieczeniu, jak i o niespełnieniu przez niego warunków do podlegania takiemu ubezpieczeniu oraz o ustaniu obowiązku ubezpieczenia; orzeka o tym stosowną decyzją Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Ponieważ KRUS uznał, że odwołująca spełnia warunki podlegania ubezpieczeniu od 14 sierpnia 1999 r. do 31 marca 2001 r. i od dnia 1 sierpnia 2005 r., nadal; to nie może być w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uznana za osobę bezrobotną. W myśl zaś art. 71 ust. 1 w/w ustawy prawo do zasiłku przysługuje tylko bezrobotnemu, a takiego statusu odwołująca się nie nabyła. Bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy ma fakt wydzierżawienia przez męża zainteresowanej gospodarstwa rolnego, skoro nadal pozostaje jego właścicielem. Z powyższych względów decyzja Prezydenta Miasta prawa nie narusza i odwołanie M. G. nie może zostać uwzględnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. G. zarzuciła, że decyzja organów obu instancji opierała się na nieprawomocnej decyzji KRUS z dnia [...] znak: [...]. Decyzję tę zaskarżyła do Sądu Rejonowego. Uważa, że spełniła wszystkie warunki przewidziane art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do uznania jej za osobę bezrobotną z prawem do otrzymania zasiłku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał argumentację zaskarżonej decyzji i wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Według art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy. Stosownie do art. 71 ust. 1 w/w ustawy – prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. stanowi, że bezrobotnym jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, pozostająca bez pracy, jeżeli odpowiada innym szczegółowo określonym w tym przepisie warunkom bądź nie odpowiada warunkom wyłączającym uznanie za bezrobotnego. W myśl zastosowania art. 2 ust. 2 lit.d tej ustawy warunkiem uznania określonej osoby za bezrobotną jest okoliczność, że "nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe". Organy obu instancji ograniczyły swoje ustalenia jedynie do przytoczenia definicji osoby bezrobotnej i zacytowania pisma KRUS Placówka Terenowa z dnia [...] 2006 r. potwierdzającego fakt podlegania skarżącej ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma natomiast ustalenie czy zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 7 poz. 25) M. G. jako małżonek rolnika podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 36, art. 5, art. 7 i art. 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników orzekł, iż skarżąca podlega takiemu ubezpieczeniu. Decyzja ta w dacie orzekania przez organ odwoławczy była nieprawomocna. Bogate orzecznictwo w zakresie ubezpieczeń społecznych zajmujące się powyższą problematyką jednoznacznie stwierdziło, iż domniemanie objęcia małżonka rolnika ubezpieczeniem społecznym, może być w postępowaniu obalone. Przy czym to na zainteresowanym spoczywa ciężar udowodnienia, że nie prowadzi działalności rolniczej (patrz wyrok SN z dnia 22 marca 2001 r., II UKN 276/00 publ. PPiPS 2002/10/42, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 maja 1995 r. III AUr 126/95 publ. OSA 1995/6/52). Jak wynika z treści skargi, skarżąca skorzystała z przysługującego jej uprawnienia i zaskarżyła decyzję Prezesa KRUS do Sądu Okręgowego Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem składu orzekającego, jeżeli przed sądem lub innym organem administracji publicznej (ZUS w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa jest organem administracji publicznej) toczy się postępowanie podczas którego nastąpi ustalenie czy małżonek rolnika podlega lub nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, to organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie uznania za osobę bezrobotną i przyznanie prawa do zasiłku powinien powstrzymać się od rozstrzygnięcia sprawy do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego lub ubezpieczeniowego. Prezydent Miasta ani Wojewoda prowadzący niniejsze postępowanie nie mają kompetencji do rozstrzygania tego zagadnienia wstępnego we własnym zakresie. Organ drugoinstancyjny rozpoznając sprawę ponownie, przede wszystkim ustali czy decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] jest prawomocna, jeżeli nie, to zawiesi postępowanie mając na uwadze treść art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Po zakończeniu zaś sprawy przed Sądem Okręgowym Pracy i Ubezpieczeń Społecznych podejmie zawieszone postępowanie i wyda decyzję stosowną do ustalonych w postępowaniu ubezpieczeniowym okoliczności. W opisanej sytuacji z wymienionych powyżej powodów Sąd, uwzględniając wniesioną skargę uchylił zaskarżoną decyzję. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji.