III SA/Lu 211/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2018 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżący R. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.) warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Nie jest prawdziwe oświadczenie skarżącego, że po ustaniu stosunku pracy nie osiąga żadnego dochodu, bowiem prowadzi dochodową działalność gospodarczą. Działalność ta jest rozwijana, na co wskazują zeznania podatkowe skarżącego. Przychód z prowadzonej przez skarżącego działalności wyniósł w 2015 r. [...] zł (dochód [...] zł), a w 2016 r. – [...] zł (dochód [...] zł). W 2017 r. przychód wynosił [...] zł, co potwierdza wydruk z księgi przychodów i rozchodów. Skarżący podał, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem koniecznym (centralne ogrzewanie, woda, żywność, telefon, energia elektryczna, lekarstwa – łącznie [...] zł), co nie byłoby możliwe, gdyby nie osiągał żadnych dochodów. O tym, że firma prowadzona z udziałem skarżącego znajduje się w dobrej kondycji finansowej, świadczy m.in. udzielenie kredytów inwestycyjnych, które spłacane są w kwotach po [...] zł miesięcznie. Jednocześnie okoliczność spłaty rat kredytowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie przemawia za udzieleniem skarżącemu prawa pomocy. Powyższe obciążenia nie stanowią koniecznych kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny, wchodzą bowiem w skład kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto zobowiązania prywatnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty wszczętego przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Przy ocenie zdolności płatniczych skarżącego nie można również pominąć, że skarżący w miesiącu, w którym złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, dokonał wpłat własnych na konto bankowe w mBanku na kwotę [...]zł (dwie wpłaty we wpłatomacie po [...] zł i [...] zł dokonane w dniu 27 grudnia 2017 r.). Nie można zatem przyjąć, że skarżący nie posiadał środków finansowych na opłacenie kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Ponadto skarżący nie nadesłał wyciągów bankowych z wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Przedstawione "zestawienie transakcji" z IdeaBank prowadzi do wniosku, że skarżący posiada jeszcze inne konta bankowe, przy pomocy których dokonywał przelewów środków pieniężnych. W konsekwencji skarżącego nie można zaliczyć do osób ubogich. Sytuacja materialna skarżącego jest dobra. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (dom o powierzchni 190 m2), prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje wysoki przychód, spłaca kredyty inwestycyjne zaciągnięte w związku z prowadzoną działalnością, ponadto do końca listopada 2017 r. osiągał dochód ze stosunku pracy. Analiza transakcji bankowych dowodzi przepływów znacznych kwot finansowych na rachunkach bankowych skarżącego, w tym wielokrotnie dokonywanych przez skarżącego wysokich wpłat gotówkowych w miesiącach poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy i w miesiącu, w którym wniosek ten złożono. Zatem sytuacja materialna skarżącego nie uprawnia do uznania, że spełnia on określone art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. kryteria przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym. R. B. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2018 r., kwestionując przyjęte za jego podstawę ustalenia faktyczne i ich ocenę w zakresie podstaw przyznania prawa pomocy. Skarżący wskazał na pominięcie w zaskarżonym postanowieniu okoliczności wystąpienia w 2017 r. straty w działalności gospodarczej skarżącego. Podniósł, że również z wydruków z kont bankowych wynika, iż skarżący ma problemy finansowe. Wyjaśnił ponadto, że inne rachunki bankowe, które posiadał do końca 2017 r. zostały zamknięte, w związku z czym skarżący nie miał możliwości przedstawienia wyciągów z tych rachunków. Powyższa sytuacja ma miejsce z powodu bardzo złej kondycji działalności gospodarczej skarżącego, który w związku z tym wskazywał we wniosku na okoliczność poszukiwania pracy. Powołując się na przytoczone zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, że wniosek skarżącego dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a zatem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Wymaga przy tym podkreślenia, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2008 r., I FZ 160/08, LEX nr 479093). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dokonana w postanowieniu z dnia 28 lutego 2018 r. ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie pozostaje w zgodzie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Trafne jest stwierdzenie, że okoliczności z zakresu stanu majątkowego skarżącego, wynikające z przedstawionych przez niego dokumentów, nie uzasadniają stwierdzenia zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy tak w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Nie budzi wątpliwości, że skarżący, mimo zakończenia stosunku pracy, dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania, jak również pokrycie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Wskazują na to wprost zeznania podatkowe skarżącego, jak również wyciągi z jego rachunków bankowych, a także poziom miesięcznych wydatków, wynoszących około [...] zł, a obejmujących oprócz kosztów utrzymania także spłatę zaciągniętych kredytów. W związku z argumentami podniesionymi w sprzeciwie wskazać należy, że strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11). Okoliczność wykazania straty nie świadczy o utracie płynności finansowej przez skarżącego, skoro skarżący kontynuuje działalność gospodarczą. Fakt, że zestawienie z księgi przychodów i rozchodów za 2017 r. wykazuje stratę nie oznacza, że skarżący nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów postępowania na obecnym jego etapie, obejmujących potencjalnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący dysponuje kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość kosztów postępowania, na co wskazuje zarówno poziom przychodów z działalności gospodarczej, które wyniosły w 2017 r. [...] zł, jak i poziom wydatków w ramach tej działalności – w kwocie [...]zł, a także okoliczność dokonywania spłat rat kredytu oraz przelewy znacznych kwot na rachunkach bankowych skarżącego. Jednocześnie zarówno w odniesieniu do wydatków w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak i wydatków na poczet spłat zaciągniętych kredytów należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko o braku jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż należności z tytułu kosztów postępowania miałyby ustępować przed innymi zobowiązaniami. Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.