III SA/Lu 215/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2009 r. nr SKO. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego i przekazania sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu oddalono skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2009 r. (Nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. rozpoznało odwołanie J. Ś. i utrzymało w mocy decyzję Burmistrza T. z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego i przekazania tej sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w B. Z uzasadnienia decyzji Kolegium oraz z akt sprawy wynikało, że B. O. wystąpiła z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego i ustalenia przebiegu granic pomiędzy jej działką Nr [...] oraz działką Nr [...] stanowiącą własność J. Ś. i działką Nr [...] należącą do J. R. i M.R. Rozpoznając powyższy wniosek Burmistrz T. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe (postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r.), wyznaczył uprawnionego geodetę do wykonania rozgraniczenia wyżej wymienionych działek, zapoznał się ze sporządzoną przez niego dokumentacją geodezyjną (w tym z protokołem granicznym z dnia [...] lipca 2008 r.), ocenił tę dokumentację (jako wykonaną w sposób prawidłowy) i mając na uwadze fakt, że protokół graniczny został podpisany tylko przez J. Ś. i nie doszło do zawarcia przez strony ugody w sprawie przebiegu granic, wydaną - na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne – decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. umorzył to postępowanie i przekazał tę sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w B. J. Ś. wniósł odwołanie od tej decyzji zarzucając, że opinia geodety zawiera istotne braki. Stwierdził, że po dokonaniu korekty opinii – zgodnie ze sporządzonym niego osobiście szkicem granicznym - będzie możliwe wyznaczenie granicy (pomiędzy jego działką, a działką B. O.) i zawarcie ugody. Odnosząc się do zarzutów i wniosków odwołania, Kolegium wyjaśniło, że zasady i tryb rozgraniczania nieruchomości regulują przepisy art. 29 – 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Podniosło, że zgodnie z jej art. 34 ust. 1 i 2, organ umarza postępowanie rozgraniczeniowe i przekazuje sprawę do rozpatrzenia sądowi, jeśli strony – tak jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie - nie doszły do porozumienia w kwestii przebiegu granic wskazanych przez uprawnionego geodetę. Kolegium argumentowało dalej, że wydanie decyzji o rozgraniczeniu jest możliwe w przypadku, gdy doszło do ustalenia przebiegu granic na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron postępowania rozgraniczeniowego. Tymczasem, ani wnioskodawczyni, ani J. R. i M. R. nie zgodzili się na wyznaczone przez geodetę granice nieruchomości. Również J. Ś. zakwestionował granice wskazane przez geodetę. W skardze sądowej J. Ś. zarzucił, że decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem przepisów art. 8 i 10 k.p.a. oraz art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż obowiązkiem Kolegium było zawiadomić go o terminie rozpoznania sprawy. Stwierdził przy tym, że tylko z powodu nierzetelnie wykonanej pracy przez geodetę nie doszło do ugodowego ustalenia przebiegu granic. W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na charakter prowadzonego sporu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Czynności związane z ustalaniem przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez organ (art. 31 ust. 1 ustawy). Przepis ten w ust. 2 określa, co bierze się pod uwagę przy ustalaniu przebiegu granic (znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej). Jeżeli brak jest takich danych lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania nie składa oświadczenia i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 ustawy). Regułą jest, że w razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Zawarta przed nim ugoda ma moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 ustawy). Prawo geodezyjne i kartograficzne przewiduje w art. 33 ust. 1, że organ wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Tego rodzaju decyzja kończy postępowanie rozgraniczeniowe. W sytuacji kiedy występuje spór co do przebiegu linii granicznych i nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie rozgraniczeniowe (art. 34 ust. 1 ustawy). W takim przypadku organ ten umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2 ustawy). Zaskarżoną decyzją, po pierwsze, umorzono postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia przebiegu granic pomiędzy działką Nr [...] (będącą własnością B. O.) oraz działką Nr [...] (stanowiącą własność J. Ś.) i działką Nr [...] (należącą do J. R. i M. R.), a po drugie, przekazano sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w B. Decyzja ta jest rozstrzygnięciem prawidłowym z następujących względów. Istniał spór co do przebiegu granic pomiędzy w/w działkami i jak wynika z akt sprawy w toku przeprowadzonego postępowania nie doszło do zawarcia ugody przed uprawnionym geodetą, wykonującym czynności rozgraniczeniowe. Nie doszło również do porozumienia stron postępowania rozgraniczeniowego, co do przebiegu granic między tymi działkami. Dowodzi tego sporządzona opinia techniczna z dnia [...] grudnia 2008 r. Geodeta Z. S. wskazał w niej, że w trakcie czynności na gruncie wyznaczył i okazał zainteresowanym stronom przebieg granicy, wynikający z dokumentów geodezyjnych (operatu z pomiaru do ewidencji gruntów wsi W. R., wykonanego na podstawie pomiaru bezpośredniego przez Wojewódzkie Biuro Urządzeń Terenów Rolnych w L. w roku [...], mapy ewidencyjnej w skali 1:5000, rejestru pomiarowo – klasyfikacyjnego oraz wykazu współrzędnych osnowy geodezyjnej). Wyjaśnił, że przebieg granicy według ewidencji gruntów pomiędzy działkami Nr [...], Nr [...] i Nr [...] oznaczył na szkicu granicznym linią ciągłą i na tak oznaczoną granicę tylko J. Ś. wyraził zgodę. Takiej zgody nie wyrazili, ani J. R., ani J.O., reprezentujący B. O.. Prowadzony przez niego spór dotyczył również granic użytkowania pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...]. J. Ś. wskazywał granicę użytkowania oznaczoną na szkicu granicznym numerem [...]. J. O. uważał zaś, że granicę tę oznaczał numer [...] na szkicu granicznym. Kwestię tę geodeta wyraźnie zasygnalizował w swojej opinii technicznej. O braku porozumienia stron, co do przebiegu granic świadczy również sporządzony przez geodetę protokół graniczny z dnia [...] lipca 2008 r. Przedmiotowy protokół podpisali geodeta i J. Ś. J. R. oraz pełnomocnik B. O. uczestniczyli przy ustalaniu granic przez geodetę i odmówili złożenia podpisów. Nie usprawiedliwione niestawiennictwo strony, M. R., nie wstrzymywało czynności geodety (art. 32 ust. 3 ustawy). M. R., współwłaściciel działki Nr [...] nie był obecny przy ustalaniu granic działek w dniu [...] lipca 2008 r. O tym terminie został wcześniej powiadomiony i pisemne wezwanie do stawienia się w celu ustalenia granic doręczono mu dużo wcześniej, w dniu [...] czerwca 2008 r. W tych okolicznościach wydanie decyzji kończącej postępowanie rozgraniczeniowe - w trybie art. 33 ust. 1 ustawy Prawa geodezyjne i kartograficzne - nie było możliwe. Organ może orzec o rozgraniczeniu nieruchomości na podstawie tego przepisu, jeżeli zainteresowani właściciele działek nie zawarli ugody przed geodetą prowadzącym czynności związane z ustaleniem granic, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Jak wykazano brak było zgodnego oświadczenia stron i trwał spór odnośnie przebiegu granic nieruchomości. W myśl art. 31 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, przebieg granic ustala się na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej ze stron, gdy druga strona w toku postępowania nie składa oświadczenia i nie kwestionuje przebiegu granicy. Zatem jednostronne oświadczenie J. Ś. złożone geodecie w dniu [...] lipca 2008 r. nie było wiążącym dowodem i nie przesądzało o wyniku administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Oświadczenie to wywierałoby istotny skutek, gdyby pełnomocnik B. O. zaakceptował w sposób wyraźny granicę oznaczoną na szkicu granicznym, bądź też nie zakwestionował granicy rozdzielającej działki Nr [...] i Nr [...]. Tak się jednak nie stało, co wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów (opinii technicznej oraz protokołu granicznego). Fakt ustalenia przebiegu granic nieruchomości ma dokumentować – zgodnie z art. 32 ust. 5 ustawy – sporządzony protokół graniczny lub akt ugody. Przepis ten stanowi, że z czynności ustalenia przebiegu granic sporządza się protokół graniczny lub akt ugody. Protokół graniczny nie podpisany przez wszystkie strony nie jest dokumentem potwierdzającym taki fakt. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do zawarcia ugody. Zatem oświadczenie strony wyrażającej wolę ugodowego załatwienia sprawy przebiegu granic, nie ma żadnego znaczenia w świetle omawianych przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Odnosząc się do zarzutu nierzetelnego wykonania czynności przez geodetę, należy wyjaśnić, że to organ dokonuje oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami. Taki wniosek wypływa z treści art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy. Jak wynika z akt sprawy geodeta przedłożył Burmistrzowi T. dokumentację sporządzoną w związku z podjętymi czynnościami zmierzającymi do rozgraniczenia działki Nr [...] z działkami Nr [...] i [...]. W piśmie z dnia [...] stycznia 2009 r. (Nr [...]) organ I instancji stwierdził, że geodeta prawidłowo wykonał czynności rozgraniczeniowe oraz zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (Dz. U. z 1999 r. Nr 45, poz. 453) opracował przedłożoną dokumentację geodezyjną. Stąd też zarzut skarżącego, iż obowiązkiem organu było zwrócić sporządzoną dokumentację do poprawienia i uzupełnienia, nie mógł być uznany za usprawiedliwiony, podobnie jak wniosek, że z powodu nierzetelnego wykonania prac przez geodetę nie doszło do zawarcia ugody. Jak wyżej wykazano nie doszło do zawarcia ugody - z uwagi na istniejący spór - i rzeczą geodety było tymczasowo utrwalić punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznaczyć te punkty na szkicu granicznym, sporządzić opinię i całość dokumentacji przekazać Burmistrzowi T. Taki tryb postępowania określa art. 34 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Obowiązkiem organu natomiast było - w myśl art. 34 ust. 2 ustawy - wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazać sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Przepis powyższy nie zezwala organowi na innego rodzaju rozstrzygnięcie. Zauważyć należy, że J. Ś. w dniu [...] czerwca 2008 r. otrzymał wezwanie do stawienia się w celu ustalenia granic, brał udział przy ustalaniu przebiegu granic swojej działki w dniu [...] lipca 2008 r. i podpisał protokół graniczny. Wobec tego nie może skutecznie zarzucać, że pozbawiono go prawa do czynnego udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym, zwłaszcza, że wezwanie wyraźnie uprzedzało stronę o możliwości przybycia ze wszystkimi dokumentami, które mogą mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Z tych też względów Sąd oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.