III SA/Lu 216/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 października 2009r. sprawy ze skargi J. K. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia dyscypliny służbowej oddala skargę L. Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. – po rozpatrzeniu odwołania obwinionego mł. insp. Jerzego K. od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w B. nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r.; utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu tego orzeczenia podniesiono, że Komendant Miejski Policji w B. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko mł. insp. J. K. - Komendantowi Komisariatu Policji w M., obwiniając go o to, że: w dniu 19 czerwca 2008 r. w M. wiedząc, że sprawa zgłoszona w piśmie A. S. z dnia 18 czerwca 2008 r. dotyczy rejonu miasta i będzie realizowana przez dzielnicowego obsługującego rejon miejski, przekroczył swoje uprawnienia i wydał kierownikowi Rewiru Dzielnicowych Sekcji Prewencji Komisariatu pisemne polecenie przeprowadzenia czynności w trybie art. 307 kpk, w wyniku czego dzielnicowa obsługująca rejon miejski mł. asp. I. G. przeprowadziła postępowanie sprawdzające nr RPSiOW - 139/08, zakończone odmową wszczęcia postępowania, czym naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy o Policji w zw. z § 15 ust. 1 pkt 1 Zarządzenia nr 528 Komendanta Głównego Policji z dnia 6 czerwca 2007 roku w sprawie form i metod wykonywania zadań przez dzielnicowego i kierownika Rewiru Dzielnicowych (Dz. Urz. KGP Nr 12 poz. 95 z późn. zm.) w związku z § 3 Decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie określenia katalogu przestępstw, w związku z którymi dzielnicowy może prowadzić postępowanie sprawdzające i przygotowawcze i w związku z pkt 8.8 karty opisu na stanowisku Komendanta Komisariatu Policji w M.. Po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego organ I instancji w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 roku stwierdził winę mł. insp. J. K. i odstąpił od wymierzenia kary. Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania. Podniósł, że w dniu 19 czerwca 2008 roku do Komisariatu Policji w M. wpłynęło pismo z dnia 18 czerwca 2008 r. zatytułowane "prośba" i podpisane przez Z. M. i H. P.. Tego samego dnia Komendant Komisariatu Policji w M. mł. insp. J. K. na w/w piśmie naniósł dekretację "p. Kier. Rew. Dzieln. Proszę podjąć czynności w trybie art. 307 § 1 kpk w celu ustalenia czy doszło do naruszenia przepisów prawa". Kartę nadzoru sporządził Kierownik Rewiru Dzielnicowych asp. K. S., który polecił dzielnicowej mł. asp. I. G. przyjęcie zawiadomienia o przestępstwie od Z. M., rozpytanie H. P. i wykonanie innych czynności. Mł. asp. I. G. przeprowadziła postępowanie sprawdzające, zakończone wydaniem w dniu 30 czerwca 2008 r. postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia. Postępowanie dyscyplinarne potwierdziło ustalenia dokonane w trakcie postępowania wyjaśniającego. Wykazano jednoznacznie, że obwiniony popełnił zarzucany mu czyn. Zarządzenie nr 528 Komendanta Głównego Policji z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez dzielnicowego i kierownika rewiru dzielnicowych - w § 15 ust. 1 pkt 1 stanowi, że zakres zadań dzielnicowego pełniącego służbę na terenach miejskich nie obejmuje prowadzenia postępowań sprawdzających i przygotowawczych. Z treści § 16 ust. 1 pkt 1 cytowanego zarządzenia wynika, iż dzielnicowy pełniący służbę na terenach pozamiejskich, na polecenie kierownika jednostki organizacyjnej Policji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może prowadzić postępowania sprawdzające i przygotowawcze w sprawach o niektóre przestępstwa popełnione w jego rejonie służbowym. Wyjątkiem od zakazu prowadzenia postępowań sprawdzających jest sytuacja, gdy kierownik jednostki organizacyjnej Policji wskaże, o jakie przestępstwa w jego rejonie służbowym postępowania takie mogą być prowadzone. Upoważnienie do tego daje mu zapis § 15 w/w zarządzenia, gdzie w ust. 2 ustanowiono delegację do określenia katalogu takich przestępstw. Na podstawie powyższej delegacji Komendant Miejski Policji w B., decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. określił taki katalog przestępstw. Natomiast § 3 tej decyzji zawiera podstawową dyrektywę i stanowi, że "Dzielnicowym pełniącym służbę na terenach miejskich nie przydziela się do prowadzenia postępowań sprawdzających i przygotowawczych". Powyższa decyzja Komendanta Miejskiego Policji w B. wpłynęła do Komisariatu Policji w M. w dniu 25 marca 2008 r. Brak jest dowodów, że z ową decyzją był zapoznany obwiniony. Komendant Miejski Policji w B. zaskarżonym orzeczeniem umorzył postępowanie dyscyplinarne w części kwalifikacji prawnej zarzutu dotyczącego § 3 Decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2008 roku Komendanta Miejskiego Policji w B. w sprawie określenia katalogu przestępstw, w związku, z którym dzielnicowy może prowadzić postępowanie sprawdzające i przygotowawcze. Natomiast w pozostałej części zarzutu stwierdził winę i odstąpił od ukarania. W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy potwierdza fakt, że w dniu 19 czerwca 2008 r. Komendant Komisariatu Policji M. składając dekretację na piśmie zatytułowanym "Prośba", polecił przeprowadzenie czynności sprawdzających w trybie art. 307 kpk. Zarządzenie nr 528 Komendanta Głównego Policji z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez dzielnicowego i kierownika rewiru dzielnicowych - w § 15 ust. 1 pkt 1 stanowi, że zakres zadań dzielnicowego pełniącego służbę na terenach miejskich nie obejmuje prowadzenia postępowań sprawdzających i przygotowawczych. Dlatego też wydając polecenie, obwiniony naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji, polegającą na przekroczeniu uprawnień określonych w przepisach prawa. Polecenie przeprowadzenia czynności sprawdzających wydane przez obwinionego wywołało niepotrzebne czynności zarówno dzielnicowego pełniącego służbę na terenie Międzyrzeca Podlaskiego jak i kierownika rewiru dzielnicowych. Zgodnie z art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Przewinienie dyscyplinarne - jak stanowi art. 132a ustawy o Policji - jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi (wina umyślna), 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo, że możliwość taką przewidywał albo mógł przewidzieć (wina nieumyślna). W omawianej sytuacji obwiniony popełnił przewinienie z winy nieumyślnej. Wydając polecenie przeprowadzenia czynności sprawdzających dla dzielnicowego pełniącego służbę na terenie miejskim powinien przewidzieć możliwość popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, gdyż należy uznać, iż znał treść zarządzenia nr 528 KGP. Z pkt 8.8 karty opisu stanowiska Komendanta Komisariatu Policji w M. wynika, iż Komendant zobowiązany jest do przestrzegania przepisów powszechnie obowiązującego prawa oraz aktów prawa wewnętrznego. Jak ustalono w postępowaniu wyjaśniającym, z tą kartą mł. insp. J. K. zapoznał się w dnia 15 kwietnia 2005 roku. Przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia - czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone czy też nie. Jeżeli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa może skutkować zastosowaniem tej odpowiedzialności. W ocenie organu II instancji wina obwinionego w zakresie popełnienia opisanego czynu nie budzi najmniejszej wątpliwości. Organ II instancji nie dopatrzył się nierzetelności w wyjaśnianiu okoliczności zdarzenia, braku obiektywności czy też naruszenia zasady domniemania niewinności. Zgodnie z art. 135j ust. 5 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny może odstąpić od ukarania, jeżeli stopień winy lub stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste policjanta oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej. Czyn zarzucany obwinionemu nie wywołał trwałych i szczególnie negatywnych następstw dla służby. Komendant Miejski Policji w B. uznał za wystarczające rozstrzygnięcie, stwierdzające winę obwinionego i odstąpienie od ukarania. W ocenie organu II instancji odstąpienie od ukarania jest zasadne. Uzasadniając taki sposób zakończenia przedmiotowej sprawy - uznać należy, iż pomimo odstąpienia od wymierzenia kary, sam fakt prowadzonego przeciwko obwinionemu postępowania dyscyplinarnego stanowić będzie wystarczająca dolegliwość. Takie rozstrzygnięcie odpowiada charakterowi czynu, stopniowi zawinienia oraz szkodliwości czynu. Stwierdzenie winy i odstąpienie od ukarania - jest rozstrzygnięciem zmierzającym w gruncie rzeczy do uświadomienia sprawcy przewinienia dyscyplinarnego naganności jego zachowania i jednocześnie wskazuje "nieopłacalność" tego rodzaju zachowań w przyszłości. Uzasadnia to zatem przypuszczenie, że będzie on przestrzegał w przyszłości dyscypliny służbowej. Spełnione zostaną również potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej policjantów, wytwarzając wśród nich przekonanie o konieczności bezwzględnego przestrzegania obowiązujących norm prawnych przez wszystkich funkcjonariuszy Policji, dających jednocześnie gwarancję dostrzegania i potępiania podobnych zachowań. Skargę sądową na powyższe orzeczenie złożył J. K., wnosząc o jego uchylenie. W ocenie skarżącego organy obu instancji błędnie przyjęły, że dekretując pismo o przeprowadzeniu czynności w trybie art. 307 k.p.k., wydał automatycznie polecenie dla mł. asp. I. G. dotyczące przeprowadzenia czynności dla dzielnicowego z rejonu miejskiego. Organ odwoławczy nie zauważył, że pismo zostało zadekretowane na kierownika rewiru dzielnicowych, nie zaś na dzielnicową. Konkretne, pisemne polecenie wydał właśnie asp. K. S. - kierownik rewiru dzielnicowych. Zarówno on, jak też i dzielnicowa zapoznani byli z zarządzeniem nr 528 Komendanta Głównego Policji z dnia 6 czerwca 2007 r. Pomimo posiadanej wiedzy, K. S. postąpił wbrew § 15 ust. 1 pkt 1 w/w zarządzenia. Tym samym to on, a nie skarżący naruszył dyscyplinę służbową polegającą na przekroczeniu uprawnień. Kierownik rewiru dzielnicowych ma swojej dyspozycji również dzielnicowych z terenów pozamiejskich, którym mógł zlecić przeprowadzenie stosownych czynności, co jest zgodne z § 16 ust. 1 pkt 1 i 2 w/w zarządzenia. Zatem przypisanie skarżącemu winy jest błędne i pozbawione podstaw prawnych. Nastąpiło z naruszeniem art. 135 g ust. 1 i 2 ustawy o Policji. W odpowiedzi na skargę L. Komendant Wojewódzki Policji wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Wbrew twierdzeniu skarżącego, organ prowadzący postępowanie nie zarzucił mu wydanie konkretnego polecenia dla mł. asp. I. G.. Zgodnie z treścią orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] stycznia 2009 r. – mł. insp. J. K. – Komendant Komisariatu Policji w M. został uznany winnym tego, że "(...) wydał Kierownikowi rewiru dzielnicowych Sekcji Prewencji Komisariatu pisemne polecenie przeprowadzenia czynności w trybie art. 307 k.p.k., w wyniku czego dzielnicowa obsługująca rejon miejski mł. asp. I. G. przeprowadziła postępowanie sprawdzające (...)". Bezsporne jest, że skarżący znał treść zarządzenia nr 528 Komendanta Głównego Policji z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez dzielnicowego i kierownika rewiru dzielnicowych (Dz. Urz. KGP Nr 12, poz. 95 ze zm. – zwanego dalej zarządzeniem). Przepisy zarządzenia różnicują obowiązki dzielnicowych pełniących służbę na terenach miejskich i pełniących służbę na terenach pozamiejskich. O ile bowiem tej pierwszej grupie dzielnicowych nie można powierzyć w ogóle prowadzenia postępowań sprawdzających i przygotowawczych (§ 15 ust. 1 pkt 1), to drugiej grupie – kierownik jednostki organizacyjnej Policji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach – może polecić prowadzenie tego rodzaju postępowań w sprawach o przestępstwa popełnione w ich rejonie służbowym (§ 16 ust. 1 pkt 1). Analiza zapisów zawartych w § 15 i w § 16 zarządzenia nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w przypadku popełnienia jakiegokolwiek przestępstwa na terenie miejskim, żaden dzielnicowy (tzn. obsługujący teren miejski, czy też obsługujący teren pozamiejskie) nie może prowadzić postępowań sprawdzających i przygotowawczych. Dekretacja skarżącego na piśmie, stanowiła polecenie służbowe dla kierownika rewiru dzielnicowych, aby podjąć czynności w trybie art. 307 § 1 k.p.k. w celu ustalenia czy doszło do naruszenia przepisów prawa. Niezależnie zatem od tego jakiemu dzielnicowemu (tj. obsługującemu rejon miejski, czy też pozamiejski) kierownik rewiru dzielnicowych powierzyłby wykonanie przedmiotowych czynności, zadanych przez Komendanta Komisariatu Policji w M., było to niedopuszczalne w świetle regulacji zawartych w § 15 i w § 16 zarządzenia, skoro chodziło o weryfikację zdarzeń, które nastąpiły na terenie miejskim. Do sądu administracyjnego nie należy natomiast ocena, czy działania innych funkcjonariuszy Policji nosiły znamiona deliktu dyscyplinarnego. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów, że skarżący wydając w dniu 19 czerwca 2008 r., kierownikowi rewiru dzielnicowych polecenie przeprowadzenia czynności w trybie art. 307 k.p.k., które sprzeczne było z powołanymi przepisami zarządzenia, dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej poprzez przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji). Wbrew twierdzeniom skarżącego, organy nie naruszyły art. 135 g ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Wydając orzeczenie uwzględniono okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącego. Wyrazem zastosowania tych przepisów była choćby sama sentencja orzeczenia, w której stwierdzono winę skarżącego i odstąpiono od ukarania (art. 135j ust. 5 ustawy o Policji). Z tych względów, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).