III SA/Lu 225/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rektora Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stypendium dla najlepszych studentów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...]; II. zasądza od Rektora Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji na rzecz A. S. kwotę [...] zł z tytułu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak [...] Rektor [...] (dalej również: [...]) utrzymał w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Dyscyplinarnej [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...] o odmowie przyznania A. S. stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2014/2015. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu [...] października 2014 r. A. S. złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2014/2015. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Uczelniana Komisja Dyscyplinarna [...] odmówiła A. S. przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2014/2015. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący uzyskał 66 punktów: 65 za średnią ocen i 1 punkt za osiągnięcia naukowe i artystyczne. Tym samym nie uzyskał minimalnej liczby 75 punktów, niezbędnej do przyznania stypendium. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. S. wskazał, że nie rozumie dlaczego pułap punktowy dla studentów II stopnia I roku został podniesiony z 60 punktów do 75 punktów, a dla studentów I stopnia obniżony z 45 punktów do 40 punktów. W ocenie skarżącego świadczy to o dyskryminacji rocznika. Zasady przyznawania stypendium powinny być dostępne przed podjęciem decyzji o kontynuowaniu nauki. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Rektor [...] odmówił przyznania skarżącemu stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2014/2015. W uzasadnieniu organ wskazał, że stypendium rektora dla najlepszych studentów przyznawane jest liczbie nie większej niż 10 % liczby studentów każdego kierunku i stanowi nie więcej niż 40 % środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi. Skarżący nie uzyskał minimalnej liczby punktów, w związku z czym odmówiono przyznania stypendium. W skardze na powyższą decyzję A. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Uczelnianej Komisji Dyscyplinarnej [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono m.in. naruszenie art. 6 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej: k.p.a., art. 186, art. 207 ust. 1 w zw. z art. 169 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.), dalej: Prawo o szkolnictwie wyższym oraz szeregu przepisów Konstytucji RP. Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja zawiera niekompletne uzasadnienie faktyczne i prawne. Obie decyzje są nieczytelne i niezrozumiałe. Organ nie ustosunkował się do wszystkich podniesionych przez skarżącego zarzutów. Z decyzji Uczelnianej Komisji Dyscyplinarnej [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nie wynika również, kto wchodził w skład Komisji. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Rektora [...] odmawiająca przyznania A. S. stypendium rektora dla najlepszych studentów. Kwestie dotyczące przyznania świadczeń pomocy materialnej dla studentów w formie stypendium dla najlepszych studentów zostały uregulowane w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, stypendium rektora dla najlepszych studentów stanowi jedną z form pomocy materialnej dla studentów ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. W myśl art. 175 ust. 2 ustawy stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora, a od decyzji rektora w sprawie stypendium dla najlepszych studentów, przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 175 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 175 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego rektor przekazuje uprawnienia w zakresie przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów odwoławczej komisji stypendialnej. Odwoławczą komisję stypendialną powołuje rektor spośród studentów delegowanych przez właściwy organ samorządu studenckiego i pracowników uczelni (art. 177 ust. 1 ustawy). Decyzje wydane przez komisje stypendialne i odwoławcze komisje stypendialne podpisują przewodniczący komisji lub działający z ich upoważnienia wiceprzewodniczący (art. 177 ust. 4 ustawy). Stosownie do art. 186 ust. 1 ustawy, szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8 ustawy, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. W rozpoznawanej sprawie powyższe kwestie określa Regulamin przyznawania pomocy materialnej dla studentów [...], dalej: Regulamin, obowiązujący od dnia 1 października 2014 r., stanowiący załącznik do zarządzenia Nr [...] Rektora [...]. W myśl § 3 ust. 1 Regulaminu świadczenia pomocy materialnej przyznaje Uczelniana Komisja Stypendialna, która powoływana jest na rok akademicki (ust. 2). W skład Uczelnianej Komisji Stypendialnej wchodzą studenci delegowani przez organ Samorządu Studenckiego i pracownicy Uczelni. Studenci stanowią większość składu Komisji (ust. 3). Decyzje wydawane przez Uczelnianą Komisję Stypendialną podpisuje przewodniczący Komisji lub działający z ich upoważnienia przewodniczący (ust. 6). Od decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej w sprawie stypendium rektora dla najlepszych studentów przysługuje odwołanie do Rektora składane w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (ust. 8). W tym miejscu należy zauważyć, że stosownie do art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 207 ust. 4 ustawy, przepis ust. 1 stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Powyższe rozwiązanie przyjęto z uwagi na szczególny charakter postępowania przed organami szkoły wyższej, który przewiduje pewne odstępstwa od unormowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W orzecznictwie przyjęto, że odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić minimum procedury, niezbędne do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni. W ramach tej odpowiedniości nie sposób jest oczekiwać, aby niezależnie od kierunku kształcenia szkoła publiczna działała tak jak organ administracji publicznej, gdyż została powołana do zupełnie innych zadań, których zakres wynika z art. 4 ustawy (vide wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2002 r., I SA 106/02, wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., I OSK 1304/11). Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza, że mogą być one stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować przepisy prawa o szkolnictwie wyższym. Wynika stąd konieczność selektywnego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz niedopuszczalność ich stosowania w takich sprawach, które zostały uregulowane w sposób wyczerpujący w ustawie (vide wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r., SK 18/99, wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., I OSK 1304/11). Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że w sprawach o przyznanie stypendium ewentualne odstępstwa od stosowania przepisów k.p.a. dotyczą szczegółowych kwestii związanych z realizacją trybu i zasad przyznawania stypendium regulowanych przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym. Organy orzekające w sprawach o przyznanie stypendium nie mogą jednak w sposób dowolny stosować podstawowych przepisów regulujących postępowanie administracyjne, w szczególności tych, które zapewniają przejrzystość postępowania w poszczególnych sprawach i zachowanie gwarancji proceduralnych. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. nie zwalnia bowiem organu z obowiązku zachowania minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Z powyższego wynika, że w toku postępowania w sprawie przyznania stypendium organ powinien zachować ogólne podstawowe cechy postępowania administracyjnego i respektować jego podstawowe wymagania proceduralne. Między innymi organ, który wydał decyzję powinien być dokładnie określony, stosownie do art. 107 § 1 k.p.a., regulującego strukturę decyzji administracyjnej i jej składniki. Według tego przepisu decyzja powinna zawierać między innymi oznaczenie organu administracji publicznej, a także podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Z art. 107 § 1 k.p.a. wynika zatem, że konieczne jest zarówno oznaczenie organu przez podanie jego nazwy, jak i podpisanie decyzji przez osobę upoważnioną do wydania decyzji. W decyzji należy podać także imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do jej wydania. Dopiero w ten sposób realizuje się wymaganie proceduralne, że organ powinien być dokładnie określony, bowiem znana staje się nazwa organu oraz osoba, która działa jako organ, albo działa z upoważnienia osoby wykonującej funkcję organu. Wymaganie to dotyczy nie tylko organów monokratycznych, ale także organów kolegialnych. Przepis art. 107 § 1 k.p.a. należy odczytywać w ten sposób, że w przypadku wydania decyzji przez organ kolegialny decyzja taka powinna być podpisana przez wszystkie osoby wchodzące w skład organu, biorące udział w wydaniu decyzji, a imiona i nazwiska tych osób powinny być podane. Sam podpis często nie pozwala bowiem na niewątpliwą identyfikację osoby z imienia i nazwiska. Z obowiązku tego nie zwalnia okoliczność, że w niektórych przypadkach, tak jak w niniejszej sprawie, przepisy ustawy pozwalają na złożenie podpisu tylko przez przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego organu kolegialnego. Nadal bowiem pozostaje obowiązujące proceduralne wymaganie dokładnego określenia organu. W związku z tym, oprócz nazwy organu kolegialnego, w decyzji powinny być wymienione z imienia i nazwiska wszystkie osoby wchodzące w jego skład, biorące udział w wydaniu decyzji, mimo że szczególny przepis ustawy zwolnił te osoby - z wyjątkiem przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego – z obowiązku podpisywania decyzji. W rozpoznawanej sprawie, decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. została wydana przez Uczelnianą Komisję Stypendialną [...]. Podpis pod decyzją złożył Prorektor ds. studenckich i współpracy [...], dr M. S., który zgodnie ze znajdującym się na stronie internetowej Uczelni aneksem nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. do zarządzenia Rektora [...] Nr [...] z dnia [...] października 2014 r., w sprawie powołania Uczelnianej Komisji Stypendialnej na rok akademicki 2014/2015, jest przewodniczącym Komisji. Dokonując analizy decyzji należy jednak zauważyć, że nie zostały w niej wymienione osoby wchodzące w skład Komisji. Nie wiadomo więc, czy wszyscy członkowie Komisji brali udział w pracach Komisji i wydaniu decyzji. Wobec powyższego należało uznać, że decyzja, która nie pozwala na określenie jaki był skład osobowy organu kolegialnego, wydana została z rażącym naruszeniem art. 107 § 1 k.p.a. W art. 107 § 1 k.p.a. wymienione zostały składniki decyzji, określające elementy stosunku prawnego zarówno materialnego, jak i procesowego. Niektóre z tych elementów są bardziej istotne niż pozostałe i ich pominięcie pozbawia akt charakteru decyzji administracyjnej. Jako minimum elementów formy prawnej decyzji traktuje się cztery składniki - określenie organu, który wydał decyzję, określenie adresata decyzji, rozstrzygnięcie, podpis osoby reprezentującej organ. Brak jednego z tych składników albo wyklucza ustalenie podstawowych elementów stosunku prawnego, albo też wskazuje na to, że nie mamy do czynienia z objawem woli organu, innymi słowy - z czynnością stosowania prawa przez uprawniony podmiot (por. J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 12 wydanie, Wyd. C. H. Beck 2012, str. 431). Zaniechanie obowiązku dokładnego określenia w decyzji organu, który ją wydał, stanowi wadę konstrukcyjną (materialną) decyzji. Oznacza to, że naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. prowadzące do takiej wadliwości decyzji, należy zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że Rektor [...], rozpatrując sprawę na skutek odwołania, powinien zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzić nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. Organ tego jednak nie uczynił, wobec czego Sąd był zobowiązany stwierdzić nieważność zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. Na marginesie należy zauważyć, że zaskarżona decyzja nie spełnia również określonego w art. 107 k.p.a. wymogu dotyczącego właściwego uzasadnienia decyzji. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3). W rozpoznawanej sprawie, uzasadnienia decyzji obu instancji nie spełniają tych wymogów. W szczególności żadna z decyzji nie wyjaśnia sposobu wyliczenia minimalnej liczby punktów niezbędnych do przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów. Uzasadniania decyzji zamykają się w zasadzie w kilku zdaniach i nie wyjaśniają w sposób przekonujący motywów, jakimi organ kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., w związku z art. art. 156 § 1 pkt 2 i 107 § 1 k.p.a. oraz art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.