III SA/Lu 228/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, WSA Małgorzata Fita, Protokolant Starszy referent Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 lipca 2011 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., wydaną na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania H.G., od decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] stycznia 2011 r., [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, utrzymał w mocy skarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2010, złożonym w dniu 10 maja 2010 r. przez skarżącego, organ stwierdził nieprawidłowości. Ustalona w wyniku kontroli administracyjnej wniosku różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności do owoców miękkich a powierzchnią stwierdzoną (jako uprawnioną do płatności OM) wyniosła 0,60 ha, co stanowi 57,6923 % powierzchni stwierdzonej w stosunku do powierzchni deklarowanej. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego przyznał skarżącemu płatność z tytułu jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych; a także odmówił i nałożył sankcje wieloletnie w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych w wysokości 956,32 zł w ramach przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich. Rozpoznając odwołanie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż kwestia materialno-prawnych przesłanek przyznania płatności na rok 2010 została uregulowana w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051, ze zm., dalej jako "ustawa o płatnościach"). We wniosku o przyznanie pomocy rolnik miał obowiązek wymienić szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych w jego gospodarstwie, ich powierzchnię, położenie oraz użytkowanie. Jeżeli nastąpiły jakiekolwiek zmiany w zakresie danych wpływających na kwalifikowalność do pomocy, w tym zmiany danych w porównaniu z danymi podanymi we wstępnie zadrukowanym formularzu wniosku - rolnik winien te zmiany zgłosić, wprowadzając we wniosku o pomoc odpowiednie poprawki (np. poprzez podanie nowych danych liczbowych powierzchni poszczególnych działek, zakreślenie prawidłowych granic działek rolnych na załączniku graficznym. Wniosek strony o przyznanie płatności na rok 2010 przeszedł kontrolę administracyjną w celu sprawdzenia czy zadeklarowane przez rolnika powierzchnie działek rolnych (z uwzględnieniem naniesionych przez rolnika zmian) nie przekraczają maksymalnego kwalifikowanego obszaru działek ewidencyjnych, na których położone są deklarowane działki rolne. W przypadku jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) oraz specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST) przeprowadzone czynności kontrolne wniosku na rok 2010 nie wykazały żadnych nieprawidłowości. W tym zakresie wniosek na rok 2010 został rozpatrzony zgodnie ze zgłoszonym żądaniem. Z wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 wynika, że powierzchnia, do której wnioskodawca ubiegał się o przyznanie przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich wyniosła: truskawka- 0,97 ha, a malina - 0,67 ha (łącznie 1,64 ha). Podczas weryfikacji przedmiotowego wniosku z dostarczoną przez stronę umową o przetwórstwo nr [...] stwierdzono, że we wniosku obszarowym podano, iż powierzchnia uprawy owoców miękkich (truskawka) wynosi 0,97 ha, na umowie natomiast zadeklarowana powierzchnia owoców miękkich (truskawka) wynosi 0,37 ha, a także, że powierzchnia uprawy owoców miękkich (malina) wynosi 0,67 ha, na umowie zaś zadeklarowana powierzchnia owoców miękkich (malina) wynosi 1,27 ha. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności do owoców miękkich a powierzchnią stwierdzoną (jako uprawnioną do płatności OM) wyniosła 0,60 ha, co stanowi 57,6923 % powierzchni stwierdzonej w stosunku do powierzchni deklarowanej. Zgodnie z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Odnosząc się podnoszonych w odwołaniu argumentów skarżącego dotyczących omyłkowego wpisania we wniosku o dopłaty "truskawki" zamiast "maliny" - organ odwoławczy zwrócił uwagę, że rozpatrując merytorycznie powyższą sprawę był związany przepisami prawa, które nakazują w określonym stanie faktycznym wydanie określonej decyzji. Organ wskazał że wnioskodawca mógł skorygować treść wniosku. Strona do dnia 11 czerwca 2010 r. nie złożyła zmiany do wniosku, natomiast podnoszonych na poziomie odwołania deklaracji nie można uwzględnić przy naliczaniu płatności. W skardze do sądu administracyjnego H.G. wnosił o jej uchylenie w części dotyczącej odmowy przyznania przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich i nałożenia sankcji w wysokości 956,32 zł., która ma być potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 138 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, pomimo dowodów świadczących o pomyłce pracownika Biura Doradztwa Rolniczego , który dokonał błędnego wpisu rodzaju uprawy dotyczących owoców miękkich; - art. 50 k.p.a. polegającym na niewezwaniu skarżącego do złożenia wyjaśnień po wykryciu przez urzędników omyłki, co było konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący podniósł, że z uwagi na wiek nie był w stanie samodzielnie wpisać prawidłowo określonych symboli upraw dlatego korzystał z usług Biura Doradztwa Rolniczego. Zarzucił, że osoba przyjmująca wniosek w biurze ARiMR pomimo, że posiadała dokumentację potrzebną do weryfikacji, nie dokonała sprawdzenia zgodności powierzchni. Zdaniem skarżącego urzędnicy powinni byli wychwycić niezgodność między powierzchnią wykazaną we wniosku, a powierzchnią z umów kontraktacyjnych po złożeniu przez niego umów o skup i przetwórstwo. Podniósł, że nie był wówczas świadomy, że we wniosku wypełnianym przez urzędnika na działkach Nr [...], [...] o pow. 0,60 ha została wpisana uprawa truskawek zamiast malin. Konsekwencją powyższego był fakt, iż nie mógł dokonać zmian w przedmiotowym wniosku do dnia 11 czerwca 2010 r. Błędne wpisanie uprawy truskawek zamiast malin, spowodowało zwiększenie uprawy truskawek o pow. 0,60 ha i jednocześnie zmniejszenie uprawy malin o tę samą powierzchnię. Przy czym łączna powierzchnia uprawy roślin miękkich pozostała taka sama, a nie zawyżona. Jednocześnie wskazał, że łączna powierzchnia upraw wynikająca z wniosku wynosi 1,46 ha (uprawy miękkie), a nie 1,64 ha, jak jest zostało napisane w decyzjach obu instancji. Przy założeniu, że rzeczywiście nastąpiło przekroczenie powierzchni to nie o ponad 57 procent a o 40 procent. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że do zadań ARiMR nie należą usługi doradcze z zakresu wypełniania wniosków, nie istnieje też żaden przepis nakazujący wypełnianie wniosku przez jakąkolwiek instytucję co oznacza, że wnioskodawca sam dokonuje wyboru w tym zakresie, a podpisanie wypełnionego wniosku jest równoznaczne z podjęciem odpowiedzialności za jego wypełnienie. Wnioskodawcę obciąża obowiązek deklaracji we wniosku konkretnej uprawy i potwierdzenia jej umową, co oznacza, że niezasadne jest twierdzenie skarżącego, iż błędne wpisanie uprawy truskawek zamiast malin nie ma znaczenia dla prawidłowości wypełnienia wniosku. Jak wynika z dostarczonej przez skarżącego umowy o przetwórstwo producent zobowiązał się wyprodukować w sezonie owocowym 2010 i dostarczyć do punktu skupu maliny uprawiane na pow. 1,27 ha oraz truskawki uprawiane na pow. 0,37 ha, tak więc różnica stanowi 57,6923 % powierzchni stwierdzonej w stosunku do powierzchni zadeklarowanej. Jednocześnie organ podniósł, że sankcje nie są rodzajem kar pieniężnych do zapłaty których wnioskodawca byłby zobowiązany, a podlegają jedynie na stosownym zmniejszeniu wysokości przyznanych płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Formułowane w niej zarzuty nie podważają argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyjaśniającej zarówno ustalenia faktyczne, które legły u podstaw rozstrzygnięcia, jak i względy natury prawnej, wynikające z zasad określonych w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz zasad przewidzianych w rozporządzeniach unijnych, szeroko przez organ omawianych. Ze szczegółowych zasad i trybu przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz wsparcia specjalnego, wynika, że postępowanie w sprawie przyznania płatności wszczynane jest na wniosek rolnika (art. 18 ustawy o płatnościach). Rolnik ubiegający się o przyznanie pomocy w ramach systemu płatności obszarowych może złożyć tylko jeden wniosek w ciągu roku. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnik składa wnioski w sprawach dotyczących płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności do pomiarów, pomocy do rzepaku i zgody, o której mowa w art. 28 ust. 1, na formularzach opracowanych i udostępnionych przez ARiMR. Szczegółowe wytyczne co do ich zawartości zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 39, poz. 215, dalej jako "rozporządzenie"). Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej powinny zawierać m.in. oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych, z podaniem w szczególności: a) oznaczenia działki rolnej, b) grupy upraw lub obszaru, ze względu na który wyodrębnienia się działkę rolną, c) powierzchni działki rolnej, d) numeru działki ewidencyjnej, na której jest położona działka rolna, e) powierzchni działki rolnej położonej w granicach działki ewidencyjnej. W kontrolowanej przez Sąd sprawie bezsporne jest, że skarżący złożył wniosek o przyznanie na 2010 r. płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych oraz płatności do owoców miękkich. Tylko trzy pierwsze płatności zostały stronie przyznane zgodnie z żądaniem określonym w złożonym wniosku. W myśl art. 7 ust. 3a ustawy o płatnościach wnioskującemu o płatność do owoców miękkich przysługuje pomoc, o której mowa w art. 98 ust. 1-3 rozporządzenia nr 73/2009, (...), oraz pomoc krajowa, o której mowa w art. 98 ust. 4 tego rozporządzenia, (...), na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tymi płatnościami zgodnie z art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona w art. 5 ust. 1 akapit czwarty i ust. 3 rozporządzenia nr 1121/2009; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 4) zostały spełnione warunki określone w rozdziale II rozporządzenia nr 1121/2009. Stosownie natomiast do art. 7 ust. 3c ustawy o płatnościach kopię umowy o przetwórstwo albo zobowiązania do realizacji dostawy, o których mowa w art. 32 rozporządzenia nr 1121/2009, wnioskujący o płatność obszarową do owoców miękkich składa kierownikowi biura powiatowego Agencji w terminie do dnia 31 lipca r., w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Decyzja w sprawie przyznania płatności wydawana jest w oparciu o dane zamieszczone we wniosku oraz ustalenia poczynione w trakcie kontroli wniosków. W sprawie niniejszej organy bezspornie ustaliły, że z treści wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 wynika, że powierzchnia, do której wnioskodawca ubiegał się o przyznanie przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich wyniosła: truskawka - 0,97 ha, malina - 0,67 ha (łącznie 1,64 ha). Z umowy o przetwórstwo nr [...] wynika natomiast, że zadeklarowana powierzchnia wynosi 0,37 ha (truskawka), oraz 1,27 ha (malina). Mając na uwadze art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, zgodnie z którym przejściowa płatność z tytułu owoców miękkich przyznawana jest jedynie w odniesieniu do obszarów, których produkcja objęta jest umową dotyczącą przetwarzania na jeden z produktów wymienionych w art. 1 ust. 1 lit. j) rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 organy prawidłowo przyjęły, że powierzchnia zadeklarowana nie objęta umową oraz powierzchnia objęta co prawda umową, ale nie zgłoszona we wniosku - nie kwalifikują się do przyznania płatności. W przypadku skarżącego różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności do owoców miękkich a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 0,60 ha, co stanowi 57,6923 % powierzchni stwierdzonej w stosunku do powierzchni deklarowanej dlatego też na podstawie art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, na rolnika nałożono sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Podkreślić należy, że ustawa o płatnościach jest regulacją szczególną w stosunku do ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z art. 9 i art. 10 k.p.a. – zobowiązujących organ do udzielania stronie informacji faktycznej i prawnej oraz do zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu w każdym jego stadium. Art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach jednoznacznie określa, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Wnioskodawcę obciąża więc obowiązek udowodnienia faktu, z którego wnioskodawca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd stwierdza, że to wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za treść wniosku, niezależnie od tego czy przy jego wypełnieniu korzystał z pomocy osób trzecich. To bowiem strona podpisuje wniosek i figuruje w nim jako osoba ubiegająca się o przyznanie płatności. Korzystanie natomiast przez beneficjenta z pomocy osób trzecich przy wypełnianiu wniosku nie może być poczytywane, jako okoliczność wykluczająca możliwość poniesienia przez niego negatywnych konsekwencji, związanych z zaistnieniem konkretnych nieprawidłowości w treści wniosku. Na wniosku skarżącego znajduje się oświadczenie, z treści którego wynika, że H.G. zna zasady przyznawania płatności bezpośrednich oraz zobowiązanie wnioskodawcy dotyczące, m.in. niezwłocznego informowania organu na piśmie o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności. Wniosek wraz z zawartymi w nim zobowiązaniami i oświadczeniami został własnoręcznie podpisany przez skarżącego. Należy zatem uznać, iż wnioskodawca znał zasady przyznawania płatności. Wbrew zarzutom skarżącego, organ administracji w sposób wyczerpujący i zgodny z regułami wynikającymi z art. 3 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, oraz art. 80 k.p.a. rozpatrzył cały materiał dowodowy istotny dla rozstrzygnięcia sprawy wszczętej jego wnioskiem, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji sporządzonym bez naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.