III SA/Lu 230/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 września 2008 sprawy ze skargi E.H. - przedstawiciel ustawowy A. H. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy objęcia dziecka indywidualnym nauczaniem. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia [...] pażdziernika 2006r. nr [...], 2. zasądza od Kuratora Oświaty na rzecz skarżącej kwotę [...] (słownie [...]) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. ([...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 71 b ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania, Kurator Oświaty utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej Nr [...] w C. z dnia [...] października 2006 r. (Nr [...]) stwierdzające, że nie zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania A. H. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, iż wniosek M. i E. H. złożony w dniu [...] września 2006 r. o wydanie przez wyżej wymienioną Poradnię orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania ich syna A. nie mógł zostać załatwiony pozytywnie - i prawidłowym jest skarżone rozstrzygnięcie Zespołu Orzekającego z dnia [...] października 2006 r. - ponieważ stan zdrowia chłopca nie uniemożliwia mu, ani znacznie nie utrudnia uczęszczania do szkoły, a tylko taki stan zdrowia dziecka, stosownie do treści art. 71 b ust. 1 a ustawy o systemie oświaty, uzasadnia zorganizowanie dla ucznia indywidualnego nauczania. Kurator Oświaty wyjaśnił przy tym, że pod pojęciem stanu zdrowia uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły, zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych rozumieją taki stan zdrowia, który powoduje, że uczeń nie jest w stanie wywiązać się z obowiązku szkolnego to jest nie może uczęszczać do szkoły ze względu na chorobę zakaźną, przebyte urazy, złamania kości, stany pooperacyjne, trwającą rehabilitację, chemioterapię i inne albo też jest w stanie fizycznie dotrzeć do szkoły i w niej przebywać, lecz pobyt w środowisku szkolnym może zagrażać jego zdrowiu lub zagrażać zdrowiu i bezpieczeństwu innych uczniów. Kurator Oświaty argumentował dalej, że o potrzebie indywidualnego nauczania nie orzeka się w stosunku do uczniów, którzy z różnych względów wymagają indywidualnej pomocy i wsparcia psychologiczno – pedagogicznego, zwracając jednocześnie uwagę, że indywidualne nauczanie nie jest formą pomocy uczniom mającym różnego rodzaju trudności w nauce, lecz sposobem wywiązywania się ucznia mającego problemy zdrowotne z obowiązku szkolnego. Wyjaśnił też, że przedstawiona przez wnioskodawców dokumentacja medyczna i pedagogiczna nie uzasadnia potrzeby indywidualnego nauczania, wskazuje natomiast na celowość kształcenia specjalnego. Poza bezsprzecznym faktem niepełnosprawności, A. jest dzieckiem zdrowym i zdolnym do uczęszczania do szkoły, tak jak to czyni obecnie, a szkoła zapewnia mu rewalidację indywidualną w wymiarze [...] godziny tygodniowo. Jeśli swoim zachowaniem utrudnia pracę klasy należałoby rozważyć możliwość zmiany placówki kształcenia specjalnego i umieszczenie w szkole specjalnej lub ośrodku szkolno – wychowawczym dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym i znacznym. Tego typu placówki zatrudniają najlepszych specjalistów. Nauka w tych placówkach odbywa się w małych grupach 6 – 8 osobowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. E.H. zarzuciła zarówno naruszenie prawa materialnego – w tym art. 71 b ust. 1 a ustawy o systemie oświaty, poprzez wyrażenie błędnego poglądu prawnego, że stan zdrowia A. umożliwia mu uczęszczanie do szkoły, jak też przepisów prawa procesowego – art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, polegającego na nieuwzględnieniu przez organ odwoławczy całości zgromadzonego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę L. Kurator Oświaty wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Tytułem wstępu należy przypomnieć po pierwsze, że wyrażona w art. 15 kpa zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego obliguje organ odwoławczy do ponownego zbadania i merytorycznego rozpoznania sprawy załatwionej skarżoną decyzją organu I instancji, w rozpoznawanej sprawie – orzeczenia Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej Nr [...] w C. z dnia [...] października 2006 r. ( Nr [...]) stwierdzającego, że nie zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania A. H. Po drugie, że wcześniejsza decyzja Kuratora Oświaty z dnia [...] grudnia 2006 r., akceptująca to samo stanowisko Zespołu Orzekającego wyrażone w orzeczeniu z dnia [...] października 2006 r. – uchylona została prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Lu 65/07. Z akt sprawy wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów sformułowanych pod adresem tego wyroku i oddalił skargę kasacyjną L. Kuratora Oświaty ( wyrok z dnia [...] listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1388/07 ). W tym stanie rzeczy zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – zwanej dalej p.p.s.a. – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, zamieszczone w powołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego były wiążące zarówno dla L. Kuratora Oświaty ponownie rozpoznającego odwołanie E. H., jak i dla składu orzekającego Sądu badającego legalność zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. W ocenie składu orzekającego, zaskarżona decyzja nie uwzględnia wykładni przepisów prawa – art. 71 b ust. 1a ustawy z dnia ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, oz. 2572) oraz § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania ( Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 114) - dokonanej przez Sąd we wspomnianym wyroku z dnia 31 maja 2007 r. i nie realizuje wytycznych odnośnie dalszego postępowania przy rozpatrywaniu odwołania skarżącej od wymienionego orzeczenia Zespołu Orzekającego z dnia [...] października 2006 r. L. Kurator Oświaty w istocie powtórzył swoją wcześniejszą argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. uzupełniając ją jedynie o własną interpretację ustawowego pojęcia – stanu zdrowia uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły oraz o stwierdzenie, że poza bezsprzecznym faktem niepełnosprawności, A. H. jest dzieckiem zdrowym i zdolnym do uczęszczania do szkoły, wskazując i podkreślając przy tym, że potrzebę indywidualnego nauczania, jako formy realizacji obowiązku szkolnego, należy odróżnić od potrzeby udzielania uczniowi indywidualnego wsparcia i pomocy psychologiczno – pedagogicznej. Okoliczności rozpoznawanej sprawy nie budzą wątpliwości i nie jest sporne, że A. H. jest dzieckiem niepełnosprawnym, czego dowodzi materiał dowodowy, w tym zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzającego wodogłowie wrodzone, afazję ruchowo – czuciową, czy też zaświadczenie z dnia [...] września 2006 r., w którym inny specjalista stwierdził organiczne uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, oligofrenię i niedojrzałość emocjonalno – społeczną z zaburzonym procesem komunikowania. To, że A. jest osobą niepełnosprawną potwierdzała również dodatkowo dołączona przez skarżącą ( w marcu 2008 r. ) dokumentacja medyczna w postaci karty informacyjnej dnia [...] marca 2008 r. z pobytu w Pododdziale Dziennym Neuropsychiatrii Dziecięcej Szpitala Neuropsychiatrycznego w L. oraz opinia neurologopedyczna z dnia [...]marca 2008 r. L. Kurator Oświaty uznał jednak, że zgromadzony materiał dowodowy uzasadnia tylko i wyłącznie potrzebę kształcenia specjalnego i zaznaczył, że takie kształcenie A. już realizuje w klasie integracyjnej. Ze stanowiskiem organu zgodzić się nie można bowiem pomija ono nie tylko opinie szkolnych pedagogów A. Ł. i A. T., ale i opinie specjalistów - neurologów J. P. oraz J. D. W swoim piśmie z dnia [...] października 2006 r. A. Ł. podaje miedzy innymi : " ... po rozmowie z mamą zaczęłyśmy się starać o nauczanie indywidualne. Byłoby to ... bardzo korzystne zarówno dla samego chłopca, jak i też dla całej klasy" (k. 24 akt adm. ). Oceniając funkcjonowanie A. H. w klasie, A. T. stwierdza: " A. podczas pobytu na lekcjach wymaga stałej pomocy nauczyciela... Po dwóch latach pracy z A. mogę stwierdzić, iż chłopiec doskonale sprawdza się w pracy indywidualnej ( nauczyciel – uczeń )" - k. 63 akt adm. Zdaniem neurologopedy J. P., przyswajanie wiedzy i rozwijanie sprawności językowych przez A. powinno odbywać się w trybie nauczania indywidualnego. Takie zalecenia znalazły się w opinii tego specjalisty z dnia [...] marca 2008 r. ( k. 64 akt adm. ). Z zaświadczenia z dnia [...] września 2006 r. J. D. ( specjalista neurolog dziecięcy) wynika, że uczeń wymaga indywidualnego nauczania między innymi z tego powodu, iż konieczne jest powtarzanie i objaśnianie poleceń ( k. 31 akt adm. ). W rezultacie stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że nie zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania A., nie sposób pogodzić z zasadą, że system oświaty zapewnia w szczególności realizację prawa każdego obywatela RP do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju ( art. 1 ust. 1 a ustawy o systemie oświaty ), jak też korespondującą z tą zasadą gwarancją możliwości pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami ( art. 1 pkt 5 cyt. ustawy ). Powoływana ustawa w art. 71 b ust. 3 przewiduje, że orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych. Przepis ten nie oznacza, że w każdym przypadku zespół orzekający ma obowiązek uwzględnić zgłoszony wniosek w przedmiocie zorganizowania dziecku indywidualnego nauczania. Oznacza natomiast, że pozytywne rozstrzygnięcie będzie wydane jeśli w konkretnym rozpoznawanym przypadku jest spełniona ustawowa przesłanka określona w art. 71 b ust. 1 a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z tym przepisem, indywidualne nauczanie organizuje się dla uczniów, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły. Okoliczności rozpoznawanej sprawy świadczyły, że przesłanka ta została spełniona z uwagi na stwierdzony i jednoznacznie udokumentowany stan zdrowia A. Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił argumentacji leżącej u podstaw zaskarżonej decyzji, zwłaszcza wyjaśnień organu w zakresie interpretacji pojęcia stanu zdrowia uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły. Znamiennym jest to, że L. Kurator Oświaty powołał się przy tym na "rozumienie" tego pojęcia przez bliżej nieokreślone zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych, pomijając tym samym wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 31 maja 2007 r., jak i - zaakceptowany przez Naczelny Sąd Administracyjny - pogląd prawny, że przy ocenie zaistnienia bądź nie przesłanek, o których mowa w art. 71 b ust. 1a ustawy, należy mieć na uwadze indywidualny charakter sprawy tj. z jednej strony stan zdrowia A. i jego potrzeby co do rozwoju, z drugiej – możliwość zapewnienia zajęć dostosowanych do potrzeb w miejscu jego pobytu. Z tych też względów i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 litera a/ w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej Nr [...] w C. z dnia [...] października 2006 r. (Nr [...]). Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania uzasadniał przepis art. 200 p.p.s.a.