III SA/Lu 233/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Komendanta Policji z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zwrotu podania postanawia : odmówić S. P. przyznania prawa pomocy. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podniósł argumenty związane z popieraniem wniesionej skargi, natomiast nie uzasadnił merytorycznie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dalszej części urzędowego formularza skarżący wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema pełnoletnimi córkami (starsza córka, ur. [...]. jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, natomiast druga córka, ur. [...] kontynuuje naukę w [...]). Wykazał, iż w skład jego majątku i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wchodzi: dom o pow. [...] m2, gospodarstwo rolne o pow. [...] ha fiz. oraz budynek gospodarczy. W dodatkowych informacjach dotyczących stanu majątkowego wyjaśnił, iż dom mieszkalny wraz z gospodarstwem rolnym stanowi masę spadkową po zmarłych rodzicach, a postanowieniem sądu z dnia [...], sygn. akt: [...] stwierdzono nabycie przez niego prawa do spadku w [...] części. Zaznaczył również, że gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione z dniem [...] na [...] lat. Skarżący wykazał, iż miesięczny dochód rodziny to kwota [...] zł, na którą to kwotę składa się: jego wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości [...]zł; dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, a także dochód z pobieranej przez żonę renty w kwocie [...] zł. Zaznaczył również, iż z końcem [...] odebrano zasiłek na uczącą się córkę z powodu ukończenia przez nią [...] lat. Ponieważ informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącego, wezwaniem z dnia 24 lipca 2008r. zobowiązano go do złożenia dokumentów źródłowych - wyciągów z posiadanych przez niego i żonę rachunków bankowych strony z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz do złożenia dodatkowego oświadczenia w zakresie stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie skarżącego jak i wspólnego gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów źródłowych, natomiast przedłożył pismo z dnia 7 sierpnia 2008r., w którym oświadczył, że ani on, ani żona nie posiadają bieżących rachunków bankowych, natomiast żona posiada oszczędności na koncie bankowym. Skarżący jednakże nie zgodził się na ujawnienie stanu środków na koncie podkreślając, że żona nie jest stroną w sprawie. Ponadto w w/w piśmie ujawnił (czego nie wykazał w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy), że żona posiada udział w [...] części zabudowanej działki o pow. [...] arów (zabudowania pochodzą z okresu [...] i lat [...]). Skarżący wykazał ponadto swoje i żony dochody brutto za 2007r., które wynoszą: dochód strony – [...] zł, dochód z tytułu działalności gospodarczej ([...]) – [...] zł, dochód żony – [...] zł. Odnośnie stałych koniecznych wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie skarżący wykazał następujące pozycje: energia elektryczna – [...] zł, gaz – [...] zł, telefon - ok. [...] zł, woda + ścieki ([...] – [...] zł kwartalnie, tj. [...] zł miesięcznie). Ponadto skarżący wskazał, iż ponosi koszty ogrzewania domu, gdzie zużywa ok. [...] tony węgla (jednak nie podał kosztów tego wydatku). Skarżący powołał się również na koszty leczenia żony, która jest chora na [...] stwierdzając jednakże, iż są to wydatki " trudne do określenia". Rozpoznając wniosek strony o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.) Oceniając przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanym piśmie z dnia 7 sierpnia 2008r. sytuację materialną i rodzinną skarżącego, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy mają na celu ochronę skarżących nie posiadających odpowiednich środków finansowych na dochodzenie swoich praw przed sądem. Ustanawiają bowiem wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego ustanowionej w art. 199 ustawy p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie , o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Na wstępie podnieść należy, że skarżący posiada ustabilizowaną sytuację materialną, ma stałe źródło dochodów (z tytułu pracy i prowadzenia działalności gospodarczej), ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (dom o pow. [...] m2), posiada gospodarstwo rolne, budynek gospodarczy, ponadto żona strony posiada udział w [...] części zabudowanej działki o pow. [...] arów. W dalszej kolejności stwierdzić należy, że strona skarżąca nie wyjaśniła w sposób wyczerpujący sytuacji finansowej – w zakresie posiadanych zasobów pieniężnych. Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana wykazać w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy przez podanie szczegółowych danych odnośnie jej stanu majątkowego, dochodów oraz danych o stanie rodzinnym (art. 252 §1 ustawy p.p.s.a.), iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do udzielenia jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Natomiast jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Ciężar dowodu okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie wnoszącej o jego przyznanie. Zatem przytoczone we wniosku strony okoliczności, jak również przedstawione na wezwanie dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenia powinny wskazywać na zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy zwrócić uwagę, że dla ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, konieczne jest wskazanie nie tylko posiadanych nieruchomości, ale wszystkich składników majątkowych, w tym zasobów pieniężnych. W rubryce 7 urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy dotyczącej majątku wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie rolnym, skarżący nie wykazał jakichkolwiek zasobów pieniężnych. Natomiast wezwany do złożenia wyciągów z rachunków bankowych oświadczył że takich rachunków nie posiada ani on, ani żona. Jednocześnie wskazał, że żona posiada konto oszczędnościowe zarazem odmawiając podania jego stanu. Podkreślić także należy, że skarżący nie ujawnił wysokości wszystkich stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący podał jedynie wysokość opłat za energię, gaz, telefon, wodę i ścieki (łącznie wynoszą one ok. [...] zł miesięcznie). Natomiast brak jest podstaw by do wysokości wydatków na utrzymanie zaliczyć koszty opału i koszty leczenia żony, ponieważ skarżący, mimo stosownego wezwania w tym zakresie, nie wskazał, nawet w przybliżeniu, ich wielkości. Zauważyć również należy, że dobrowolne utrzymywanie pełnoletniej (ukończone [...] lat) córki [...], nie uzasadnia uznania tej okoliczności jako przemawiającej za zwolnieniem od kosztów sądowych, skoro strona nie jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do pełnoletniego, nie kontynuującego nauki dziecka. Reasumując powyższe, stwierdzić należy, że nienadesłanie przez stronę dokumentów źródłowych dotyczących posiadanych zasobów pieniężnych oraz nieprecyzyjne oświadczenia strony zawarte w piśmie z dnia 7 sierpnia 2008r., dotyczące kosztów utrzymania w zakresie ogrzewania domu i kosztów leczenia, uniemożliwiły dokonanie oceny, jakie są oszczędności finansowe strony, jaką kwotą dochodu dysponuje strona skarżąca po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków, a w konsekwencji ustalenie jej możliwości płatniczych tj. czy pozostający w dyspozycji strony dochód i posiadane zasoby finansowe są niewystarczające na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Reasumując powyższe, brak jest podstaw do uznania, że strona znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 orzeczono jak na wstępie.