III SA/Lu 234/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz P.O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. wydaną na podstawie art. 233 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.), art. 31 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992 ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdział 2 tom 4, str. 307), art. 181 a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11.10.1993 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdział 2 tom 6, str. 3), art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68 z 2004 r. poz. 622 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] stycznia 2009 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczącej określenia niezaksięgowanej kwoty należności wynikających z długu celnego, powstałego w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego SAD Nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. w związku z importem samochodu osobowego, Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżący w dniu 2 stycznia 2006 r. w Oddziale Celnym w B. zgłosił do procedury dopuszczenia do sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy Mazda 626, rok produkcji 1999. Do zgłoszenia celnego Strona załączyła m.in. fakturę bez numeru i bez daty, określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę 300 franków szwajcarskich (CHF). W wyniku przeprowadzonej w trybie art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego weryfikacji zgłoszenia celnego, pojawiły się wątpliwości, co do faktycznej wartości celnej sprowadzonego samochodu. W wyniku analizy cen katalogowych pojazdów opublikowanych w informatorze rynkowym Eurotax Glass's 2006 PW-CH 9/2006 ustalono, iż na rynku szwajcarskim cena samochodu Mazda 626 wynosiła 6.000 CHF. W związku z powstałymi wątpliwościami Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wartości celnej importowanego towaru i na podstawie art. 181a Rozporządzenia Wykonawczego, wezwał skarżącego do przedstawienia uzupełniających informacji, które uwiarygodnią zadeklarowaną wartość celną importowanego pojazdu. Pismem z dnia 25 listopada 2008 r. skarżący poinformował, że w momencie przedstawiania samochodu do oględzin był on w stanie uszkodzonym. Samochód nie przedstawiał żadnej wartości ze względu na wynikłe powypadkowe dodatkowe usterki ustalone w czasie weryfikacji, w związku z czym skarżący sprzedał go z dużymi trudnościami po kosztach zakupu, na co w załączeniu miał przedstawić umowę zbycia pojazdu. Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania M. T. i przesłanie dokumentów toczącego się postępowania. Organ celny wezwał skarżącego do nadesłania umowy zbycia pojazdu będącej w jej posiadaniu, z uwagi na to, że nie została ona załączona do pisma z dnia 25 listopada 2008 r., ponadto zwrócił się z prośbą do Naczelnika Urzędu Celnego I w W. o wezwanie w celu złożenia zeznań w charakterze świadka M. T., zamieszkałego w P. pod W. Pismem z dnia 16 grudnia 2008 r., Naczelnik Urzędu Celnego I w W. poinformował, że świadek nie stawił się na wezwanie w wyznaczonym terminie. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. określił wartość celną samochodu na kwotę 9.943 zł, oraz określił niezaksięgowaną kwotę należności wynikających z długu celnego w wysokości 865 zł. Wartość celna została określona na podstawie art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (metodą "ostatniej szansy"). Jako podstawę wyliczeń przyjęto wartość rynkową samochodu określoną w katalogu Info-Expert, część A ze stycznia 2006 r. wynoszącą 23.000 zł. Od przedmiotowej decyzji skarżący pismem z dnia 12 stycznia 2009 r. złożył odwołanie, zarzucając przyjęcie wartości z katalogu, który określa jedynie wartość towarów pełnowartościowych. Natomiast pojazd będący przedmiotem postępowania był w znacznym stopniu uszkodzony, na tyle, że sprzedawca zdecydował się obniżyć cenę samochodu do kwoty 300 CHF i na taką wartość wystawił fakturę. Uszkodzenia były następujące: reflektory przednie, halogeny, wzmocnienie czołowe, podłużnice, chłodnice, wentylatory, pokrywa silnika, atrapa, błotniki, kierunkowskazy, akumulator, zniszczona tapicerka, zarysowania i wgniecenia karoserii, zła praca zespołu napędowego. Do odwołania skarżący załączył zdjęcia, mające dokumentować stan pojazdu zarówno przed naprawą jak i po niej. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, bowiem wnosił o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, który na jego zlecenie organizował zakup oraz transport pojazdu, wobec czego może zaświadczyć o stanie towaru w momencie jego przywozu. Skarżący dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków: P. N. na okoliczność stanu towaru z dnia jego zakupu i z dnia zgłoszenia celnego oraz na okoliczność uiszczenia ceny sprzedaży samochodu w Szwajcarii oraz J. M. na okoliczność stanu towaru w dniu dokonania zgłoszenia celnego. Dyrektor Izby Celnej rozpoznając odwołanie stwierdził, że organ celny I instancji w prawidłowy sposób ustalił wartość celną samochodu zastępczą metodą ustalania wartości celnej towarów, tzw. metodą "ostatniej szansy" - określoną w art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, a podniesione przez skarżącego zarzuty są nieuzasadnione. Organ wskazał, że konstrukcja zgłoszenia celnego i wynikającego z niego długu celnego rozumianego jako obowiązek uiszczenia należności celnych wyklucza możliwość ingerowania na etapie przyjęcia zgłoszenia celnego w treść tego dokumentu przez funkcjonariusza celnego. Odrębną kwestią jest kontrola takiego przyjętego zgłoszenia celnego. Kontrola taka może nastąpić po przyjęciu zgłoszenia celnego, a przed zwolnieniem towaru do wnioskowanej procedury (art. 68 WKC), lub po zwolnieniu towarów do określonej procedury (kontrola postimportowa art. 78 ust. 2 WKC). Odnośnie zarzutu przyjęcia wartości pojazdu z katalogu, który określa wartość pojazdów pełnowartościowych, w sytuacji, gdy pojazd będący przedmiotem niniejszego postępowania posiadał liczne uszkodzenia i braki, organ wskazał, że stan techniczny samochodu (uszkodzenia) nie znajduje potwierdzenia w treści zgłoszenia celnego jak i w dokumentach dołączonych do niego. Żaden dokument dołączony do zgłoszenia celnego nie zawiera informacji o uszkodzeniach pojazdu. Strona w przedmiotowej sprawie miała obowiązek dokonać zgłoszenia celnego zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. Stan pojazdu winien wobec tego znaleźć odzwierciedlenie w polu 31 zgłoszenia celnego. W polu 31 skarżący jako zgłaszający, nie uczynił żadnej wzmianki o niesprawności pojazdu. Ponadto będąc w posiadaniu dokumentacji fotograficznej, zgłaszający nie dołączył przedmiotowego dokumentu do zgłoszenia celnego, zrobił to dopiero w trakcie postępowania odwoławczego. Organ celny zawarł na odwrocie zgłoszenia celnego wyniki rewizji celnej towaru. W treści rewizji nie jest zawarta informacja odnośnie ewentualnych uszkodzeniach pojazdu. Uwagi co do ewentualnych ubytków skarżący mógł zgłosić podczas trwania rewizji, czego strona nie uczyniła. Tak znaczna ilość usterek nie mogłaby umknąć uwadze funkcjonariuszowi celnemu. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej dołączone do odwołania zdjęcia pojazdu nie dokumentują jego stanu w momencie zgłoszenia towaru do procedury celnej (2 stycznia 2006 r.), bowiem z dat przy nich widniejących wynika, że wykonane zostały przed datą zgłoszenia towaru do procedury (w dniu 10 stycznia 2004 r.) i po tej dacie (w dniu 12 marca 2006 r.). Zgodnie zaś z art. 67 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny - datą, którą należy uwzględnić przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłoszono towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne, tj. w niniejszej sprawie dzień 2 stycznia 2006 r. W tej sytuacji, oraz biorąc pod uwagę zapis w dokumencie SAD z wyniku rewizji, w którym brak wzmianki o jakichkolwiek uszkodzeniach pojazdu, dowód ten należy uznać za niewiarygodny. Za niezasadny został uznany zarzut naruszenia zasad postępowania, poprzez nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka M. T.. Z materiałów przekazanych przez Urząd Celny I w W. w toku postępowania odwoławczego wynika, że świadek nie odebrał wezwania z dnia 5 grudnia 2008 r. do stawiennictwa w tamtejszym urzędzie w dniu 16 grudnia 2008 r., celem złożenia wyjaśnień w charakterze świadka w przedmiotowej sprawie. Jednakże w dniu 12 grudnia 2008 r., świadek przesłuchiwany w tym charakterze w innej sprawie, został poinformowany o nowym wezwaniu na dzień 16 grudnia 2008 r. do sprawy przekazanej przez Urząd Celny w B. dotyczącej przedmiotowego samochodu. Świadek oświadczył, że nie może stawić się w wyznaczonym terminie, a jako nowy termin do złożenia zeznań wyznaczono dzień 30 grudnia 2008 r. W tym terminie świadek również nie stawił się na przesłuchanie, w związku z powyższym wystosowano nowe wezwanie na dzień 15 stycznia 2009 r. W rezultacie, w dniu 30 stycznia 2009 r. świadek został przesłuchany na okoliczność zakupu samochodu marki Mazda 626 przez skarżącego. Z zeznań wynika, że świadek posiadał ustne upoważnienie do reprezentowania skarżącego w celu dokonania zgłoszenia wywozowego. Ponadto świadek zeznał, że pojazd był uszkodzony i zapłacił za niego kwotę 300 CHF. Odnosząc się do powyższych zeznań, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że z materiałów rozpatrywanej sprawy nie wynika, że świadek był upoważniony przez importera do nabycia i sprowadzenia przedmiotowego pojazdu. Co prawda świadek zeznał, że był do tego upoważniony ustnie, jednakże sprzeczne jest to z zapisami w polach 8 (odbiorca) i 14 (zgłaszający/przedstawiciel) dokumentu SAD, gdzie w obydwu przypadkach wpisany jest skarżący. Ponadto w oświadczeniu, (bez daty) stanowiącym załącznik do dokumentu SAD, strona (skarżący) oświadcza, że przewożąc ze Szwajcarii do Polski swój samochód marki Mazda 626, nie był w stanie ze względu na ekstremalne warunki atmosferyczne, dotrzeć w dniu 31 grudnia 2008 r. do docelowego Urzędu Celnego w B. Świadczy to o tym, że skarżący sam przewoził zakupiony pojazd. W świetle powyższego, zeznania świadka zostały uznane za niewiarygodne. Mając powyższe na względzie, Dyrektor Izby Celnej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków wnioskowanych przez stronę w piśmie z dnia· marca 2009 r., na okoliczność ceny zapłaconej za pojazd i jego stanu technicznego. Na decyzję tę skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której zarzuca naruszenie szeregu przepisów WKC, art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, a także art. 73 ustawy Prawo celne i art. 122, 187 § 1, 191 i 194 § 1 oraz 210 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący generalnie kwestionuje zastosowanie metody ostatniej szansy dla oszacowania wartości pojazdu i ustalania jej na podstawie wartość katalogowej pojazdu, gdyż jak podnosi – pojazd miał szereg istotnych uszkodzeń, które niemal pozbawiły go wartości. Skarżący zarzuca też naruszenie reguł dowodowych obowiązujących w postępowaniu podatkowych poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z przesłuchania wskazanych świadków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zasadniczą materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 29 ust. 1 i 3 lit. a/ Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L. 302 ze zm. z dnia 19 października 1992 r.), cytowanego dalej jako WKC. W myśl tych przepisów – wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczny cena faktycznie zapłacona lub należna za towary. Ceną faktycznie zapłaconą lub należną jest całkowita kwota płatności dokonana lub mająca zostać dokonana przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedającego za przywożone towary i obejmująca wszystkie płatności dokonane lub mające być dokonane jako warunek sprzedaży przywożonych towarów przez kupującego sprzedającemu lub przez kupującego osobie trzeciej celem spełnienia zobowiązań sprzedającego. Wartość transakcyjna jest podstawową metodą ustalania wartości celnej przywożonych towarów. W pewnych, ściśle określonych sytuacjach organy celne mogą jednak zaniechać stosowania tej metody. Zgodnie z art. 181a ust. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE.L.93.253.1 ze zm.) – w przypadku, gdy organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. W przypadku przywozu używanych samochodów, nabytych na rynku wtórnym, w sytuacji, gdy zostanie zakwestionowana ich wartość transakcyjna, usprawiedliwione jest stosowanie metody "ostatniej szansy", z pominięciem metod ją poprzedzających. Przy ustalaniu wartości celnej towaru metodami zastępczymi, w tym metodą ostatniej szansy (art. 31 WKC), wymagane jest, aby organ celny wykazał istnienie uzasadnionych wątpliwości, czy zadeklarowana wartość celna sanowi całkowitą – faktycznie zapłaconą lub należną kwotę, o której mowa w art. 29 W.K.C. Z takimi "uzasadnionymi wątpliwościami" będziemy mieć do czynienia m.in. wówczas, gdy wartość celna przywożonego towaru zadeklarowana przez kupującego (wartość transakcyjna), w sposób rażący odbiega od wartości danego towaru na rynku w kraju sprzedawcy. Ustalenie wartość pojazdu musiało być oparte na ustaleniu jego stanu w dacie importu. Skarżący zarzuca błędy postępowania dowodowego, i w ocenie sądu zarzuty te są zasadne. Dyrektor Izby Celnej odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków zgłoszonych we wniosku skarżącego z dnia 6 marca 2009 r. na okoliczność stanu pojazdu w dacie sprowadzenia bowiem uznał, że "stan przedmiotowego pojazdu został wyczerpująco ustalony innymi dowodami w prowadzonym postępowaniu". Stanowisko organu nie może zostać zaakceptowane. Zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej - organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej – Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Jeżeli strona zgłasza dowód, to w świetle art. 188 OP organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony (tak też wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2002 r., I SA/Ka 2164/00, ONSA 2003, nr 1, poz. 33). Dowód należy odrzucić, gdy jest fałszywy lub nie pozostaje w związku z badanym faktem. Natomiast inne działania procesowe noszą cechy dowolności i nie mają wiele wspólnego z zasadą swobodnej oceny dowodów (zob. A. Hanusz, Zasada swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym oraz jej granice, PiP 2000, z. 10, s. 66). Powyższa zasada doznaje ograniczenia wymuszonego potrzebą racjonalności postępowania, zatem jej stosowanie nie może doprowadzić do sparaliżowania postępowania przez stronę korzystającą bez końca z inicjatywy dowodowej. Niemniej jednak w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że skarżący nadużywał swych praw, dlatego odmowa przeprowadzenia istotnego dowodu jest niezrozumiała. Być może odmowa ta wynika z błędnego założenia organu, iż może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej innymi dowodami, obojętne czy zgodnie z tezą dowodową, czy odmiennie, ale takie rozumienie art. 188 OP byłoby błędne. Jak trafnie wskazuje się w literaturze – byłoby to "daleko idące, a wręcz "niebezpieczne" ograniczenie inicjatywy dowodowej strony" (zob. C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2007, wyd. II, kom. do art. 188). Wprawdzie skarżący nie wskazał tych dowodów we wniesionym w dniu 12 stycznia 2009 r. odwołaniu od decyzji organu I instancji, wbrew treści art. 222 Ordynacji podatkowej, ale na tym etapie organ nie dokonał jeszcze przesłuchania pierwszego z wnioskowanych świadków, do czego doszło w dniu 30 stycznia 2009 r., zatem strona wnosząc odwołanie nie mogła wiedzieć, czy przesłuchanie kolejnych świadków będzie konieczne. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy dostosuje się do powyższych wskazań, przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe, a następnie wyda stosowną do poczynionych ustaleń decyzję. Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcia zawarte w pkt 2 i 3 sentencji uzasadniają przepisy art. 152 i art. 200 tej ustawy.