III SA/Lu 235/20
WyrokWSA w Lublinie2020-08-25
Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Jerzy Drwal, Robert Hałabis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo ustalił maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO) dla działek rolnych skarżącej, co wpłynęło na wysokość przyznanych płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia na rok 2018?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zweryfikował powierzchnię maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) na podstawie dostępnych ortofotomap i danych z systemu informacji geograficznej (GIS), a także informacji z kontroli terenowych. Skarżąca nie przedstawiła wystarczających dowodów na poparcie swoich zarzutów o błędnym ustaleniu MKO, a ciężar dowodu spoczywał na niej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełniało wymogi formalne.Stan faktyczny
Skarżąca A. G. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2018. Po kilku etapach postępowania i odwołań, organ odwoławczy (Dyrektor LOR ARiMR) uchylił decyzję organu I instancji i wydał własną decyzję, przyznając skarżącej płatności w kwotach pomniejszonych ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności dotyczące powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO). Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niewłaściwe ustalenie MKO dla szeregu działek.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) WSA Robert Hałabis Protokolant: Referent stażysta Joanna Kiełb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 oddala skargę.
W dniu 15 czerwca 2018 r. za pomocą aplikacji eWniosekPlus A. G. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Po zmianie wniosku oraz dokonaniu jego korekty skarżąca ostatecznie zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej powierzchnię 42,49 ha.
Decyzją z dnia 14 czerwca 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał skarżącej zawnioskowaną płatność.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. Nie zgodziła się z ustaleniem w zakresie zmniejszenia powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) na działkach ewidencyjnych o numerach: 626/1, 629, 621, 262/2, 624, 625, obręb I. oraz 904/1, 904/2, 930, 928 obręb T.. Skarżąca wniosła o ponowną analizę sprawy oraz powierzchni MKO wyżej wymienionych działek.
Organ odwoławczy uwzględnił odwołanie. Decyzją z dnia 3 września 2019 r. uchylił w całości skontrolowaną decyzję z dnia 14 czerwca 2019 r. i przekazał sprawę Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w K. do ponownego rozpatrzenia.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji stwierdził, że powierzchnia MKO została wyznaczona na podstawie oględzin działek referencyjnych przeprowadzonych w dniach od 25 lutego 2019 r. do 3 marca 2019 r i ponowna kontrola działek w 2019 r. nie ma wpływu na przyznanie płatności na rok 2018.
W tych okolicznościach decyzją z dnia 31 października 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. rozstrzygnął sprawę w ten sposób, że:
- umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni wycofanej - 0,20 ha położonej na działkach ewidencyjnych 571 (pow. 0.09 ha), 189 (pow.0,04 ha), 2219 (pow.0,07 ha) w dniu 17 czerwca 2018 r.;
oraz przyznał skarżącej:
- jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie współczynnika korygującego;
- płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
- płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
- płatność dla młodych rolników w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę [...]zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane zastosowanie współczynnika korygującego;
- kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.
Skarżąca złożyła odwołanie i zakwestionowała zmniejszenie powierzchni MKO na działkach ewidencyjnych o numerach: na działkach obręb I.: 2519, 2233, 621, 624, 625, 629, obręb H.: 427, 364, 339, 345, 346, 418, 419, 462, 343, 465, 415, 416, obręb T. działki: 904/1, 904/2, 928, 930, 932 oraz obręb Z. P.: 516. Skarżąca wniosła o ponowną analizę sprawy oraz powierzchni MKO wymienionych wyżej działek.
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 lutego 2020 r. nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia 31 października 2019 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej wycofanej w dniu 17 czerwca 2018 r. powierzchni 0.20 ha położonej na działkach ewidencyjnych 571 (pow. 0,09 ha), 189 (pow. 0,04 ha), 2219 (pow. 0.07);
oraz orzekł o przyznaniu A. G.:
- jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie współczynnika korygującego;
- płatności za zazielenienie w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
- płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
- płatności dla młodych rolników w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie współczynnika korygującego;
- kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nawiązał do przepisów regulujących kwestie materialnoprawnych przesłanek określających przyznawanie płatności bezpośrednich na rok 2018 i stwierdził m.in., że dokonano weryfikacji powierzchni MKO na podstawie oględzin działek referencyjnych z wykorzystaniem dostępnej ortofotomapy bazującej na zdjęciach wykonanych w dniu 2 czerwca 2017 r. (obowiązujących w LPIS od dnia 14 czerwca 2018 r.) oraz informacji Kierownika Biura Kontroli na Miejscu lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 11 i 31 lipca 2019 r. oraz 21 stycznia 2020 r. Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku działki rolnej V o powierzchni deklarowanej 0,39 ha obszar MKO wynosi 0,26 ha i taka powierzchnia powinna być uwzględniona do płatności.
Kontrola wniosku wykazała, że zadeklarowana do jednolitej płatności obszarowej powierzchnia (42,49 ha) nie mogła być zaakceptowana w sytuacji, kiedy stwierdzony - w oparciu o system informacji geograficznej (GIS), o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 - MKO wynosił 33,52 ha (łączna powierzchnia wykluczona – 8,97 ha). Ustalony MKO wynoszący 33.52 ha był również podstawą do przyznania płatności za zazielenienie. Organ wyjaśnił także powody zmniejszenia jednolitej płatności obszarowej (i płatności za zazielenienie) oraz wskazał normatywne podstawy, które zdecydowały o wielkości przyznanej pomocy w zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności dla młodych rolników i w przedmiocie zwrotu dyscypliny finansowej.
Odnosząc się do treści odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że maksymalny kwalifikowalny obszar określony w systemie identyfikacji działek rolnych dla danej działki ewidencyjnej nie obejmuje wszystkich gruntów położonych na danej działce, a jedynie stanowią go grunty rolne spełniające określone kryteria. Dane z ewidencji gruntów i budynków nie są tożsame z powierzchnią MKO. Ortofotomapy działek ewidencyjnych prezentują w sposób rzeczywisty i czytelny stan pokrycia oraz zagospodarowania terenu.
Organ podkreślił, że wiarygodność pomiarów wykonanych przez organ nie może podważyć ocena zawarta w odwołaniu, w sytuacji gdy skarżąca nie przedstawiła żadnych przekonujących dowodów czy argumentów przemawiających za słusznością stanowiska strony. Samo twierdzenie strony jakoby sporne działki stanowiły jednolity obszar użytków zielonych nie stanowi żadnego przeciwdowodu w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego. Postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności wszczynane jest wyłącznie na wniosek rolnika i to na nim spoczywa ciężar udowodnienia faktów, z których wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. G. zarzuciła, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów art. 7, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenię, wyrażającą się w błędnym zweryfikowaniu działek ewidencyjnych położonych w obrębie T. o numerach 904/1, 904/2, 923, 928, 930, działek ewidencyjnych położonych w obrębie I. o numerze 621, 625, 629, 624, działek ewidencyjnych położonych w obrębie H. o numerach 280, 339, 343, 345, 346, 364, 415, 416, 418, 419, 427, 462, 465, 641, 642 oraz działki ewidencyjnej 516 położonej w obrębie Z. P. – w zakresie poprawności wyznaczenia powierzchni MKO. Zdjęcia wykonane podczas kontroli na miejscu nie potwierdzają braku użytkowania na wyżej wymienionych działkach. Brak jest na działkach zakrzaczeń wykluczających przyznanie pomocy. Wiąże się z tym domniemanie o nierzetelnym przeprowadzeniu oględzin działek, a tym samym o nieprawidłowym kwalifikowaniu powierzchni do MKO. Nie została uwzględniona powierzchnia działki nr [...] położona w miejscowości H.. Działka ta została ujęta w planie działalności rolnośrodowiskowo-klimatycznej (pakiet 4.4) i odrębną decyzją działkę tę wyeliminowano z płatności w tym pakiecie. Naruszenie art. 7, art. 77 § 1, i art. 107 § 3 k.p.a. polegało również na tym, że nie podjęto wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w sposób wadliwy sporządzono uzasadnienie decyzji.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednoczenie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd analizuje, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującym w dacie jej podjęcia przepisom prawa materialnego, określającym prawa i obowiązki stron oraz przepisom procedury administracyjnej, normującym zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja, którą po pierwsze, Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję organu I instancji, po drugie orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej wycofanej w dniu 17 czerwca 2018 r. powierzchni 0.20 ha położonej na działkach ewidencyjnych 571 (pow. 0,09 ha), 189 (pow. 0,04 ha), 2219 (pow. 0.07), a po trzecie – rozstrzygnął o przyznaniu A. G. zawnioskowanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do kwestii prawidłowości ustaleń w zakresie MKO powierzchni działek rolnych, kwalifikującego do przyznania płatności.
W sprawie dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 . poz. 1341). Przede wszystkim, z uwagi na treść zarzutów skargi, należy wskazać, że przepis art. 3 w ust. 1 tej ustawy stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1). Zgodnie z ust. 2, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).
Powyższe oznacza, że w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji przez organ ARiMR, przepis art. 3 ustawy o płatnościach modyfikuje – w porównaniu do przepisów k.p.a. - postępowanie administracyjne wywołane wnioskiem rolnika o przyznanie pomocy finansowej (dopłat ). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że to do obowiązków rolnika należy wskazanie dokładnych obszarów działek rolnych, jeśli ubiega się o płatności do nich. Działki rolne, ze względu na zmienny ich charakter użytkowania, nie są przedmiotem wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Producent rolny we wniosku o przyznanie płatności jest natomiast zobowiązany podać zarówno działki rolne (ich powierzchnię, prowadzoną na nich uprawę), jak i działki ewidencyjne, na których są one położone. Obowiązek wskazania działek rolnych zgłaszanych do płatności spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. To on ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. Przesłany przez organ spersonifikowany załącznik graficzny do wniosku ma jedynie ułatwić i pomóc producentowi rolnemu w wypełnieniu wniosku. Jednakże to producent rolny musi każdorazowo sprawdzić, czy wszystkie działki zgłaszane w ubiegłym roku będą przez niego uprawiane, czy ich stan się nie zmienił, np. w wyniku powiększenia się terenów zadrzewionych, zakrzaczonych, zalanych. To producent rolny winien być najlepiej zorientowany w stanie uprawianych przez siebie działek rolnych. Przepisy dotyczące płatności skonstruowane są w sposób rygorystyczny i dyscyplinujący strony do zachowania szczególnej ostrożności przy formułowaniu wniosków o płatności (zob. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 2079/18).
W myśl zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej m.in. w art. 77 k.p.a., organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 790/19).
Podobnie, zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) doznają wyłomu w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z tych zasad, organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie. Rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym w sposób wyżej opisany powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1369/18).
Dalej podnieść należy, że postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wszczynane jest na wniosek strony, zatem to ona kształtuje zakres swojego żądania i bierze na siebie odpowiedzialność za poprawne deklaracje w zakresie żądanej płatności. Według art. 7 ust. 1 ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
W myśl art. 7 ust. 2, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.
Z przepisu art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Stosownie do treści art. 13 ustawy, do przyznawania płatności dla młodych rolników stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, a płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha.
Z kolei art. 14 ust. 1 stanowi, że płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha.
Zatem, to od indywidualnej decyzji rolnika zależy więc, czy będzie ubiegał się o płatności obszarowe to rolnik wskazuje powierzchnię działek rolnych w stosunku, do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wskazuje w art. 21 ust. 1, że płatności obszarowe przyznawane są na wniosek rolnika. Zaś obowiązkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie pomocy jest podanie rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania tej pomocy. Powierzchnia ta jest weryfikowana przez organ w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar stanowi podstawę przyznania płatności. Zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (DZ. U. UE.L.2014.227.69) - kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:
a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;
b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;
c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.
Organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja satelitarnych lub lotniczych ortoobrazów lub innych odpowiednich dowodów, w tym dowodów przedstawionych przez beneficjenta na wniosek właściwego organu, nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub, w stosownych przypadkach, właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (art. 24 ust. 4 rozporządzenia).
Kontroli administracyjnej poddawane są wszystkie wnioski o przyznanie płatności, natomiast przeprowadzenie kontroli na miejscu nie jest regułą. W sytuacji wykrycia nieprawidłowości w trakcie kontroli administracyjnej oraz w sytuacji gdy na podstawie systemu informacji geograficznej organ nie może ustalić rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania płatności, ma on możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu celem dokładniejszej weryfikacji podanych przez wnioskodawcę danych.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 - system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000, a od 2016 r. w skali 1:5000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2018, w którym wystąpiła o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, deklarując działki rolne o wskazanych we wniosku powierzchniach. Organ ARiMR zobowiązany był do przeprowadzenia merytorycznej kontroli informacji zawartych we wniosku. Z uwagi na charakter sporu w niniejszej sprawie wymaga wyjaśnienia, że kontrolą administracyjną i weryfikacją objęto powierzchnię kwalifikującą poszczególne działki do zawnioskowanych płatności. Organ prawidłowo powołał się na treść przepisów regulujących kwestie materialnoprawnych przesłanek określających przyznawanie płatności bezpośrednich do gruntów na rok 2018 stwierdzając m.in., że dokonał weryfikacji powierzchni MKO na podstawie oględzin działek referencyjnych z wykorzystaniem dostępnej ortofotomapy sporządzonej na zdjęciach wykonanych w dniu 2 czerwca 2017 r. (ujawnionych i obowiązujących w systemie LPIS od dnia 14 czerwca 2018 r.) oraz informacji udzielonej przez wyspecjalizowaną komórkę kontroli (Biura Kontroli na Miejscu lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR) na temat obszaru gospodarstwa rolnego, który powinien być uwzględniony do płatności. Kontrola wniosku wykazała, że zadeklarowana do jednolitej płatności obszarowej powierzchnia (42,49 ha) nie mogła być podstawa do określenia płatności (jednolitej płatności obszarowej oraz za zazielenienie) z uwagi na wykluczenie obszaru 8,97 ha. Ustalenie przez organ MKO wynoszącego 33.52 ha stanowiło podstawę do przyznaniu obu wskazanych płatności. Powielanie argumentacji organu ARiMR w tym zakresie byłoby czynnością zupełnie zbędną. Organ wyjaśnił także powody zmniejszenia jednolitej płatności obszarowej (i płatności za zazielenienie) oraz wskazał normatywne podstawy, które zdecydowały o wielkości przyznanej pomocy w zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności dla młodych rolników i w przedmiocie zwrotu dyscypliny finansowej.
Organ odwoławczy wyjaśnił również powody uchylenia decyzji organu I instancji i wydania nowego merytorycznego orzeczenia w przedmiocie płatności. Weryfikacja powierzchni MKO dla tych działek została określona na podstawie oględzin działek referencyjnych przeprowadzonych w dniach od 25 lutego do 1 marca 2019 r. Posiłkowano się również dostępną ortofotomapą ilustrującą stan zagospodarowania działek.
Z akt sprawy wynika, że pierwotnie skarżąca zakwestionowała tylko ustalenia MKO dla działek 626/1, 629, 621, 262/2, 624, 625 - obręb I. oraz 904/1, 904/2, 930, 928 - obręb T. (w odwołaniu z dnia 28 czerwca 2019 r. – k. 200 akt adm.). Później w odwołaniu z dnia 15 listopada 2019 r. (k. 265 akt adm.) skarżąca nie zgodziła się z oceną organu w przedmiocie MKO ustalonego dla działek 2519, 2233, 621, 624, 625, 629 – obręb I. (skarżąca już nie negowała powierzchni dwóch działek – 626/1 i 626/2), działek 904/1, 904/2, 923, 928, 930 – obręb T. (skarżąca uznała, że dodatkowo dla działki 923 wadliwie określono MKO), 516 – obręb Z. P. oraz 427,364,339,345,346,418,419,462,343,465,415,416 – obręb H.. W skardze skarżąca podnosi błędną weryfikację powierzchni działek 904/1, 904/2, 923, 928, 930 (podobnie jak w drugim odwołaniu), 621, 624, 625, 629 (tak jak w pierwszym odwołaniu ), 280,339,343,345,346,364,415,416,418,419,427,462,465,641,642 (w porównaniu do drugiego odwołania skarżąca wymienia dodatkowo trzy działki 280, 641 i 642). Działka 516 wymieniana jest w drugim odwołaniu oraz w skardze. Skarżąca nie podaje przy tym okoliczności, które spowodowały zmianę stanowiska strony w przedmiocie wadliwych ustaleń poczynionych przez organ ARiMR w odniesieniu do poszczególnych działek.
Wymieniona przez skarżącą zarówno w odwołaniu z dnia 15 listopada 2019 r. jak i w skardze działka ewidencyjna o numerze 419 nie została zadeklarowana do wniosku o przyznanie płatności na rok 2018.
Odnosząc się do zarzutu błędnego określenia powierzchni MKO działki rolnej zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr 516, zauważyć należy, że organ odwoławczy zweryfikował ustalenia organu I instancji, stwierdzając, iż w przypadku działki rolnej V o powierzchni deklarowanej 0,39 ha położonej na działce ewidencyjnej o numerze 516, postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji nie było wystarczające do ustalenia maksymalnej powierzchni kwalifikowanej, uprawnionej do otrzymania płatności. Organ I instancji ustalił, że powierzchnia przedmiotowej działki wynosi 0,00 ha i nie przyznał do niej płatności. W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego, organ ustalił, że powierzchnia kwalifikowana działki rolnej V wynosi 0.26 ha i powinna być uwzględniona do płatności. Tym samym, organ odwoławczy uwzględnił w tym zakresie odwołanie i orzekł na korzyść strony.
Wymaga podkreślenia, że skarżącą nie przedstawiła żadnego dowodu mającego potwierdzać słuszność zarzutów i wniosków o błędnym określeniu powierzchni uprawniającej do płatności Pomiar na podstawie ortofotomap pozwala na precyzyjne ustalenie powierzchni działki rolnej. Poza tym w ramach przeprowadzonych czynności kontrolnych dokonano pomiarów poszczególnych upraw urządzeniem GPS, a ściślej mówiąc, przy wykorzystaniu techniki pomiar DGNSS, czyli techniki różnicowych pomiarów satelitarnych GNSS oparta na pomiarach kodowych pseudoodległości do satelitów GNSS, w której wyznaczane współrzędne są korygowane za pomocą poprawek DGNSS. W oparciu o wyniki tych pomiarów dokonano aktualizacji powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru na działkach ewidencyjnych. Dlatego też dla skutecznego zakwestionowania wiarygodności ustaleń poczynionych przez organ ARiMR konieczne jest wskazanie przez rolnika konkretnych i racjonalnych zastrzeżeń oraz dowodów. Przepis art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wskazuje, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z przywołanego przepisu wynika, że to strona w postępowaniu w sprawie płatności bezpośrednich została zobligowana do wskazywania konkretnych dowodów i współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego, pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków (wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 1665/19). Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r. I GSK 1402/19).
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., wskazano spójny i kompleksowy stan faktyczny sprawy. Organ szczegółowo omówił stwierdzone w toku czynności kontrolnych nieprawidłowości w odniesieniu do każdej z zadeklarowanych działek odrębnie, ich wpływu na spełnienie warunków przyznania pomocy i wymiaru sankcji. Szczegółowo w odniesieniu do każdej działki wskazał precyzyjny jej obszar, na którym stwierdzono nieprawidłowości oraz ich konsekwencje. Wskazał za pomocą danych liczbowych i wyliczeń matematycznych sposób obliczenia powierzchni kwalifikowanej, kwot pomniejszeń i wysokość sankcji, jak i szczegółowe zasady ich stosowania. Stwierdzone nieprawidłowości wpłynęły na ustalenie powierzchni kwalifikującej się do płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną - przedeklarowanie powyżej 3% obligowała do zastosowania dyspozycji 19a ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 i w konsekwencji pomniejszenia należnych stronie płatności. Poprawność wyliczenia sankcji nie była kwestionowana.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, w oparciu art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło