III SA/Lu 240/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant referent stażysta Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2004 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) i z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 130 poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], Nr [...] o nie stwierdzeniu u niego choroby zawodowej narządu słuchu, utrzymał w mocy przedmiotową decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego (dochodzenia epidemiologicznego) wynika, że R. S. od [...] listopada 1975 r. do [...] listopada 2000 r. tj. przez okres 25 lat pracował w Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego na stanowisku mechanika sprzętu budowlanego. Do jego obowiązków w czasie zatrudnienia należała naprawa sprzętu budowlanego (betoniarki, agregaty tynkarskie, pompy, wyciągi budowlane, pomosty robocze). W czasie pracy R. S. obsługiwał szlifierki, spawarkę wirową, tokarki, wiertarki. Podczas wykonywania tych czynności mógł sporadycznie być narażony na hałas przekraczający NDN (najwyższe dopuszczalne natężenie. Pomiarów intensywności hałasu na tym stanowisku nie wykonano, ponieważ przez służbę BHP nie było traktowane jako szkodliwe dla zdrowia. Badania profilaktyczne wykonane w 1996 r., 1997 r., 1998 r. i w 1999 r. przez lekarza uprawnionego do wykonywania tego typu badań, wykazały brak przeciwwskazań zdrowotnych u R. S. do pracy na tym stanowisku. Z orzeczenia lekarskiego Nr [...] Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...] 2002 r. wynika, że u R. S. choroby zawodowej nie rozpoznano. Rozpoznane u niego: obustronne upośledzenie słuchu o charakterze mieszanym, przewlekłe prawostronne zapalenie ucha środkowego, obustronne zapalenie trąbki Eustachiusza, przewlekłe obustronne zapalenie zatok szczękowych i stan po operacji przegrody nosa nie są określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zdaniem Poradni Chorób Zawodowych WOMP, przyczyną obustronnego upośledzenia słuchu mogło być wielokrotne zapalenie uszu, co wynika z wywiadu chorobowego i dokumentacji lekarskiej. Brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej "uszkodzenia słuchu" u R. S. orzekł również Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., do którego na swój wniosek był skierowany na ponowne badanie. Mając na uwadze przedmiotowe orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u R. S., które w myśl przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia (obok dochodzenia epidemiologicznego) są podstawą do wydania decyzji w sprawie choroby zawodowej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Decyzję tą po wniesieniu odwołania przez R. S. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w utrzymał w mocy. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie po rozpoznaniu skargi strony uchylił wyżej wymienione decyzje z powodu nie włączenia do akt sprawy dokumentacji lekarskiej z Poradni Chorób Zawodowych i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, niedostatecznego uzasadnienia wydanych orzeczeń lekarskich i konieczności wyjaśnienia niektórych pojęć. Z orzeczenia lekarskiego Nr [...] Poradni Chorób Zawodowych WOMP z dnia [...] września 2002 r. wraz z uzupełnieniem uzasadnienia do tego orzeczenia z dnia [...] stycznia 2004 r. wynika, że u R. S. choroby zawodowej nie rozpoznano. Rozpoznane zmiany to: obustronne upośledzenie słuchu o charakterze mieszanym, tzn. odbiorczo - przewodzeniowym, przewlekłe prawostronne zapalenie ucha środkowego, obustronne zapalenie trąbek Eustachiusza, przewlekłe obustronne zapalenie zatok szczękowych i stan po operacji przegrody nosa, które nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych. Narażenie na hałas powoduje ubytek słuchu typu odbiorczego i nie powoduje zmian typu przewodzeniowego. Rozpoznanie zmian typu mieszanego, tzn. odbiorczo - przewodzeniowego świadczy, że zmiany te spowodowane zostały przyczyną pozazawodową. Choroby zawodowej u R. S. nie rozpoznał również Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Z wydanego orzeczenia lekarskiego z dnia [...] 2003 r., Nr [...] i uzupełnienia uzasadnienia z dnia [...] 2004 r., Nr [...] wynika, że rozpoznane u badanego obniżenie czułości słuchu nie powoduje skutków zdrowotnych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej. Nie każde bowiem osłabienie czułości słuchu skutkuje upośledzeniem funkcji organizmu uznawanym za chorobę w ogóle, a chorobę zawodową w szczególności. Rozpoznane zmiany to odchylenie od normy, a nie choroba. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia u R. S. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu jest prawidłowa. Na przedmiotową decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skargę złożył R. S., w której podnosi, iż stwierdzone u niego uszkodzenie słuchu jest wywołane warunkami pracy, jaką wykonywał przez okres 25 lat w Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r., Nr 65, poz. 294) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r., Nr 132, poz. 1115) obowiązującego od 3 września 2002 r.. Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, który wyrokiem z dnia 5 listopada 2003 r., sygn. akt: II SA/Lu 949/03 uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej w R. S. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (dochodzenia epidemiologicznego) w części dotyczącej szczegółowego uzasadnienia orzeczeń lekarskich wydanych w przedmiotowej sprawie oraz poparcia tych orzeczeń dokumentacją lekarską. Jednocześnie uznał, iż nie jest w sprawie sporne, że stanowisko pracy skarżącego narażone było działanie hałasu oraz, że nie prowadzono pomiarów intensywności hałasu Mając na uwadze treść z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność przedmiotem zaskarżenia. W toku przeprowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej postępowania uzupełniającego do akt sprawy dołączono dokumentację lekarską, z której wynika, iż skarżący od dłuższego czasu był leczony na schorzenia laryngologiczne, zaświadczenia lekarskie za lata 1996 - 1999 o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania przez R. S. pracy na dotychczasowym stanowisku oraz pisma z Poradni Chorób Zawodowych WOMP i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z wyjaśnieniami do wydanych orzeczeń lekarskich. Zgodnie z treścią pisma Poradni Chorób Zawodowych WOMP rozpoznane u R. S. uszkodzenie słuchu typu mieszanego na najprawdopodobniej etiologię związaną z chorobami uszu jakie przebył w przeszłości, poza tym zgodnie z "Wytycznymi metodologicznymi w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych", w przypadkach zmian zapalnych lub pozapalnych w uchu środkowym przebiegających z upośledzeniem słuchu typu mieszanego (przewodzeniowo - odbiorczego) rozpoznanie zawodowego uszkodzenia słuchu nie znajduje uzasadnienia. Z kolei Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w piśmie z dnia [...] stycznia 2004 r. wyjaśnił, iż przesunięcie progu słuchu UP -18 dB, UL - 15 dB u R. S. może być zakwalifikowane jako odchylenie od normy, a nie choroba, co powoduje, iż u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem nie można rozpoznać. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie wyjaśniono i nie uzasadniono w sposób dostateczny stanowiska organu odnośnie uznania, iż rozpoznane u skarżącego uszkodzenie (upośledzenie) słuchu nie zostało wywołane działaniem hałasu, na który był narażony w trakcie wykonywania pracy. Lakoniczne stwierdzenie przez Poradnię Chorób Zawodowych WOMP, iż przyczyną uszkodzenia słuchu typu mieszanego tj. odbiorczo - przewodzeniowego u R. S. są prawdopodobnie przebyte przez niego choroby uszu z powołaniem się na "Wytyczne metodologiczne w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych", które nie są źródłem obowiązującego prawa, nie uzasadnia dostatecznie stanowiska odnośnie nie rozpoznania choroby zawodowej "uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem". Nie jest również wystarczające w niniejszej sprawie stwierdzenie przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, iż przesunięcie progu słuchu u skarżącego UP - 18 dB, UL - 15 dB jest zbyt niskie aby uzasadniało rozpoznanie u niego choroby zawodowej. Mając na uwadze utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, a w szczególności przywołany wyżej wymienionym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 5 listopada 2003 r. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., sygn. III RN 36/98 - OSNAPiUS 1999/6 poz.192, stopień uszkodzenia słuchu wywołany hałasem jest prawnie obojętny dla uznania tego schorzenia za chorobę zawodową. Zgodnie z przepisem § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z przepisu tego wynika, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: 1) zamieszczenie schorzenia w Wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do cytowanego rozporządzenia, 2) ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględniać okoliczności wymienione w § 1 ust. 2 tego rozporządzenia. Konstrukcja tego przepisu przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999 r., III RN 110/98, OSNAPiUS 1999/22, poz. 709). W wyżej wymienionym Wykazie chorób zawodowych w punkcie 15 wymieniono "uszkodzenie słuchu wywołane hałasem". W niniejszej sprawie ustalono, że R. S. w czasie wykonywania pracy był narażony na działanie hałasu, a wydane orzeczenia lekarskie potwierdzają istniejące u niego uszkodzenie słuchu. Faktem jest, że w obu wydanych orzeczeniach lekarskich, zarówno przez Poradnię Chorób Zawodowych WOMP jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie rozpoznano u skarżącego choroby zawodowej, jednakże z przyczyn, które są prawnie nie uzasadnione (przyjęcie prawdopodobieństwa powstania uszkodzenia w wyniku chorób uszu i zbyt małe uszkodzenie słuchu do rozpoznania takiej choroby). Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).