III SA/Lu 240/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.Z. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu odbycia zasadniczej służby wojskowej - w zakresie przyjętego do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata; postanawia: przyznać P.Z. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W związku ze złożoną skargą P.Z. po uzupełnieniu braków formalnych złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W związku z tym, iż przedmiot postępowania - odroczenie terminu odbycia zasadniczej służby wojskowej - mieści się w kategorii spraw dotyczących powszechnego obowiązku obrony w przedmiotowej sprawie skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, (skarżący jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy) ponieważ w myśl unormowania art. 239 pkt 1 lit. f) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych strony skarżące działania lub bezczynność organu w sprawach z zakresu powszechnego obowiązku obrony złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano jedynie w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie, stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona skarżąca wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Z uzasadnienia wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynika, iż skarżący odbywa zasadnicza służbę wojskową. W związku z tym nie ma możliwości osiągania innego dochodu poza żołdem w wysokości 228,95 zł netto. Część tego dochodu wnioskodawca przeznacza na dojazdy do domu oraz na leki. Nie może też liczyć na pomoc ze strony rodziny (rodzice i [...] dorosłych bezrobotnych braci) z uwagi na ich sytuację materialną. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje: Biorąc pod uwagę, iż możliwość ponoszenia kosztów postępowania musi być realna i istnieć w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż zasługuje on na uwzględnienie w zakresie objętym rozpoznanym wnioskiem. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęty do rozpoznania wniosek o ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Zakres prawa pomocy powinien być kształtowany również obiektywnymi potrzebami podyktowanymi względami racjonalnego prowadzenia swojej sprawy. Celem prawa pomocy jest zapewnienie stronie dostępu do sądu. Przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenie na okoliczność jego obecnej sytuacji finansowej daje podstawy do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z ustanowieniem adwokata. Z tych względów działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.