III SA/Lu 244/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący w złożonej skardze zwrócił się m.in. z wnioskiem o zwolnienie od kosztów postępowania. Na wezwanie sądu skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że posiada małe gospodarstwo rolne o pow. [...] ha i ma na utrzymaniu dwoje dzieci. W ubiegłym roku zaciągnął kredyt na budowę domu w kwocie [...] zł. Obecnie wykańcza budynek i spłaca kredyt wraz z odsetkami i nie stać go na poniesienie dodatkowych niezaplanowanych kosztów takich jak rozgraniczanie działek. Ponadto wskazał, że poniósł duże koszty na zakup opału na zimę i utrzymanie zdrowia rodziny. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwojgiem niepełnoletnich dzieci. Odnośnie stanu majątkowego wykazał, że posiada dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha i grunty leśne o pow. [...] ha, budynki gospodarcze oraz podstawowy sprzęt rolniczy (dwa ciągniki i kombajn zbożowy). Skarżący podał, że dochód z gospodarstwa rolnego ([...] ha przel.) wynosi [...] zł, a jego małżonka pobiera świadczenie "500+". Do wniosku skarżący załączył dodatkową dokumentację potwierdzającą wysokość podatku rolnego i leśnego, opłatę składek na ubezpieczenie społeczne rolników, opłatę mediów, wysokość raty kredytu, czynszu dzierżawnego oraz zakup leków. Ponadto na wezwanie referendarza skarżący nadesłał dodatkowe dokumenty źródłowe (umowy dzierżawy nieruchomości rolnych, dwie decyzje ARiMR - o przyznaniu płatności bezpośrednich i przyznaniu pomocy na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw, fakturę VAT na zakup materiałów budowlanych oraz wyciąg bankowy z rachunku bankowego żony). Skarżący nie nadesłał natomiast wyciągu z własnego rachunku bankowego, ani też nie złożył oświadczenia o jego nieposiadaniu. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania do wymaganych kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata sądowa od zażalenia, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej również nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast stawka minimalna ustanowienia adwokata z wyboru w sprawie niniejszej w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi 480 zł - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Mając na względzie z jednej strony przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach sytuację materialną i rodzinną skarżącego, z drugiej zaś strony wielkość obciążeń finansowych w sprawie niniejszej, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Podnieść przy tym należy, że użyte w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sformułowanie "wykaże" oznacza, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o udzielenie tego prawa. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym ma zastosowanie w przypadku osób ubogich, które ze względu na sytuację życiową (całkowity brak dochodów lub bardzo niskie dochody, brak majątku), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sytuacja materialna skarżącego nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną i leśną, budynki gospodarcze) i ruchomy (dwa ciągniki, kombajn). Skarżący prowadzi działalność rolniczą, z której deklarowany dochód wynosi [...] zł miesięcznie i pobiera świadczenie wychowawcze na dziecko w kwocie 500 zł. Skarżący podał, że jego gospodarstwo rolne ma powierzchnię [...] ha fiz. (tj. [...] ha przel.), jednakże jak wynika z decyzji ARiMR o przyznaniu płatności bezpośrednich z dnia [...] r. powierzchnia gruntów, do których przyznano wsparcie wynosiła [...] ha fiz. Tym samym, skoro skarżący prowadzi działalność na gruntach o większym obszarze, niż zadeklarował we wniosku o prawo pomocy, jego dochód z gospodarstwa rolnego może być większy, niż podany w urzędowym formularzu. Oceniając zdolności płatnicze skarżącego nie można pominąć, że do posiadanych gruntów rolnych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa żonie skarżącego zostały przyznane w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 r. płatności w kwotach: [...] zł; [...] zł; [..] zł i [...] zł (decyzja z dnia [...] r.). Ponadto małżonce skarżącego decyzją ARiMR z [...] r. została przyznana pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw w kwocie [...] zł. Faktem jest, że kwota [...] zł dofinansowania na rozpoczęcie działalności gospodarczej musi być przeznaczona na ściśle określony cel określony w biznesplanie, a zatem środki te nie mogą być przeznaczone na koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Jednakże należy zauważyć, że jest to pomoc służąca rozwinięciu działalności gospodarczej przez żonę skarżącego i jednocześnie wzbogaci osobisty majątek rodziny. Ponadto należy zauważyć, że na koncie żony skarżącego, jeszcze przed przekazaniem pierwszej transzy pomocy finansowej przyznanej decyzją z [...] r. (w kwocie [...] zł) i płatności przyznanych decyzją z [...] r. widniały środki pieniężne w wysokości [...] zł (wyciąg bankowy z konta żony skarżącego). Środki te wielokrotnie przekraczają wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie, nie można zatem uznać, że skarżący nie ma w niniejszej sprawie zdolności płatniczych. Nie można też pominąć, że skarżący mimo wezwania, nie przedstawił wyciągów z własnego rachunku bankowego (rachunków bankowych), co uniemożliwia sprawdzenie stanu jego konta i przepływu środków pieniężnych w okresie przed złożeniem wniosku o prawo pomocy. Mając na względzie powyższe uznać należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uniemożliwia mu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.