III SA/Lu 251/19
WyrokWSA w Lublinie2019-11-07
Skład orzekający: Ewa Ibrom, Robert Hałabis, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak dokumentów przewozowych dla owiec, mimo istnienia scentralizowanej bazy danych w Polsce, skutkuje obligatoryjnym pomniejszeniem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak dokumentów przewozowych dla owiec, nawet przy istnieniu scentralizowanej bazy danych w Polsce, skutkuje obligatoryjnym pomniejszeniem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wynika to z faktu, że polskie prawo krajowe (art. 25a ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt) nakłada na posiadacza owcy obowiązek przechowywania dokumentów przewozowych przez 3 lata, a Polska nie korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 6 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004.Stan faktyczny
Producent rolny złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Kontrola na miejscu wykazała nieprawidłowości w zakresie wymogów wzajemnej zgodności, a konkretnie brak dokumentów przewozowych dla owiec. W związku z tym, organy ARiMR przyznały płatności w pomniejszonej wysokości. Producent rolny złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących dokumentów przewozowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant: Asystent sędziego Dorota Winiarczyk-Ożóg po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – po rozpatrzeniu odwołania skarżącego E. R. – utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. P. z dnia 14 marca 2019 r. (nr [...]) w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
Wskazane wyżej decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 24 maja 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. P., za pośrednictwem formularza geoprzestrzennego (aplikacji eWniosekPlus) złożony został przez producenta rolnego E. R. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Spowodowało to wszczęcie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie, w ramach którego wniosek przeszedł pozytywnie kontrolę administracyjną. Natomiast w dniu 26 października 2018 r. w gospodarstwie skarżącego Inspekcja Weterynaryjna przeprowadziła kontrolę na miejscu w zakresie wymogów wzajemnej zgodności. Kontrola ta wykazała nieprawidłowości mające wpływ na wysokość przyznanych płatności, które zostały opisane w Protokole z czynności kontrolnych w siedzibie stada z dnia 26 października 2018 r. (nr [...]).
W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji – Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. P. decyzją z dnia 14 marca 2019 r. przyznał wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, w pomniejszonej wysokości. Pomniejszenie wysokości wszystkich przyznanych płatności nastąpiło ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie z tego tytułu zmniejszenia, a także zastosowania współczynnika korygującego. Skarżącemu przyznano:
1) Jednolitą Płatność Obszarową na rok 2018 w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł;
2) Płatność za zazielenienie na rok 2018 w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 689,79;
3) Płatność redystrybucyjną na rok 2018 w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł;
4) Płatności do bydła na rok 2018 w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł;
5) Płatności do owiec na rok 2018 w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł;
6) Kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone niezgodności.
Od powyższej decyzji skarżący producent rolny złożył odwołanie, którego Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie uwzględnił i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że wprawdzie kontrola administracyjna wniosku w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych) nie wykazała nieprawidłowości w deklaracji powierzchni działek rolnych, to jednak przeprowadzona przez Inspekcję Weterynaryjną kontrola na miejscu w zakresie wymogów wzajemnej zgodności stwierdzona Protokołem z czynności kontrolnych w siedzibie stada z dnia 26 października 2018 r. (numer raportu IW [...]), wykazała nieprawidłowości mające wpływ na wysokość przyznanych płatności, w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze IRZ. W tym raporcie kontroli odnośnie wymogu OKW 5.1 przypisano 15 punktów za niespełnienie przestrzegania tego wymogu, co odpowiada 5% sankcji. Stwierdzono, że w przypadku owiec i kóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zwierzęta te nie zostały zaopatrzone w dokumenty przewozowe zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wzoru dokumentu przewozowego dla owiec i kóz lub dokumenty przewozowe są przechowywane przez okres krótszy niż 3 lata od dnia przewozu zwierząt do miejsca przeznaczenia lub kopie dokumentów przewozowych dla owiec lub kóz nie są dostarczane przez rolnika na żądanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub organów Inspekcji Weterynaryjnej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że według art. 6 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004 z dnia 17 grudnia 2003 r., ustanawiającego system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 i dyrektywy 92/102/EWG i 64/432/EWG, od dnia 9 lipca 2005 r. lub – w przypadku [...], [...] i [...] – po dniu przystąpienia, w każdym przypadku gdy zwierzę jest przewożone w obrębie terytorium państwa z jednego gospodarstwa do drugiego, towarzyszy mu dokument zmiany miejsca pobytu, zgodny z wzorem przygotowanym przez właściwe władze, zawierającym przynajmniej minimum informacji wymienione w Części "C" Załącznika i wypełniony przez hodowcę, o ile nie zostało to uczynione przez właściwe władze. Opisane nieprawidłowości oraz współczynnik korygujący spowodowały uzasadnione zmniejszenie przyznanych płatności.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżący E. R. zarzucił jej naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak również mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:
1) art. 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004 z dnia 17 grudnia 2003 r. ustanawiające system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 i dyrektywy 92/102/EWG i 64/432/EWG, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez ich błędna interpretacje i uznanie, że na skarżącym spoczywał obowiązek posiadania dokumentów przewozowych dla owiec, gdy tymczasem zgodnie z przepisem dokumenty przewozowe towarzyszą zwierzęciu gdy jest ono przewożone w obrębie terytorium państwa; zgodnie z tym przepisem skarżący przekazał dokumenty przewozowe w formie papierowej nabywcom owiec (hodowcom w gospodarstwie przeznaczenia) i to oni mają obowiązek przechowywać dokumenty przez wskazany w rozporządzeniu okres;
2) art. 6 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004 z dnia 17 grudnia 2003 r., które miało wpływ na wynik sprawy, przez jego niezastosowanie, gdy tymczasem z przepisu tego wynika wprost odstępstwo od zasady wynikającej z art. 6 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004, wskazujące na braku obowiązku przechowywania dokumentu zmiany miejsca pobytu owiec w Państwie Członkowskim, w którym działa scentralizowana komputerowa baza danych, do których należy Polska;
3) art. 8 ust. 3 i 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niezastosowanie, gdy tymczasem z przepisów tych wynika, iż od 1 stycznia 2008 r. Państwa Członkowskie UE mają obowiązek wprowadzić scentralizowaną bazę danych, w której będą znajdowały się dane dotyczące przewozów zwierząt wymienione w rubryce D.2 Załącznika do wymienionego rozporządzenia, co wiąże się z brakiem obowiązku przechowywania dokumentów przewozowych przez skarżącego;
4) art. 3 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez ich niewłaściwe zastosowanie i nieudzielenie odpowiedzi przez osobę kontrolującą skarżącego, czyli inspektora weterynarii, na pisemne zastrzeżenia skarżącego do raportu z przeprowadzonej kontroli i brak wskazania skarżącemu podstawy prawnej, z której wynikałby obowiązek posiadania przez skarżącego (sprzedawcę owiec) dokumentów przewozowych;
5) art. 97 i 99 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącego kar administracyjnych, poprzez zmniejszenie całkowitej kwoty płatności o 5%;
6) art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez zaniechanie zbadania stanu faktycznego sprawy, zaniechanie zbadania przez organ, czy na skarżącym faktycznie spoczywał obowiązek posiadania dokumentów przewozowych owiec, które sprzedał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także nieuwzględnienie przedstawionych przez skarżącego w protokole z kontroli dokonanej przez Inspekcję Weterynaryjną zastrzeżeń dotyczących obowiązku posiadania przez niego dokumentów przewozowych, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby organ w należyty sposób przeprowadził postępowanie dowodowe, zgromadził całościową dokumentację, ustalił czy dokumenty przewozowe zostały przekazane nabywcom zwierząt i czy w Polsce działa scentralizowana komputerowa baza danych i uwzględnił przedstawione okoliczności, doprowadziłoby to do stwierdzenia, że na skarżącym nie spoczywał obowiązek prawny posiadania dokumentacji przewozowej dotyczącej sprzedanych owiec;
7) naruszenie art. 9 i 107 § 3 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niezastosowanie, co prowadziło do prowadzenie postępowania zarówno w I jak i II instancji w sposób sprzeczny z podstawowymi zasadami i obowiązkami organu, poprzez niepoinformowanie o istotnych okolicznościach prawnych;
8) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji,
. co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem spowodowało nałożenie na skarżącego bezpodstawne kary administracyjne, poprzez zmniejszenie całkowitej kwoty płatności o 5%.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z dnia 14 marca 2019 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona.
Wymaga na wstępie zwrócenia uwagi, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a zatem kontroli tej działalności pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega przede wszystkim to, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie było obciążone wadami określonymi w art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a., uzasadniającymi uchylenie zapadłego rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie jego nieważności.
Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła wydana w dniu 17 kwietnia 2019 r. decyzja, którą Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie przyznania skarżącemu producentowi rolnemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 – w pomniejszonej wysokości. Istotę sporu stanowiła zatem kwestia legalności pomniejszenia wysokości przyznanych skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 o 5%, a więc, czy nieprawidłowości skutkujące zmniejszeniem płatności rzeczywiście zaistniały i ewentualnie jaki był ich zakres, czy też nieprawidłowości tych nie było.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przede wszystkim przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004 z dnia 17 grudnia 2003 r., ustanawiające system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 i dyrektywy 92/102/EWG i 64/432/EWG (Dz. Urz. UE L 2004.5.8), przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 1149) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 lipca 2005 r. w sprawie wzoru dokumentu przewozowego dla owiec i kóz (Dz. U. z 2005 r. Nr 142, poz. 1195). Ponadto w procesie decyzyjnym znajdowały zastosowanie również przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, z późn. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L nr 347 poz. 549, ze zm.).
Odnosząc się do okoliczności faktycznych tej sprawy należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że przyznanie skarżącemu płatności w mniejszej od wnioskowanej wysokości wynikało z niewadliwego ustalenia w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, że w przypadku owiec i kóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zwierzęta należące do skarżącego nie zostały zaopatrzone w dokumenty przewozowe zgodnie ze wzorem określonym w przepisach powołanego wyżej rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 lipca 2005 r. w sprawie wzoru dokumentu przewozowego dla owiec i kóz, lub dokumenty przewozowe były przechowywane przez okres krótszy niż 3 lata od dnia przewozu zwierząt do miejsca przeznaczenia lub kopie dokumentów przewozowych dla owiec lub kóz nie zostały dostarczone przez rolnika na żądanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub organów Inspekcji Weterynaryjnej. W toku kontroli dokonująca jej Inspekcja Weterynaryjna (IW) stwierdziła znajdujące się w posiadaniu skarżącego 129 szt. owiec dorosłych oraz 18 szt. młodych poniżej 7 dni życia. Ujawniono na bieżąco prowadzoną przez producenta rolnego księgę rejestracji owiec, jednakże stwierdzono w gospodarstwie całkowity brak dokumentów przewozowych dla owiec, a tym samym nieprawidłowość, która podlegała ocenie w zakresie naruszenia OKW 5.1. Producent rolny w poz. 46 Protokołu kontroli, obejmującej zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie oświadczył, co zostało podtrzymane również w skardze, że nie został wcześniej poinformowany o konieczności posiadania dokumentów przewozowych i nikt od niego tych dokumentów [do czasu kontroli] nie wymagał. Potwierdza to w istocie, że wskazane ustalenie zawarte w protokole kontroli jest niewadliwe, a skarżący nigdy tego rodzaju dokumentów nie gromadził.
Dlatego w ocenie Sądu, w oparciu o zebrane w sprawie dowody należało przyjąć, że organ rozpoznający sprawę dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydał decyzję zgodną z prawem. W szczególności zasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach dokonanych w czasie czynności kontrolnych na miejscu w gospodarstwie skarżącego.
Prawidłowości wyników tej kontroli nie może skutecznie podważyć żaden z zarzutów sformułowanych w skardze. Twierdzenia skarżącego zawarte w skardze nie znajdują bowiem należytego uzasadnienia, przez co nie są zasadne. Nie zasługiwał w szczególności na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia przez organy obu instancji przepisu art. 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004, poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że na skarżącym spoczywał obowiązek posiadania dokumentów przewozowych dla owiec. Zdaniem skarżącego, przekazał on dokumenty przewozowe w formie papierowej nabywcom owiec (hodowcom w gospodarstwie przeznaczenia) i to oni mają obowiązek przechowywać te dokumenty przez wskazany w rozporządzeniu okres.
Przede wszystkim wymaga zwrócenia uwagi, że to właśnie przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004 nałożyły na każde Państwo Członkowskie obowiązek ustanowienia systemu identyfikacji i rejestracji owiec i kóz (art. 1 ust. 1). Rozporządzenie to stosuje się bez uszczerbku dla przepisów wspólnotowych, które mogą zostać ustanowione dla celów walki z chorobami lub kontroli i bez uszczerbku dla dyrektywy 91/496/EWG i rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 (art. 1 ust. 2).
Omawiane Rozporządzenie w art. 3 ust. 1 stanowi, że System identyfikacji i rejestracji zwierząt składa się z następujących elementów:
a) środek identyfikujący, mający zidentyfikować dane zwierzę;
b) aktualny rejestr prowadzony dla każdego gospodarstwa;
c) dokumenty dotyczące przewozów;
d) centralny rejestr lub komputerowa baza danych.
Przepis art. 6 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004 ustanawia zasadę, że od dnia 9 lipca 2005 r. lub – w przypadku Bułgarii, Rumunii i Chorwacji – po dniu przystąpienia, w każdym przypadku gdy zwierzę jest przewożone w obrębie terytorium państwa z jednego gospodarstwa do drugiego, towarzyszy mu dokument zmiany miejsca pobytu, zgodny z wzorem przygotowanym przez właściwe władze, zawierającym przynajmniej minimum informacji wymienione w Części C Załącznika i wypełniony przez hodowcę, o ile nie zostało to uczynione przez właściwe władze.
Państwa Członkowskie mogą umieszczać inne informacje oprócz zawartych w Części C Załącznika w dokumencie zmiany miejsca pobytu, o którym mowa w ust. 1, lub zażądać umieszczenia takich informacji (ust. 2). Hodowca w gospodarstwie przeznaczenia przechowuje dokument zmiany miejsca pobytu przez minimalny okres, który zostanie określony przez właściwe władze, nie krótszy niż trzy lata. Na żądania przedstawia właściwym władzom jego kopię (ust. 3).
Od przyjętej w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004 zasady przewidziano wyjątek, który określony został w art. 6 ust. 4 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że w drodze odstępstwa od ust. 1, dokument zmiany miejsca pobytu jest nieobowiązkowy w każdym Państwie Członkowskim, w którym działa scentralizowana komputerowa baza danych, zawierająca co najmniej informacje wymagane w Części C Załącznika, z wyjątkiem podpisu hodowcy.
W tym miejscu należy zaakcentować, że przepis ten w okolicznościach faktycznych i prawnych tej sprawy w ogóle nie znajdował względem skarżącego zastosowania, a w szczególności nie mógł stanowić podstawy do wniosku, na którym oparto skargę, że skarżący zwolniony był z obowiązku posiadania dokumentów dotyczących zmiany miejsca pobytu owiec, a tym samym żadnych nieprawidłowości się nie dopuścił.
W Polsce System Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt utworzony został na mocy powołanej już wyżej ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Ustawa ta określa, między innymi, zasady identyfikacji i rejestracji zwierząt, w tym tryb nadawania numerów siedzib stad oraz numerów identyfikacyjnych zwierząt, a także wpisywania na listę prowadzoną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i skreślania z tej listy podmiotów dostarczających kolczyki lub duplikaty kolczyków, kolczyki lub duplikaty kolczyków zawierające elektroniczne identyfikatory albo czytniki elektronicznych identyfikatorów, zwanych dalej "dostawcami" (art. 1 pkt 1 ustawy). Omawiana ustawa w sposób szczegółowy określa także, jakie dane gromadzone są w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych. Wymaga zaś podkreślenia, że w odniesieniu do owiec i kóz – są to dane określone w art. 5 rozporządzenia nr 21/2004 (art. 23 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że posiadacz owcy lub kozy, o którym mowa w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004, umieszcza w księdze rejestracji informacje określone w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004, według którego każdy hodowca zwierząt, z wyjątkiem przewoźników, prowadzi aktualny rejestr zawierający przynajmniej informacje wymienione w Części B Załącznika, a w drodze odstępstwa od ust. 1, rejestr zawierający informacje wymagane w części B Załącznika jest nieobowiązkowy w każdym Państwie Członkowskim, w którym działa scentralizowana komputerowa baza danych zawierająca odnośne informacje (art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 21/2004). Dodatkowo według art. 5 ust. 5 tego rozporządzenia, każdy hodowca dostarcza właściwym władzom na każde żądanie wszystkich informacji na temat pochodzenia, identyfikacji i, gdzie właściwe, miejsca przeznaczenia zwierząt, które hodowca posiadał, przechowywał, transportował, sprzedawał lub ubijał w ciągu trzech ostatnich lat.
Z powyższych uregulowań wynika, że najistotniejsza w kontekście zaistniałego w niniejszej sprawie sporu są normy wynikające z przepisów art. 25a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Według tych przepisów, termin dotyczący przechowywania przez posiadacza owcy lub kozy dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004, wynosi 3 lata od dnia przewozu zwierząt do miejsca przeznaczenia (art. 25a ust. 1 ustawy). Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, wzór dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004, mając na względzie potrzebę zapewnienia kontroli przemieszczania zwierząt, ochronę zdrowia ludzi oraz zwierząt, a także obowiązujące w tym zakresie przepisy Unii Europejskiej (art. 25a ust. 2).
Na podstawie art. 25a ust. 2 ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu 19 lipca 2005 r. rozporządzenie wykonawcze w sprawie wzoru dokumentu przewozowego dla owiec i kóz, którym ustalił wzór tego rodzaju dokumentu przewozowego, będący załącznikiem do rozporządzenia. Dokonując zaś wykładni przepisu art. 25a ust. 1 ustawy, koniecznym jest zwrócenie uwagi na znaczenie pojęcia "posiadacza zwierzęcia". Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. b) ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, "posiadacz zwierzęcia" w odniesieniu do owiec i kóz to podmiot, o którym mowa w art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 21/2004. Przepis art. art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 21/2004 stanowi z kolei, że "hodowca" oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną odpowiedzialną, nawet tymczasowo, za zwierzęta z wyjątkiem przychodni i klinik weterynaryjnych.
W takiej sytuacji, uwzględniając powyższy stan prawny, zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ przepisów art. 6 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 21/2004 nie jest trafny, skoro wskazany przepis art. 25a ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt wprost nałożył w warunkach krajowych na rolnika obowiązek bezwzględnego przechowywania dokumentów dotyczący zmiany miejsca pobytu każdej posiadanej przez niego owcy lub kozy przez określony ustawą czas. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że art. 25a ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt dodany został do ustawy przez art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 6 maja 2005 r. (Dz. U. Nr 100, poz. 837) i zmienił wskazaną ustawę z dniem 9 lipca 2005 r. Data ta nie była przypadkowa w kontekście treści art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004, a wynikała z tego, że w porządku krajowym nie dopracowano się dotychczas rozwiązań w postaci działającej scentralizowanej komputerowej bazy danych, która zawierałaby wszystkie informacje obejmujące dokumenty, o których mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004. Oznacza to w konsekwencji, że producent rolny nie korzysta w Polsce ze zwolnienia określonego w art. 6 ust. 4 rozporządzenia nr 21/2004 i obowiązany jest do przestrzegania obowiązku określonego w art. 25a ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, zgodnie z którym, termin dotyczący przechowywania przez posiadacza owcy lub kozy dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004, wynosi 3 lata od dnia przewozu zwierząt do miejsca przeznaczenia.
Każdy producent rolny, który składa wniosek o przyznanie dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego podpisuje jednocześnie zobowiązanie, że znane są mu zasady przyznawania tego rodzaju płatności oraz pomocy finansowej objętej wnioskiem o przyznanie płatności. Nie jest więc w tym kontekście również zasadne powoływanie się przez skarżącego na niewiedzę w zakresie obowiązku spełnienia określonych przesłanek warunkujących przyznanie płatności, jak również faktyczna nieznajomość obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Obciąża ona zawsze wnioskującego o przyznanie płatności producenta rolnego i nie można jej konsekwencjami obciążyć organu przyznającego płatności.
W konsekwencji należało stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi organy w tej sprawie należycie rozpatrzyły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a w szczególności zasadnie przyjęły wystąpienie opisanych w raporcie z czynności kontrolnych nieprawidłowości, skutkujących pomniejszenie płatności o 5%. Pomniejszenie płatności także o przyjęty współczynnik korygujący nie było zaś w ogóle w skardze kwestionowane. Stwierdzenie zatem nieprawidłowości skutkowało w konsekwencji obligatoryjnym pomniejszeniem płatności, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Podkreślić też należy, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznawane są zawsze na wniosek rolnika, który dobrowolnie zobowiązuje się przestrzegać rygorystycznych warunków przyznania płatności stanowiących pomocowe środki publiczne. Przez to, że przyznawane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu prowadzenia działalności rolniczej, to beneficjent pomocy winien dołożyć należytej staranności, aby ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej spełnić wszystkie przesłanki płatności określone w przepisach prawa. Dlatego w interesie skarżącego leżało szczegółowe zapoznanie się z zasadami przyznawania płatności. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatność oświadczył przecież, że zasady przyznawania pomocy są mu znane, a ponadto zobowiązał się do zawiadomienia Agencji o każdym zdarzeniu mającym wpływ na przyznanie płatności i jej wysokość, czego jednak w tej sprawie zaniechał.
Podsumowując dotychczasowe rozważania podnieść raz jeszcze należy, że w razie przeprowadzenia kontroli to protokół z tej czynności jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. Dlatego gdy protokół kontroli został sporządzony przez odpowiednie wyspecjalizowane podmioty, dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, należało uznać go za w pełni wiarygodny i miarodajny dla dokonania na jego podstawie ustaleń faktycznych, wobec braku jakichkolwiek innych dowodów podważających wiarygodność wyników przeprowadzonej kontroli. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budził żadnych uzasadnionych wątpliwości, jako sporządzony w sposób prawidłowy przez podmioty spełniające ustawowe warunki, nie można było organowi w okolicznościach tej sprawy skutecznie zarzucić, że dopuścił się naruszenia reguł proceduralnych podniesionych w skardze (art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Skarżący – wbrew swoim twierdzeniom – nie przedstawił żadnego dowodu skutecznie kwestionującego ustalenia faktyczne organów. Sąd administracyjny nie ustala zaś samodzielnie stanu faktycznego sprawy lecz ocenia, jak ten obowiązek wypełnił organ administracji (por. np. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Oznacza to, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola dokonywana jest przede wszystkim na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Dlatego, co do zasady, nie jest prowadzone w postępowaniu sądowym postępowanie dowodowe, a kontrolę legalności Sąd opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. W konsekwencji, dokonana przez organy kontrola wniosku pozwoliła na dokonanie prawidłowej weryfikacji okoliczności mających znaczenie dla przyznania, jak i wysokości należnych płatności.
Organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, który jest spójny i logiczny, a uzasadnienie przyjętego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Zapewniono również skarżącemu należyty czynny udział w postępowaniu.
Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Skarżący miał zapewnioną nieograniczoną możność wglądu do dowodów zebranych w sprawie oraz nieskrępowane uprawnienie do wypowiedzenia się co do tych dowodów, jak też możliwość zgłaszania innych.
Z przytoczonych względów uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – zobowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło