III SA/Lu 251/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 25 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie rejestracji pojazdu oraz odmowy zarejestrowania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz E. K. kwotę 200 (dwieście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Sygn. III SA/Lu 251/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 25 lutego 2025 r. (Nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako "organ odwoławczy" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Starosty Puławskiego z dnia 29 października 2024 r. (znak: [...]) w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie zarejestrowania pojazdu marki [...] i odmowie rejestracji tego pojazdu. Stan sprawy przedstawia się następująco. E. K. (dalej jako "skarżąca") wnioskiem z dnia 27 stycznia 2017 r. zwróciła się o rejestrację pojazdu marki [...], rok produkcji 2008, nr VIN [...] Do wniosku załączyła m.in. umowę sprzedaży pojazdu z dnia 21 stycznia 2017 r. i dowód rejestracyjny. Starosta Puławski (dalej jako "organ I instancji") decyzją z dnia 22 sierpnia 2017 r. znak: [...] zarejestrował na skarżącą przedmiotowy samochód osobowy. W dniu 4 października 2024 r. do organu I instancji wpłynął sprzeciw Prokuratora Rejonowego w Puławach zawierający wniosek o uchylenie decyzji rejestrującej pojazd w trybie wznowienia postępowania. Prokurator Rejonowy przedłożył opinię biegłego z Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie, z której wynikało m.in., że tabliczka znamionowa różni się od tabliczek znamionowych stosowanych w tego typu pojazdach, znaki na tabliczce nie są znakami oryginalnymi, a znaki pierwotnego numeru pojazdu to [...] W opinii stwierdzono, że numer identyfikacyjny nie jest numerem oryginalnym, a znaki w numerze identyfikacyjnym zostały przerobione. Postanowieniem z dnia 8 października 2024 r. Starosta Puławski wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia 22 sierpnia 2017 r. w sprawie rejestracji wskazanego pojazdu. W podstawie prawnej postanowienia organ I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5, art. 149 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako "k.p.a."). Następnie decyzją z dnia 29 października 2024 r. Starosta Puławski uchylił w całości decyzję ostateczną nr [...] wydaną dnia 22 sierpnia 2017 r. w sprawie zarejestrowania na E. K. pojazdu [...] o nr VIN [...] oraz odmówił rejestracji przedmiotowego samochodu. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wobec bezprawnego przerobienia numeru identyfikacyjnego pojazdu należy stwierdzić, iż dokumenty przedłożone przez skarżącą do rejestracji pojazdu były wadliwe. Organ I instancji przetoczył treść art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na postawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Organ I instancji przywołał również treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który przewiduje, że w prawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W konsekwencji organ I instancji uznał, że należy uchylić decyzję ostateczną i odmówić rejestracji pojazdu, ponieważ przedstawiony do rejestracji pojazd nie spełnia warunków określonych w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251), w myśl którego rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dokumentu własności, a zgodnie z ustaleniami Prokuratury Rejonowej w Puławach, dokumenty przedłożone do rejestracji (tj. umowa sprzedaży z dnia 21 stycznia 2017 r.) nie odzwierciedlają rzeczywistej cechy identyfikacyjnej pojazdu tj. jego faktycznego nr identyfikacyjnego, a tym samym nie mogą stanowić postawy do zarejestrowania samochodu wobec niespełnienia warunku ujętego w art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 25 lutego 2025 r. (sprostowaną postanowieniem z dnia 9 maja 2025 r. – k. 31 akt sądowych) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podkreśliło, że z brzmienia art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Organ odwoławczy podkreślił, że art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym uzależnia dokonanie rejestracji od przedstawienia dokumentu potwierdzającego własność pojazdu oraz danych indywidualizujących pojazd, które wynikają choćby z dowodu rejestracyjnego czy też dowodu własności pojazdu. Art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi natomiast, iż rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Okoliczność wykazania prawdziwych i niebudzących wątpliwości danych pojazdu, które zresztą są konieczne dla wykazania prawa własności pojazdu jest więc istotna dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej rejestracji pojazdu. Kolegium zwróciło uwagę, iż stosownie do obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz. U. z 2024 r., poz. 1709) wskazanie niebudzącego wątpliwości i prawdziwego numeru VIN (numeru identyfikacyjnego pojazdu) jest niezbędne dla rejestracji pojazdu. Wynika to m. in. z tego, iż w dowodzie rejestracyjnym wskazany jest w pozycji E numer identyfikacyjny pojazdu (numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy). Organ odwoławczy podał, że podstawą do wznowienia postępowania jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna to posiadanie przez pojazd innego numeru VIN, który wynikał z jego przerobienia, a co za tym idzie podanie przez skarżącą błędnego numeru VIN do rejestracji zostało niewątpliwie wykazane. Skarżąca nie mogła więc wykazać prawdziwych cech identyfikacyjnych pojazdu zgłoszonego do rejestracji, a brak jest zgodności między faktycznym numerem VIN ustalonym przez biegłego a numerem wynikającym z wniosku, umowy sprzedaży pojazdu i załączonego do wniosku dowodu rejestracyjnego. Kolegium podkreśliło, że organy administracji zajmujące się rejestracją pojazdów są zobowiązane, a zarazem uprawnione jedynie do rejestracji pojazdów w przypadku niespornych stanów faktycznych oraz braku wątpliwości co do cech identyfikacyjnych pojazdu. Tym samym zaszła przesłanka do wszczęcia przez organ I instancji postępowania wznowieniowego, co nastąpiło postanowieniem z dnia 8 października 2024 r., a także uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu. Kolegium podkreśliło, że okoliczności powołane w odwołaniu nie mają znaczenia dla oceny prawnej zaskarżonej decyzji. Wznowienie postępowania wynika bowiem z okoliczności obiektywnej jaką w niniejszej sprawie jest ustalenie, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi, który wydał decyzję, bowiem samochód zgłoszony do rejestracji posiada inny numer VIN, a numer podany przez stronę i wynikający z załączonych do rejestracji dokumentów został przebity. W tej sytuacji, nie ma podstaw w świetle przepisów art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym do rejestracji pojazdu. Kolegium rozpatrując sprawę nie stwierdziło naruszeń przepisów postępowania bądź prawa materialnego, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Strona w odwołaniu nie wskazała żadnych dowodów bądź okoliczności, które mogłyby obalić dowód w postaci załączonej do akt opinii biegłego. E. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję organu odwoławczego zarzucając jej naruszenie przepisów: 1. postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. a) art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, brak zapewnienia stronie możliwość kwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych przez Prokuratora oraz oparcie się wyłącznie na dokumentach zgromadzonych w postępowaniu prokuratorskim, podczas gdy zgromadzone w aktach sprawy dowody nie były wystarczające do wydania decyzji o odmowie rejestracji samochodu osobowego marki [...], b) art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez zastosowanie tego przepisu przy błędnym przekonaniu, że zachodzą ustawowe okoliczności jego zastosowania, podczas gdy okoliczności takie nie wystąpiły w przedmiotowym postępowaniu, 2. prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez błędne ustalenie, że skarżąca nie złożyła wymaganych dowodów niezbędnych do rejestracji pojazdu marki [...] o nr VIN [...], podczas gdy złożyła wymagane prawem dokumenty niezbędne do rejestracji pojazdu. Wobec tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Lublinie wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że podstawą wznowienia postępowania mógł być art. 145 § 2 pkt 5 k.p.a., a nie pkt 1, ponieważ nr VIN nie jest dowodem w sprawie. Okoliczność zmiany nr VIN nie była znana w dacie rejestracji pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. § 2. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. § 3. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Jednocześnie stosownie do treści art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Stosownie do art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. § 2. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Ostateczna decyzja Starosty Puławskiego w przedmiocie rejestracji pojazdu marki [...] została doręczona skarżącej w dniu wydania tej decyzji, tj. 22 sierpnia 2017 r. (k. 24 akt adm.). Decyzja organu I instancji wydana po wznowieniu postępowania, w podstawie prawnej wskazuje art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., natomiast w uzasadnieniu przywołuje zarówno treść tego przepisu jak i treść pkt 5. Natomiast zaskarżona decyzja organu odwoławczego wyraźnie odnosi się już tylko do treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Należy zwrócić uwagę, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3–8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat. Upływ terminu jest okolicznością sanującą czy też neutralizującą odnośne przyczyny wznowienia postępowania, a jego konsekwencją jest niedopuszczalność uchylenia decyzji dotychczasowej. Terminy przewidziane w art. 146 § 1 k.p.a. mają charakter materialny i nie podlegają przywróceniu, a ich bieg nie może ulec przerwaniu bądź zawieszeniu, gdyż możliwości takiej ustawodawca nie przewidział (por. wyrok NSA z 18.02.2010 r., I OSK 561/09). Kolegium – wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie dostrzegło, że od daty doręczenia skarżącej ostatecznej decyzji administracyjnej w przedmiocie rejestracji pojazdu – tj. od 22 sierpnia 2017 r. upłynęło ponad 7 lat. Wobec tego niedopuszczalne było uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym zakresie zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania i podlega uchyleniu. Jednocześnie organ odwoławczy nie odniósł się w swoim uzasadnieniu do kwestii wskazywanej przez organ I instancji, a mianowicie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Brak jest w tym zakresie jednoznacznego stanowiska. Organ I instancji bowiem przywołał dwie odrębne przesłanki wznowienia postępowania, chociaż w swoim uzasadnieniu nie zawarł pogłębionej analizy w tym zakresie. Należy wskazać, że z zasady dwuinstancyjności, zawartej w art. 15 k.p.a., wynika obowiązek organu administracji publicznej pierwszej instancji merytorycznego rozpoznania sprawy oraz obowiązek organu drugiej instancji jej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia celem skontrolowania, czy działania podejmowane przez organ pierwszej instancji były prawidłowe. W literaturze podkreśla się, że charakter kontroli instancyjnej związany jest z badaniem prawidłowości zaskarżonej decyzji pod względem faktycznym i prawnym. Jej zakres jest zatem szeroki – dotyczy legalności, celowości, słuszności (zgodności z prawdą materialną), gospodarności i rzetelności. Jest to kontrola merytoryczna i kontrola formalna. Organ drugiej instancji bada prawidłowość orzekania przez organ pierwszej instancji oraz prawidłowość samej decyzji (zob. A. Wiktorowska, Zasada ogólna dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym, Samorząd Terytorialny 1995/6, s. 84). Mając na uwadze powyższe Kolegium winno ocenić, czy organ wskazując także na art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. – jako podstawę uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy rejestracji pojazdu - prawidłowo zastosowało wskazany przepis. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się wyłącznie uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w wysokości 200 zł.