III SA/Lu 255/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie WSA Ewa Ibrom,, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 maja 2013 r. sprawy ze skargi R. B. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę. Rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy rozkaz personalny nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie zwolnienia R. B. ze służby w Policji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] marca 2011 r. prokurator Prokuratury Rejonowej przedstawił st. sierż. R. B. zarzut popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego, kierowania w dniu [...] marca 2011 r. po drodze publicznej samochodem osobowym znajdując się w stanie nietrzeźwości (1,35 mg/l). Funkcjonariusz nie przyznał się do jego popełnienia wyjaśniając, samochodem kierował jego brat M. B., który oddalił się z miejsca zdarzenia. Komendant Miejski Policji po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2011 r. zwolnił st. sierż. R. B.a ze służby w Policji z dniem [...] marca 2011 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ważny interes społeczny wyrażający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, związanymi z obowiązkiem utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sąd Rejonowy II Wydział Karny wyrokiem z dnia [...] listopada 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...] uznał winnym R. B. popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 178a § 1 kodeksu karnego skazując go na karę grzywny oraz orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat. Sąd Okręgowy po rozpatrzeniu apelacji oskarżonego wyrokiem sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2012 roku utrzymał w mocy zaskarżony wyrok I instancji, uznając apelację za oczywiście bezzasadną. Rozpatrując odwołanie od zaskarżonego rozkazu personalnego organ II instancji stwierdził, że treść art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jednoznacznie wskazuje na to, że decyzje wydawane w przedmiocie zwolnienia - z uwagi na wystąpienie określonych we wskazanym przepisie podstaw - mają charakter decyzji uznaniowych. Podkreślono, że w przepisie nie ma mowy o popełnieniu przestępstwa w rozumieniu legalnej definicji wg art. 1 § 1-3 i art. 115 § 1 kodeksu karnego, a jedynie o popełnieniu czynu o znamionach przestępstwa. W ocenie organu odwoławczego chybiony jest zarzut, że Komendant Miejski Policji nie mógł skutecznie przesądzić o oczywistości popełnienia przestępstwa, gdyż dysponował jedynie częściową wiedzą o przebiegu przedmiotowego zdarzenia. Podkreślono, że szereg dowodów uzyskanych w toku postępowania karnego, a przede wszystkim zeznania dwóch bezpośrednich świadków M. C. i W. P., oświadczenie K. S., zeznania policjantów: A. Ż. i A. Ż. oraz badanie stanu trzeźwości R. B. – potwierdzają, że st. sierż. R. B. kierował samochodem będąc w stanie nietrzeźwości. Rozpatrując niniejszą sprawę organ odwoławczy wziął pod uwagę również okoliczność, że postępowanie karne w przedmiotowej sprawie zakończyło się prawomocnym wyrokiem sądu, w wyniku którego R.B. został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego i skazany na karę grzywny, a więc została potwierdzona "oczywistość" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, będąca przesłanką zwolnienia policjanta ze służby w Policji. Organ odwoławczy podzieli stanowisko Komendanta Miejskiego Policji, że rażące naruszenie obowiązujących zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, tj. prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości przez funkcjonariusza Policji, na którym w sposób szczególny spoczywa obowiązek nienagannego, zgodnego z prawem zachowania się rzutuje znacząco na społeczną szkodliwość jego czynu, ma negatywy wydźwięk społeczny i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Niewątpliwie takim nagannym postępowaniem funkcjonariusz nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu policjanta, który winien cieszyć się publicznym zaufaniem i wymaga nieskazitelnej postawy, również moralnej. Za chybiony uznano zarzut dotyczący nie zapoznania policjanta z zebranym w sprawie materiałem, uniemożliwiając mu obronę i składanie wniosków dowodowych. Wskazano, że policjant został poinformowany o wszczęciu przeciwko niemu postępowania administracyjnego - w dniu jego wszczęcia - jak również, po zebraniu materiału dowodowego, zapoznany został z aktami prowadzonego postępowania administracyjnego oraz poinformowany o możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych. Organ odwoławczy zauważył, że przesłanką nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności był ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji. W skardze R.B. zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 41 ust 1 pkt 8 ustawy o Policji w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy. Postawił również zarzut naruszenia prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 k.p.a. przez pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego - decyzji - oraz poprzedzającego jej rozkazu personalnego - decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W motywach skargi podniesiono, że całość postępowania administracyjnego w I instancji ograniczyła się do dnia [...] marca 2011 r., co w sposób oczywisty nie dawało skarżącemu szans na udział w postępowaniu w tym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań. Jest to tym bardziej oczywiste w kontekście stanu zdrowia psychicznego w jakim się znalazł. W ocenie skarżącego nie było żadnej przeszkody, aby wyznaczyć stronie minimalny 7 dniowy termin na zapoznanie się z aktami i poszukanie możliwości obrony swoich interesów. Skarżący podniósł, że wyrok skazujący, w którym orzeczono karę grzywny, uprawomocnił się dopiero po prawie roku w dniu [...] marca 2012 r. Zatem prawidłowe z punktu widzenia pragmatyki służbowej i zgodne z prawem byłoby zawieszenie R.B. w czynnościach służbowych. Zapewniłoby to wszystkie cele postępowania zarówno karnego, jak i dobra służby, a nadto chroniłoby uprawnienia R.B. jako wieloletniego funkcjonariusza Policji o nienagannym przebiegu służby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy zasadności zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.), zgodnie z którym Policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Redakcja powyższego przepisu wskazuje, że zwolnienie ze służby w razie spełnienia przesłanek w nim zawartych ma fakultatywny charakter i pozostawiona została uznaniu administracyjnemu. Decyzja podejmowana przez przełożonego powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Popełnienie przez policjanta czynu musi być "oczywiste", muszą zatem istnieć określone dowody na jego zaistnienie, nie tylko jego uprawdopodobnienie. Charakter czynu wypełniającego znamiona przestępstwa karnego lub karnoskarbowego musi także uniemożliwiać dalsze pozostawanie policjanta w służbie. Przełożony dyscyplinarny obowiązany jest ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy w świetle wszystkich okoliczności mogących mieć w sprawie zastosowanie. Uznaniowość takiego rozstrzygnięcia sprawia, że sądowa kontrola jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy przy jej wydaniu organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadniono rozstrzygnięcie zindywidualizowanymi przesłankami (wyrok NSA z 19 sierpnia 2009 r. I OSK 1548/08). Dokonując kontroli zaskarżonego w tej sprawie rozstrzygnięcia sąd uznał, że organy obu instancji nie przekroczyły granic swobodnego uznania. Zebrany materiał dowodowy uzasadnia ocenę, że popełnienie zarzucanego skarżącemu czynu o znamionach przestępstwa nosi znamiona oczywistości. Stanowisko swoje organy należycie umotywowały, odwołując się do konkretnych dowodów znajdujących się w aktach sprawy. W rozpoznawanej sprawie należało mieć na uwadze, że postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...] prokurator Prokuratury Rejonowej przedstawił zarzuty R. B. podejrzanemu o to, że w dniu [...] marca 2011 r. w [...], na ulicy [...], województwa [...], kierował po drodze publicznej samochodem osobowym marki "[...]" o nr rej. [...] znajdując się w stanie nietrzeźwości - 1,35 mg/l. W ocenie sądu, wydanie postanowień o przedstawieniu zarzutów i wszczęciu śledztwa ma istotne znaczenie dla określenia prawdopodobieństwa popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Dla uznania, że zaistniały przesłanki zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest bowiem konieczne przyznanie się do winy przez funkcjonariusza w postępowaniu karnym, jeżeli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu. Jak wynika z akt administracyjnych, organ zgromadził materiał dowodowy w postaci odpisu protokołu z przebiegu badania stanu trzeźwości urządzeniem elektronicznym skarżącego, odpisy notatki służbowej sporządzonej w dniu [...] marca 2011 r. przez mł. asp. P. T. z Wydziału Ruchu Drogowego KPP, protokołu zeznań dwóch świadków zdarzenia z dnia [...] marca 2011 r.: M. C. oraz W. P., którzy widzieli jak skarżący na przyblokowym parkingu kierując samochodem [...] uderzył w betonowy płot, a następnie inny pojazd zaparkowany na tym parkingu, a następnie opuścił pojazd mówiąc niewyraźnie i bełkotliwie oraz chwiejąc się na nogach. Jak zeznali wyglądał na osobę pod wpływem alkoholu. Dodatkowo materiał dowodowy zawiera protokoły wyjaśnień dwóch funkcjonariuszy, którzy zostali skierowani na miejsce zdarzenia przez Dyżurnego Komendy Powiatowej Policji. Przywołane okoliczności, ustalone na podstawie zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału nie mogą budzić żadnych wątpliwości, że w sprawie zachodzi przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, które zostało ponad wszelką wątpliwość udowodnione w toku postępowania administracyjnego. Wobec powyższego sąd potwierdza stanowisko organów, że pozostanie skarżącego w służbie nie było możliwe. Unormowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji uwzględnia, bowiem specyfikę pracy i status policjantów jako funkcjonariuszy publicznych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w każdym praworządnym i demokratycznym państwie służba w policji jest bezpośrednio związana ze szczególnie wysokimi wymaganiami w stosunku do policjantów, tak aby ich postawa moralna i nieposzlakowany charakter chroniły interes społeczny i podkreślały autorytet władzy państwowej. Ma to związek z podstawowymi zadaniami Policji, którymi zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o Policji, są m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, współdziałanie z policjami innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi, gromadzenie, przetwarzanie i przekazywanie informacji kryminalnych. Zakres obowiązków Policji powoduje, że w istotnym stopniu jej działania, a przede wszystkim postawa jej funkcjonariuszy, kształtują wizerunek organów państwa i zaufanie do nich. Zatem wymogi w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Policji muszą być tak wysokie, aby dawały rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych czynności. Jednocześnie wypełnianie przez policjanta swoich obowiązków zgodnie z powyższymi zasadami należy rozumieć jako działania podejmowane w interesie służby, który jest tożsamy w tym zakresie z interesem publicznym. Natomiast ewentualne naruszenie tych zasad może skutkować nie tylko zawieszeniem w czynnościach służbowych, ale również zwolnieniem ze służby. Podkreślić należy, że art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji służy ochronie interesu publicznego i jego celem jest usunięcie z formacji tych policjantów, którzy w sposób oczywisty popełnili czyny o znamionach przestępstwa, a charakter tychże czynów wskazuje na to, że popełniono je w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej. W interesie państwa i jego obywateli leży jak najszybsze usunięcie z Policji funkcjonariuszy, których czyn jest oczywisty i uniemożliwia dalsze pełnienie przez nich służby (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 września 2008 r. K 35/06, OTK-A 2008, Nr 7, poz. 120). Czyn w postacie kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości sprawił, że funkcjonariusz Policji utracił nieposzlakowaną opinię, jako jedną z najważniejszych kwalifikacji do pełnienia służby w tej formacji. W takim przypadku, w interesie społecznym leży niewątpliwie jego zwolnienie ze służby. Zatem zarzuty skarżącego odnoszące się do możliwości zastosowanie wobec niego zawieszenia w czynnościach służbowych nie mogą znaleźć uznania. Wbrew twierdzeniom autora skargi organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i miały przy tym wzgląd interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zwrócić należy uwagę również na to, że postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest tożsame z postępowaniem karnym prowadzonym przeciwko takiemu funkcjonariuszowi. Istotą postępowania karnego jest wykrycie sprawcy, udowodnienie mu winy i pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Celem postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie wymienionego przepisu ustawy o Policji jest natomiast ustalenie, czy policjant popełnił czyn o znamionach przestępstwa, który uniemożliwia jego dalsze pozostawanie w służbie. Oznacza to, że rolą organów administracji publicznej nie jest określanie stopnia winny skarżącego. Czym innym jest więc popełnienie przestępstwa w rozumieniu Kodeksu karnego, a czym innym popełnienie czynu o znamionach przestępstwa - art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Organy prowadząc postępowanie administracyjne w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie mają obowiązku oczekiwać na prawomocne zakończenie postępowania karnego. Tym samym przełożony skarżącego miał pełne prawo zwolnienia go ze służby na wskazanej podstawie prawnej. Zatem pozbawione podstaw są zatem zarzuty naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w zw. z art. 39 § 1 Kodeksu karnego. Dodatkowo podnieść należy, że w świetle przesłanek zawartych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji i okoliczności tej sprawy, nie może mieć też znaczenia wieloletnia, nienaganna służba skarżącego w Policji. Utrata nieposzlakowanej opinii przez funkcjonariusza tej formacji związana jest ze stwierdzeniem "oczywistości" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Charakter tego czynu uniemożliwia pozostanie skarżącego w służbie, co też organy potwierdziły stosowną argumentacją. Reasumując organy obu instancji dokonały wyczerpujących ustaleń, prawidłowo oceniając, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie go ze służby w Policji. Jednocześnie sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, czy procesowego uzasadniającego przyjęcie odmiennego stanowiska. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji, oddalając skargę jako bezzasadną.