III SA/Lu 258/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 września 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w postępowaniu dyscyplinarnym oddala skargę. Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] Komendant Miejski Policji w L. uznał M. W. za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę nagany. Orzeczenie to doręczono ukaranemu w dniu [...] grudnia 2011 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na egzemplarzu orzeczenia. Natomiast obrońca ustanowiony przez M. W. odebrał niniejsze orzeczenie w dniu [...] grudnia 2011 r. Od powyższego orzeczenia odwołanie wniósł obrońca obwinionego. Odwołanie nadane zostało w urzędzie pocztowym w dniu [...] grudnia 2011 r. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. L. Komendant Wojewódzki Policji odmówił przyjęcia odwołania wskazując, iż zostało ono wniesione po terminie. Komendant podkreślił, że zgodnie z art. 135 f ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w przypadku doręczenia orzeczenia obwinionemu oraz obrońcy w różnych terminach, odwołanie składa się w terminie liczonym od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. W dniu [...] stycznia 2012 r. do L. Komendanta Wojewódzkiego Policji wpłynął wniosek pełnomocnika M. W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w L. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] L. Komendant Wojewódzki Policji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wobec braku uprawdopodobnienia przez skarżącego, iż niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony. Organ podkreślił, że nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu fakt, iż obwiniony nie poinformował obrońcy o doręczeniu mu orzeczenia dyscyplinarnego. W ocenie organu niedotrzymanie terminu było konsekwencją braku dostatecznej komunikacji między obwinionym a jego obrońcą, a zatem nie nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony lub obrońcy. W skardze na postanowienie Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na braku wyczerpującego rozpatrzenia zaistniałego stanu faktycznego i błędnym uznaniu, iż w sprawie zachodzą przesłanki do uznania skarżącego winnym nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej. Zarzuty dotyczyły również naruszenia art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, polegającego na wybiórczym zebraniu materiału dowodowego, co spowodowało uznanie skarżącego za winnego nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej i wymierzenie mu kary dyscyplinarnej. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż odpowiedzialność dyscyplinarna za nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy istnieje związek pomiędzy popełnionym czynem, a działaniem związanym z pełnioną przez funkcjonariusza służbą. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż postępowanie przed sądem jest bezprzedmiotowe i wniósł o jego umorzenie. Organ podniósł, że na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, lecz zażalenie do Komendanta Głównego Policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), w skrócie: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn (niż określone w pkt 1 – 2) stało się bezprzedmiotowe. W ocenie organu postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, ponieważ na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, lecz zażalenie do Komendanta Głównego Policji. Organ wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zawierało pouczenie o tym, iż jest ostateczne oraz że przysługuje na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Organ uważa jednak, że powyższe pouczenie było nieprawidłowe, bowiem zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, a zatem stosownie do art. 126 § 3 k.p.k. na odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przysługiwało skarżącemu zażalenie. Wobec powyższego organ, kierując się zasadą, iż strona nie może ponosić ujemnych skutków nieprawidłowego pouczenia potraktował skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie jako zażalenie i przekazał ją Komendantowi Głównemu Policji. Komendant Główny Policji stwierdził jednak, iż brak jest w chwili obecnej podstaw do rozpatrzenia wniesionej skargi jako zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ wyjaśnił następnie, że postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. sprostowane zostało pouczenie o trybie i terminie zaskarżenia postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r. Skarżący może więc wnieść - zgodnie z nowym pouczeniem - zażalenie do Komendanta Głównego Policji, co w ocenie organu powoduje, że postępowanie w sprawie niniejszej jest bezprzedmiotowe. Ze stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu dyscyplinarnym uregulowanym w art. 132 - 145 ustawy z dnia z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa". Zgodnie z przepisem art. 135k ust. 1 ustawy, postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (ust. 2). Wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (ust. 3). Powołany przepis określa wprawdzie skutki wniesienia odwołania po terminie, nie przewiduje jednak instytucji przywrócenia terminu, występującej w procedurze administracyjnej, cywilnej i karnej. Instytucji tej nie przewiduje także żaden inny przepis Rozdziału 10 ustawy: "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. Podzielić zatem należy pogląd organu, że w kwestii przywrócenia terminu odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 126 § 1 Kodeksu postępowania karnego (w skrócie: k.p.k.), który stanowi, że jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czynności, która miała być w terminie wykonana. Sąd nie podziela jednak stanowiska organu, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu przysługuje zażalenie do Komendanta Głównego Policji. Przede wszystkim zauważyć należy, że zgodnie z art. 126 § 2 k.p.k. w kwestii przywrócenia terminu orzeka postanowieniem organ, przed którym należało dokonać czynności. Odpowiednie stosowanie tego przepisu w postępowaniu dyscyplinarnym oznacza, że w kwestii przywrócenia terminu orzeka wyższy przełożony dyscyplinarny jako organ drugiej instancji w postępowaniu dyscyplinarnym. Zgodnie z art. 133 ust. 8 wyższymi przełożonymi dyscyplinarnymi w postępowaniu dyscyplinarnym są: komendant wojewódzki Policji - w stosunku do komendanta powiatowego (miejskiego) Policji, Komendant Stołeczny Policji - w stosunku do komendanta powiatowego (miejskiego) i rejonowego Policji oraz Komendant Główny Policji - w stosunku do komendanta wojewódzkiego Policji, Komendanta Stołecznego Policji, komendanta szkoły policyjnej i dowódcy kontyngentu policyjnego. Zważywszy, że organem pierwszej instancji (przełożonym dyscyplinarnym) w sprawie niniejszej był Komendant Miejski Policji w L., wyższym przełożonym dyscyplinarnym w sprawie niniejszej jest, stosownie do art. 133 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy, Komendant Wojewódzki Policji w L. Komendant Główny Policji nie był zatem w tym postępowaniu ani przełożonym dyscyplinarnym, ani wyższym przełożonym dyscyplinarnym. Nie wydaje się więc uzasadniony pogląd, że do organu tego przysługiwać powinno zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Przepisy o postępowaniu dyscyplinarnym nie wskazują bowiem Komendanta Głównego Policji jako organu rozpoznającego środki odwoławcze od orzeczeń wydawanych przez wyższych przełożonych dyscyplinarnych działających jako organ drugiej instancji. Należy ponadto zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 135k ust. 3 ustawy, postanowienie w sprawie odmowy przyjęcia odwołania wniesionego o terminie, wydane przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego jest ostateczne. Taki sam walor należałoby zatem przyznać postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydanemu przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego. Podnieść również należy, że przepisy kodeksu postępowania karnego stosuje się tylko odpowiednio. Oznacza to konieczność ustalenia, czy przewidziana w postępowaniu karnym konstrukcja może być wprost przeniesiona na grunt postępowania dyscyplinarnego czy też wymaga zastosowania określonych modyfikacji, wynikających ze specyfiki postępowania dyscyplinarnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przewidziana w art. 126 instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym uregulowanym w ustawie o Policji z tą modyfikacją, że na postanowienie wyższego przełożonego dyscyplinarnego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie przysługuje zażalenie. Postanowienie to podlega jednak zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 138 ustawy. Przepis ten stanowi, że od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest postanowieniem kończącym postępowanie dyscyplinarne w rozumieniu art. 138 ustawy. Zamyka bowiem drogę do rozpoznania odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego przez organ pierwszej instancji. Dodatkowo należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie przed wydaniem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu zapadło ostateczne postanowienie o odmowie przyjęcia odwołania jako wniesionego po terminie. Tym samym wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania ostatecznie zakończyło postępowanie dyscyplinarne. Skarga na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] lutego 2012 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest zatem dopuszczalna. Skarga nie może być jednak uwzględniona. Słusznie uznał organ, że nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 126 § 1 k.p.k., niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego nie nastąpiło bowiem z przyczyn niezależnych od skarżącego lub jego obrońcy. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przyczyna niezależna od strony to taka okoliczność, której strona nie mogła usunąć i dokonać wymaganej przez prawo czynności we właściwym czasie. Wnioskodawca powinien przy tym wykazać, że przyczyna była od niego niezależna. Za przeszkodę niezależną od strony w rozumieniu art. 126 § 1 uznaje się w orzecznictwie i piśmiennictwie przeszkody wywołane przez klęski żywiołowe (np. powódź, pożar, huragan) lub inne przyczyny o wyjątkowym charakterze (np. wypadek komunikacyjny). Taką przeszkodą jest też choroba lub nagły urazu, w sytuacji gdy strona ze względu na swój stan nie miała możliwości dokonania czynności samodzielnie lub za pośrednictwem swojego przedstawiciela procesowego ani też nie miała możliwości skorzystania w tym zakresie z pomocy innej osoby (np. członka rodziny. Nie uznaje się natomiast za przeszkody niezależne od strony okoliczności takich jak omyłka lub błąd strony niewywołany przez inne osoby, błędne zrozumienie lub wręcz niezrozumienie przez stronę pouczenia w sytuacji, gdy została ona prawidłowo pouczona o trybie i terminie zaskarżenia orzeczenia, a jest osobą o prawidłowym rozwoju umysłowym, zaniechanie przez pełnomocnika strony podjęcia czynności (np. wniesienia środka odwoławczego) lub uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego, oczekiwanie przez stronę na kontakt z obrońcą, jak też brak należytej dbałości o własne sprawy. Podkreśla się, że wadliwa organizacja komunikacji pomiędzy stroną a jej pełnomocnikiem procesowym z zasady nie może stanowić przyczyny wyłączającej winę w uchybieniu terminu. Również błąd profesjonalnego pełnomocnika w zakresie stosowania prawa nie jest uznawany za podstawę przywrócenia terminu. Obowiązkiem wnoszącego o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie. Wnioskodawca powinien zatem uprawdopodobnić, że przyczyną przekroczenia terminu do wniesienia odwołania była zewnętrzna, niezależna przeszkoda, niemożliwa w danych warunkach do przezwyciężenia. Taka przeszkoda nie została w sprawie niniejszej wskazana. Jako przyczynę niezachowania terminu obrońca skarżącego w postępowaniu dyscyplinarnym wskazuje fakt niepowiadomienia go przez skarżącego o doręczeniu mu orzeczenia dyscyplinarnego. Podnosi, że w związku z tym nie wiedział, iż termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg przed doręczeniem orzeczenia obrońcy. Trafnie podnosi organ, że wskazywane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności świadczą o braku dostatecznej komunikacji między obwinionym a jego obrońcą, a wadliwa komunikacja między obrońcą a obwinionym nie stanowi niezależnej przeszkody w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k. Należy ponadto zauważyć, że profesjonalny obrońca nie może tłumaczyć przekroczenia terminu nieznajomością prawa. Zgodnie z art. 135f ust. 6 ustawy, orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Okoliczność, że skarżący nie jest prawnikiem nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia. To obrońca obwinionego jako profesjonalista znający prawo powinien był ustalić, które doręczenie jest wcześniejsze, a nie oczekiwać na powiadomienie go przez obwinionego o doręczeniu orzeczenia. Dodać należy, że obwiniony mógł wnieść sam odwołanie, skoro jedna tego nie uczynił, lecz pozostawił to profesjonalnemu obrońcy, obowiązkiem obrońcy było dochowanie wymaganej staranności i wniesienie odwołania w terminie. Podsumowując stwierdzić należy, że w chwili upływu terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego nie istniała żadna niezależna od obwinionego lub jego obrońcy przeszkoda, uniemożliwiająca sporządzenie i wniesienie odwołania w terminie. Odmowa przywrócenia terminu była zatem uzasadniona. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących orzeczenia dyscyplinarnego o uznaniu skarżącego za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, wyjaśnić należy, że przedmiotem postępowania nie było to orzeczenie, lecz jedynie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.