III SA/Lu 269/13
WyrokWSA w Lublinie2013-12-03
Skład orzekający: Ewa Ibrom, Jerzy Drwal, Grzegorz Wałejko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy celne prawidłowo odstąpiły od ustalenia wartości celnej pojazdu na podstawie wartości transakcyjnej, gdy istniały uzasadnione wątpliwości co do jej wiarygodności, a następnie prawidłowo ustaliły tę wartość metodą "ostatniej szansy"?Ratio decidendi
Organy celne mogą odstąpić od ustalenia wartości celnej na podstawie wartości transakcyjnej, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości co do jej całkowitej faktycznie zapłaconej lub należnej sumy. W przypadku importu używanych samochodów osobowych, gdy wartość transakcyjna budzi wątpliwości, prawidłowe jest zastosowanie metody "ostatniej szansy", opierając się na danych dostępnych we Wspólnocie, takich jak katalogi branżowe i opinie biegłych, z uwzględnieniem przepisów ograniczających możliwość ustalania wartości na podstawie cen z rynku kraju wywozu lub cen towarów wytworzonych we Wspólnocie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Celnej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, która zmieniła dane w zgłoszeniu celnym dotyczące waluty i wartości faktury oraz wartości pozycji importowanego samochodu. Organy celne zakwestionowały zadeklarowaną wartość transakcyjną pojazdu, powołując się na informacje od szwajcarskich władz celnych o nieistnieniu eksportera oraz na istotne różnice między zadeklarowaną wartością a cenami katalogowymi. Skarżąca kwestionowała prawidłowość odstąpienia od metody wartości transakcyjnej i zastosowanie metody "ostatniej szansy", zarzucając błędy w ocenie dowodów i naruszenia proceduralne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi U. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołania U. G., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2012 r., wprowadzającą zmiany w zgłoszeniu celnym w polach dotyczących waluty i ogólnej wartości faktury (22) oraz wartości pozycji (42) przez zastąpienie kwoty 3.500 CHF kwotą 14.831,07 CHF, a także w polach dotyczących wartości statystycznej (46) oraz obliczania opłat; podstawy opłaty (47) przez zastąpienie liczby 7.699 liczbą 32.440.
Z akt sprawy oraz z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 5 listopada 2007 r. na podstawie dokumentu SAD nr [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii używany samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2004. Do zgłoszenia dołączono między innymi dowód zakupu samochodu (rachunek nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r.), określający jego wartość na kwotę 3.500 CHF, ocenę techniczną sporządzoną przez biegłego rzeczoznawcę M. M. na zlecenie zgłaszającego oraz protokół oględzin pojazdu przez funkcjonariuszy celnych przyjmujących zgłoszenie. Zgłoszenia dokonał W. P. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez U. G. Zastosowano preferencyjną stawkę celną w wysokości 0% ze względu na udokumentowanie pochodzenia pojazdu świadectwem EUR.1.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu. Uzasadniając wszczęcie postępowania organ powołał się na pismo Prokuratury Apelacyjnej w [...] z dnia [...] października 2010 r. informujące o dokumentach uzyskanych od szwajcarskich władz celnych w ramach procedury pomocy prawnej. Władze szwajcarskie informowały, że eksportera wskazanego na załączonym do zgłoszenia celnego dowodzie zakupu pojazdu – [...] GmbH należy określić jako nieistniejącego. Z informacji wynikało również, że eksporter nie istniał w dniu wystawienia rachunku. Organ powołał się również na istotne różnice pomiędzy wartością pojazdu według cen katalogowych (z uwzględnieniem korekty z tytułu koniecznych napraw), a wartością podaną w zgłoszeniu celnym.
Organ celny wezwał skarżącą oraz W. P. do przedstawienia dowodów będących w ich posiadaniu, potwierdzających, że zadeklarowana w zgłoszeniu celnym wartość transakcyjna stanowi całkowitą, faktycznie zapłaconą sumę za importowany samochód.
W piśmie z dnia 11 czerwca 2012 r. skarżąca wniosła o zwrócenie się do trzech losowo wybranych serwisów w Szwajcarii w celu sporządzenia przez te serwisy wyceny naprawy importowanego samochodu, która uwzględni ceny robocizny i części zamiennych oraz dopuszczenie tych wycen w charakterze dowodu. Wniosku tego organ nie uwzględnił.
Powołany przez organ celny biegły J. P., na podstawie przedstawionych dokumentów, sporządził opinię z dnia 3 września 2012 r., która posłużyła za postawę ustalenia wartości celnej używanego samochodu osobowego marki [...]. Wyceniany pojazd porównano do pojazdu marki [...] produkowanego w Indiach i w Chinach. Wartości podane w opinii zostały określone na podstawie notowań rynkowych przedstawionych w katalogu "Pojazdy Samochodowe - Wartości Rynkowe XI-2007. Wartość pojazdu Audi A6 Quattro rzeczoznawca określił na kwotę 54.400 zł.
Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia 10 października 2012 r. ustalił wartość celną sprowadzonego pojazdu na podstawie art. 31 rozporządzenia rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE 1992 r. Nr L 302, s. 1, z późn. zm. dalej powoływanego jako Wspólnotowy Kodeks Celny lub WKC) na kwotę 32.440 zł, stanowiącą równowartość 14.831,07 CHF.
Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia. Zakwestionowała zastosowanie w rozpatrywanej sprawie metody ostatniej szansy. Podniosła, że biegły przy ustalaniu wartości rynkowej oparł się na nieistniejących na rynku szwajcarskim parametrach, takich jak korekta ze względu na ilość właścicieli, regionalna sytuacja rynkowa czy import prywatny. Biegły nie wyjaśnił również zasadności wysokości pozostałych zastosowanych korekt.
Po rozpatrzeniu odwołania U. G. Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Dyrektor Izby Celnej wywiódł, że w świetle postanowień Wspólnotowego Kodeksu Celnego i Porozumienia o stosowaniu artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu GATT (Porozumieniu w sprawie wartości celnej) z 1994 r., wartość celna jest ustalana co do zasady na bazie wartości transakcyjnej, to znaczy ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towary wtedy, jeżeli zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty. Organy celne mogą jednak odstąpić od stosowania metody ceny transakcyjnej, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w artykule 29 WKC (art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny – Dz. U. WE z 1993 r. Nr L 253, s. 1 ze zm., dalej powoływanego jako RWKC).
W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie zaszły uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany pojazd. Wskazuje na to treść pism szwajcarskich władz celnych z 30 kwietnia 2010 r. i z 2 lipca 2010 r., z których wynika, że eksporter o nazwie [...] GmbH jest firmą nieistniejącą. Z załączników do pism wynika, że eksporter nie istniał w dniu wystawienia rachunku, to jest 2 listopada 2007 r. Pisma szwajcarskich władz celnych należy uznać za dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).
Wątpliwości organu wzbudziła również wysokość zadeklarowanej wartości transakcyjnej. Cena samochodu marki [...], wyprodukowanego w roku 2004, na rynku kraju eksportu według katalogu EurotaxGlass’s 2007 PW-CH 1/2008 wynosiła 28.500 CHF. Cena porównawcza pojazdu – z uwzględnieniem korekt wynikających z oceny biegłego powołanego przez organ celny była 4,6 razy wyższa od zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził następnie, że konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z rachunku była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych w art. 30-31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Organ wyjaśnił, że ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych bądź podobnych (art. 30 ust. 2 lit. a) i b) WKC) w przypadku importu używanych samochodów osobowych, nie jest obiektywnie możliwe, gdyż wymagałoby znalezienia samochodu osobowego o podobnym stopniu zużycia. Metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 30 ust. 2 lit. c) WKC) stosowanej w przypadku importu towarów masowych, również nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Metoda wartości kalkulowanej (art. 30 ust. 2 lit. d) WKC), oparta na koszcie produkcji importowanych towarów, nie może być brana pod uwagę, ponieważ używane samochody nie są produkowane jako takie.
Organ odwoławczy podniósł, że prawidłowo wartość celna przedmiotowego pojazdu została ustalona z wykorzystaniem danych dostępnych we Wspólnocie, zgodnie z art. 31 ust. 1 WKC (metoda "ostatniej szansy") z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., przepisów rozdziału 3 tytułu I WKC.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 31 ust. 2 lit c) WKC wartość celna ustalana z zastosowaniem ust. 1 nie może być ustalana na podstawie cen towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu. W związku z tym uwzględnienie żądania strony, aby przyjąć do ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu cenę obowiązującą na rynku szwajcarskim, byłoby sprzeczne z wymienionym przepisem.
Organ zaakceptował sposób ustalenia wartości pojazdu przyjęty przez biegłego J. P., wskazując, że korekty zastosowane w wycenie biegłego uwzględnia katalog Info-Expert, a także są one zgodne z wytycznymi zawartymi w Instrukcji Określania Wartości Rynkowej Pojazdu Nr 1 z 2005 r. zatwierdzonej przez Prezydium Rady Naczelnej Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego. Biegły dokonał wyceny posługując się metodą kosztu naprawy, co także zostało zaakceptowane przez organ. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że biegły rzeczoznawca wyjaśnił, iż w opinii uwzględnił stan techniczny opisany w ocenie technicznej z dnia 5 listopada 2007 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę M. M. Organ nie zgodził się z zarzutem skarżącej, że biegły stosował korekty w sposób dowolny. Uzasadnił swoje stanowisko szczegółowo odnosząc się do poszczególnych korekt i wyjaśniając dlaczego opinia jest prawidłowa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w całości oraz decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając:
- niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i bezkrytyczne przyjęcie jako dowodu wyceny sporządzonej przez J. P.;
- nieprzeprowadzenie wszystkich istotnych dowodów mogących wyjaśnić sprawę, co miało zasadniczy wpływ na treść rozstrzygnięcia;
- arbitralną i w istocie dowolną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, polegającą na braku jego wszechstronnego rozważenia, błędną, jednostronną, niespójną i częściowo wewnętrznie sprzeczną ocenę poddanych analizie fragmentów materiału dowodowego oraz niezasadną odmowę dopuszczania i przeprowadzenia dowodów wskazanych przez skarżącą;
- rażące naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej oraz zasad postępowania określonych w art. 121, art. 122, art. 125 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 ust. 2 Prawa celnego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organy celne uznały eksportera [...] GmbH za podmiot nieistniejący w chwili sprzedaży samochodu, podczas gdy szwajcarskie władze celne w swoich pismach eksportera określiły jako “nieistniejący", nie wyjaśniając czy podmiot ten był “nieistniejący" w dniu sprzedaży sprowadzonego samochodu, czy też w dniu sporządzenia pism przez szwajcarskie władze celne.
Skarżąca zarzuciła również, że organy celne oparły swoje rozstrzygnięcie na informacjach wynikających z załączników do pisma szwajcarskich władz celnych, podczas gdy walor dokumentu urzędowego mogą mieć tylko pisma władz szwajcarskich. Załączniki, zdaniem skarżącej, nie są dokumentami urzędowymi, o których mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej.
W ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie zastrzeżenia budzi zastosowanie metody ostatniej szansy przed zastosowaniem metody wartości transakcyjnej uwzgledniającej ceny innych samochodów podobnych do tego, który jest przedmiotem postępowania, a sprzedanych w 2007 roku na rynku szwajcarskim przy uwzględnieniu kosztów naprawy sprowadzonego samochodu w Szwajcarii. Wartość importowanego pojazdu powinna dotyczyć tylko rynku szwajcarskiego, ponieważ na tym rynku dokonano transakcji.
Skarżąca zarzuciła, że organ oparł swoją decyzję na wycenie biegłego [...], w której biegły oparł się na nieistniejących na rynku szwajcarskim parametrach takich jak np. korekta za pierwszą rejestrację czy import prywatny. Skarżąca nie zgodziła się również z wysokością zastosowanej korekty dotyczącej naprawy samochodu. Zdaniem skarżącej, oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z wyceny biegłego innego niż J. P. było bezzasadne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu bezzasadnego odstąpienia przez organy celne od oparcia oceny wartości celnej spornego towaru na metodzie wartości transakcyjnej, a więc w gruncie rzeczy naruszenia art. 29 WKC w wersji obowiązującej w dniu dokonania zgłoszenia celnego. Metoda wartości transakcyjnej stanowi wyjściową regułę ustalania wartości celnej towaru, a odstąpienie od niej, jako wyjątek od zasady, musi być należycie uzasadnione (art. 29 WKC). Tylko w pewnych ściśle określonych sytuacjach organy celne mogą odstąpić od stosowania metody wartości transakcyjnej.
Powyższe uprawnienie wynika wprost z art. 181a ust. 1 RWKC. W przypadku, gdy organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej.
Zastępcze metody ustalania wartości celnej określone są w art. 30 i art. 31 WKC (metoda wartości transakcyjnej towarów identycznych, metoda wartości transakcyjnej towarów podobnych, metoda ceny jednostkowej, metoda wartości kalkulowanej, metoda "ostatniej szansy"). Z przepisu art. 30 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego wynika, że metody wyliczenia wartości celnej określone w art. 30 i art. 31 WKC zostały ujęte w sposób wymagający kolejnej eliminacji poszczególnych metod, aż do dojścia do metody tzw. "ostatniej szansy", określonej w art. 31.
Przy ustaleniu wartości celnej towaru prawidłowe zastosowanie metody "ostatniej szansy" wymaga od organu celnego wykazania w pierwszej kolejności, że istnieją uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC.
Możliwość odmowy przyjęcia wartości transakcyjnej na podstawie art. 181a RWKC, może być skutkiem zakwestionowania wiarygodności (materialnej lub formalnej) informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, ewentualnie wynikać z braku odpowiednich dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniająca jej odrzucenie wystąpi wówczas, gdy okaże się, że była ona rażąco niska (co zakłada porównanie jej z innymi cenami, więc nie może nastąpić w sposób dowolny).
Następnie zaś rzeczą organów celnych jest wykazanie, że ustalenie tej wartości jest bezwzględnie niemożliwe w oparciu o pozostałe metody, kolejno wymienione w art. 30 WKC.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy wyczerpująco i przekonująco uzasadniły odstąpienie od zastosowania metody wartości transakcyjnej przy ustalaniu wartości celnej samochodu marki [...], sprowadzonego przez skarżącą ze Szwajcarii. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą do tego były dwie zasadnicze przyczyny. Po pierwsze informacje uzyskane od szwajcarskich władz celnych podważyły fakt istnienia sprzedawcy uwidocznionego na rachunku sprzedaży pojazdu. Po drugie ustalono istotną rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną w deklaracji SAD wartością pojazdu, a cenami wskazywanymi w katalogach branżowych. Obydwie te przyczyny wzajemnie się uzupełniają i stanowią wystarczającą podstawę do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej, opartej na wartości transakcyjnej. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kopia postanowienia prokuratora Prokuratury Krajowej z dnia [...] marca 2008 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie działalności zorganizowanej grupy przestępczej mającej za cel dokonywanie przestępstw skarbowych polegających na narażaniu na uszczuplenie należności publicznoprawnych z tytułu wprowadzania na obszar celny UE samochodów osobowych z terytorium Szwajcarii, posługiwania się w tym procederze stwierdzającymi nieprawdę dokumentami w postaci faktur i ocenami technicznymi importowanych pojazdów. W toku tego postępowania uzyskano informacje ze strony szwajcarskich organów celnych, potwierdzające fakt nieistnienia licznych sprzedawców, których dane widniały na zgłoszeniach celnych składanych przez importerów samochodów. Do pisma szwajcarskich władz celnych z dnia 30 kwietnia 2010 r. dołączono między innymi załącznik nr 2, stanowiący wykaz przedsiębiorstw, które według organów szwajcarskich należy określić jako "nieistniejące" z przyporządkowanymi tym przedsiębiorstwom "transakcjami". Jedna z pozycji w tym załączniku dotyczy sprzedaży objętej spornym zgłoszeniem celnym (eksporter– [...] GmbH, importer– [...] (czyli nazwa firmy, pod którą działała skarżąca – z nieistotnym pominięciem jednej litery "[...]"), nr VIN pojazdu i data faktury zgodne z dokumentami dołączonymi do zgłoszenia celnego) [k. [...] akt administracyjnych]. Z drugiej strony organy celne dokonując porównania cen pojazdów tej samej marki i rocznika co pojazd importowany według katalogów branżowych (katalog szwajcarski EurotaxGlass’s 01/2008) z wartością pojazdu zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym, słusznie zwróciły uwagę na istotne rozbieżności. Wartość pojazdu, z uwzględnieniem stopnia uszkodzeń, według danych katalogowych była kilkukrotnie wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu. Informacje przekazane przez szwajcarską administrację celną a także istotne rozbieżności pomiędzy cenami katalogowymi oraz zadeklarowaną wartością pojazdu, stanowiły wystarczające argumenty dla powstania uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a rozporządzenia wykonawczego do WKC. Uzasadnione wątpliwości, w rozumieniu art. 181a RWKC, nie oznaczają definitywnego i nieodwołalnego zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez zgłaszającego. Stanowią jedynie podstawę do przeprowadzenia dalszych czynności, zmierzających do ustalenia wartości celnej w oparciu o inne metody, a więc pośrednio do weryfikacji zadeklarowanej wartości celnej, która może zostać potwierdzona w oparciu o wspomniane inne metody ustalenia wartości celnej.
W ocenie sądu nie zasługują na uwzględnienie argumenty skarżącej, o ile kwestionowała wartość dowodową informacji wynikających z załączników do pisma szwajcarskich władz celnych – i w konsekwencji podważała zasadność odstąpienia od ustalenia wartości celnej pojazdu metodą wartości transakcyjnej. Pisma szwajcarskich władz celnych z dnia 30 kwietnia 2010 r. i dnia 2 lipca 2010 r. informowały, że firma [...] GmbH, wskazana w zgłoszeniu celnym jako sprzedawca jest firmą nieistniejącą. Z przekazanych przez szwajcarskie władze celne dokumentów wynika, że przeprowadzone przez organy celne postępowanie nie wykazało, by firma ta istniała w dacie sprzedaży samochodu.
Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które podważałyby prawdziwość informacji podanych przez szwajcarskie władze celne, a świadczących o istnieniu sprzedawcy widniejącego na rachunku sprzedaży dołączonym do zgłoszenia celnego. Niezasadne jest kwestionowanie wartości dowodowej pisma szwajcarskich władz celnych. Wbrew twierdzeniom skarżącej z pisma z dnia 30 kwietnia 2010 r. w połączeniu z pismem z dnia 2 lipca 2010 r. wynika, że eksporter nie istniał także w dniu rzekomej transakcji. Informacja władz szwajcarskich składa się z pisma głównego (przewodniego) oraz załączników uszczegóławiających informacje, do których pismo wyraźnie odwołuje się. Załączniki te zatem mają taką samą wartość dowodową jak pismo główne, skoro organ szwajcarski włączył ich treść do swojej informacji. Informacja ta – jak słusznie przyjęły to organy celne - stanowi dokument urzędowy, objęty (możliwym do obalenia) domniemaniem zgodności z prawdą, tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 194 Ordynacji podatkowej). Jak wskazano wyżej skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających na obalenie domniemania, z którego korzysta dokument urzędowy.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), organ może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokument sporządzony przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Z przepisu art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej wynika, że dokumenty urzędowe to dokumenty sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej lub przez inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Jeżeli więc dany dokument spełnia łącznie trzy owe przesłanki, a nadto sporządzony został w zakresie działania organu, od którego pochodzi, to taki dokument należy uznać za dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej i wówczas dokument ten stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Przyjmuje się, że uznanie dokumentu zagranicznego za dokument urzędowy w rozumieniu tego przepisu jest uzależnione od uregulowań zawartych w wiążących Polskę umowach międzynarodowych. Taką umową międzynarodową, którą Polska jest związana od czasu uzyskania członkostwa UE jest Porozumienie w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską uzupełniające Umowę między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską o Protokół w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych (Dz. Urz. WE z 1997 r. Nr L 169, s. 77) oraz protokół dodatkowy z dnia 9 czerwca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, będący załącznikiem do Porozumienia.
W myśl art. 8 ust. 1 protokołu organ, do którego kierowany jest wniosek przekazuje informacje o wynikach dochodzeń organowi wnioskującemu, w formie dokumentów, poświadczonych kopii dokumentów, sprawozdań i tym podobnych.
Sposób wykorzystywania informacji określa art. 11. W ust. 3 przewiduje on, że Umawiające się Strony mogą wykorzystywać uzyskane informacje i konsultowane dokumenty zgodnie z postanowieniami Protokołu jako dowody w protokołach, sprawozdaniach, zeznaniach, jak i postępowaniach oraz oskarżeniach wniesionych do sądu.
Istota oraz zwiększona (szczególna) moc dowodowa dokumentu urzędowego odnosi się przede wszystkim do tego, co zostało w takim dokumencie "urzędowo stwierdzone". W doktrynie podnosi się, że zwiększona moc dowodowa dokumentu urzędowego sprowadza się do przyjęcia dwóch domniemań, to jest prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). Dzięki domniemaniu zgodności z prawdą twierdzeń zawartych w dokumencie urzędowym (wiarygodności), które nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością, nie istnieje potrzeba udowadniania faktów, które wynikają z dokumentu urzędowego. Co więcej, organ nie może pominąć okoliczności wynikających z dokumentu urzędowego, jeżeli są one istotne w sprawie, jak również nie może ich kwestionować bez uprzedniego wzruszenia domniemania wynikającego z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej.
Dodać przy tym należy, że odwołanie się do ustaleń i informacji organu szwajcarskiego nie było jedyną i samodzielną przesłanką odstąpienia od ustalenia wartości celnej towaru metodą wartości transakcyjnej. Drugą nie mniej istotną przesłanką było istnienie istotnej rozbieżności pomiędzy zadeklarowaną wartością celną pojazdu, a cenami wskazywanymi w katalogach branżowych.
Organ celny prawidłowo ustalił wstępnie wartość pojazdu w oparciu o katalog branżowy. Odwołanie się do katalogu służyło jedynie wstępnej weryfikacji wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym i nie stanowiło podstawy do ustalenia wartości ostatecznie przyjętej w decyzji. Weryfikując zgłoszenie celne strony organ przeanalizował notowania pojazdów Audi A6 Quattro rok produkcji 2004 na rynku szwajcarskim. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (wydruk z Internetu z katalogu szwajcarskiego EurotaxGlass’s) wynika, że ceny tego rodzaju pojazdów kształtują się w Szwajcarii na poziomie znacznie wyższym (od 28.500 CHF do 34.600 CHF) od ceny zadeklarowanej przez stronę (3.500 CHF). Nawet zatem jeśli uwzględni się uszkodzenia samochodu wskazane w ocenie technicznej dołączonej do zgłoszenia, wartość pojazdu będzie ponad siedmiokrotnie wyższa niż wartość podana przez skarżącą jako cena transakcyjna. Wątpliwości organu co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowiła całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC były zatem w pełni uzasadnione i dawały podstawę do odstąpienia od zastosowania metody transakcyjnej.
Organ bardzo szczegółowo wyjaśnił, powołując i analizując przepisy art. 29 - 30 WKC oraz stanowisko Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, dlaczego zastosował metodę ustalania wartości pojazdu, określoną w art. 31 WKC (metoda ostatniej szansy). Sąd podziela w pełni stanowisko organu w tym zakresie, jest ono bowiem zgodne z przepisami i należycie uzasadnione. Skuteczne podważenie wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym uzasadniało ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o inne metody określone w art. 30-31 WKC. Powołując się na wytyczne Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej organ obszernie i przekonująco uzasadnił, że w przypadku importu używanych pojazdów jedyną możliwą do zastosowania metodą pozostaje metoda ostatniej szansy. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej nie są wprawdzie źródłem prawa, jednak stanowią podstawową dyrektywę interpretacyjną w zakresie przepisów WKC dotyczących ustalania wartości celnej. Metoda ostatniej szansy (art. 31 WKC) zakłada ustalanie wartości celnej towaru na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z następującymi zasadami i przepisami ogólnymi: porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., przepisów rozdziału 3 tytułu I WKC. W przypadku importu używanych samochodów, dostępne dane, o których mowa w art. 31 WKC, to według wytycznych wspomnianego Komitetu, między innymi informacje zawarte w branżowych katalogach motoryzacyjnych, a także opinie biegłych rzeczoznawców.
Ustalając wartość celną pojazdu na podstawie metody ostatniej szansy, organy oparły się na opinii sporządzonej przez biegłego J. P. z dnia 3 września 2012 r. (k. 63-64 akt administracyjnych). Zgodnie z zaleceniem organu celnego, biegły dokonał ustalenia wartości pojazdu podobnego wyprodukowanego poza terenem Wspólnoty. Z art. 31 ust. 2 lit. a WKC wynika bowiem, że wartość celna ustalana z zastosowaniem ust. 1 nie może być określana na podstawie ceny sprzedaży na obszarze Wspólnoty towarów wytworzonych we Wspólnocie. Biegły ocenił, że do samochodu osobowego wycenianego, pod względem roku produkcji, klasy, typu i rodzaju pojazdu, najbardziej podobny jest pojazd marki [...], produkowany między innymi w Indiach i Chinach. Zgodnie z opinią wartość bazowa brutto sprowadzonego przez skarżącego pojazdu wynosi 97.100 zł, natomiast wartość rynkowa brutto, uwzględniająca wskazane w opinii korekty wynosi 54.400 zł. Ustalając wartość celną pojazdu organ pomniejszył wskazaną przez biegłego kwotę o dalsze elementy (marża, cło, podatki), co dało ostatecznie kwotę 32.440 zł, przyjętą jako wartość celna pojazdu.
Zarzuty skarżącej co do opinii biegłego są nieuzasadnione. Biegły powołany w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy określił wartość przedmiotowego pojazdu na podstawie dowodów dołączonych do zgłoszenia celnego. Biegły uzasadnił swoje stanowisko co do zastosowanych korekt i wyjaśnił, że uwzględnił stan techniczny pojazdu opisany w ocenie technicznej z dnia 5 listopada 2007 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę M. M. oraz protokole oględzin pojazdu z dnia 5 listopada 2007 r. W związku z powyższym ocena opinii przez organy celne jest prawidłowa i prawidłowe jest oparcie się na tej opinii jako dającej podstawę do czynienia ustaleń faktycznych.
Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące sposobu ustalenia wartości metodą ostatniej szansy oraz braku ustaleń co do kosztów naprawy samochodu w Szwajcarii. Jak już wyżej była o tym mowa, organ bardzo szczegółowo i jasno wytłumaczył, w jaki sposób dokonuje się ustalenia wartości pojazdu metodą ostatniej szansy, wskazał przepisy, z których wynika, że wartość celna nie może być ustalana na podstawie ceny towarów na rynku kraju, z którego samochód został sprowadzony, wyjaśnił dlaczego nie mógł być uwzględniony wniosek o dopuszczenie dowodu z wyceny losowo wybranych serwisów samochodowych w Szwajcarii i zbędne jest powtarzanie argumentów organu.
Zarzuty skarżącej i wnioski dowodowe nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Ponownie podkreślić należy, że zgodnie z art. 31 ust. 2 WKC wartość celna ustalana z zastosowaniem ust. 1 (co miało miejsce w sprawie niniejszej) nie może być określana m. in. na podstawie ceny sprzedaży na obszarze Wspólnoty towarów wytworzonych we Wspólnocie (pkt a) oraz ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu (pkt c). Żądanie skarżącej ustalenia ceny pojazdu na rynku szwajcarskim nie mogło być zatem uwzględnione. Bezpodstawny jest więc zarzut naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone zgodnie z regułami proceduralnymi, z poszanowaniem praw strony i przy zapewnieniu czynnego jej udziału. Wbrew twierdzeniom skargi, organy celne w toku postępowania podjęły wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy wskazały szczegółowo motywy swoich rozstrzygnięć, oparły się na wszechstronnie zebranym materiale dowodowym, odwołując się do konkretnych ustaleń faktycznych mających oparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach. Ocena dokonanych ustaleń odpowiada prawu, nie narusza bowiem granic swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 121, 122, 125, 188 i 191 Ordynacji podatkowej nie zasługiwały na uwzględnienie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło