III SA/Lu 272/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek z tytułu składek postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów postępowania. Wezwany do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaznaczając, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że jest osobą bezrobotną, nie osiąga żadnych dochodów, dlatego nie stać go na poniesienie kosztów postępowania. W dalszej części wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem niepełnoletnich dzieci. Wykazał, że nie posiada żadnego majątku oprócz prawa współwłasności [...] ha gruntów rolnych. W części urzędowego formularza odnoszącej się do osiąganych dochodów skarżący podał, że nie ma żadnych dochodów, nie wyjaśniając z czego utrzymuje siebie i dzieci pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym. Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Wykazana przez skarżącego w urzędowym formularzu sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa znacznie różniła się od opisanej przez skarżącego w znajdującym się w aktach administracyjnych (k. [...]-[...]) kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia [...]. Z akt administracyjnych wynikało m.in., że skarżący uzyskuje dochody z tytułu pracy w [...] ([...] zł brutto) oraz że żona skarżącego uzyskuje dochody z dwóch źródeł (praca w [...] /[...] zł brutto/ i w [...] sp. z o.o. /od [...] zł do [...] zł/), a ponadto że skarżący jest właścicielem mieszkania w [...], samochodu marki [...] z [...] oraz że posiada zobowiązania kredytowe w [...] na kwotę [...] zł. Wszystkie te okoliczności nie znalazły odzwierciedlenia w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto w urzędowym formularzu skarżący nie wykazał żony jako osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Z kolei podając że jest osobą bezrobotną bez dochodu, nie wyjaśnił z czego utrzymuje siebie i dzieci. Nie określił również, czy powierzchnia gospodarstwa rolnego wykazana we wniosku została podana w ha fizycznych, czy też w ha przeliczeniowych oraz wielkości swojego udziału w tych gruntach. Brakowało także informacji czy skarżący otrzymał, (bądź jego żona), dopłaty bezpośrednie z Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa. Nie wykazał również wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego oraz na spłatę zaciągniętego kredytu. W związku z powyższym, pismem z dnia 26 czerwca 2009r., wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń dotyczących jego stanu majątkowego, sytuacji rodzinnej i finansowej. Ponadto w w/w wezwaniu poinformowano skarżącego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w związku z tym zobowiązano go do złożenia oświadczenia czy podtrzymuje (czy nie) żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał jedynie pismo z 1 lipca 2009r., w którym złożył oświadczenie, iż nie podtrzymuje żądania zwolnienia od kosztów sądowych oraz stwierdził, że w zakreślonym terminie nie jest w stanie zgromadzić żądanych dokumentów z ważnych powodów rodzinnych (nie sprecyzował jednakże jakie to powody, ani nie wniósł o przedłużenie terminu). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Sprawa, w której skarżący wniósł skargę należy do kategorii spraw zwolnionych z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. e) powołanej ustawy), w związku z czym skarżący oświadczeniem z 1 lipca 2009r. zrezygnował z żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Zatem rozpoznaniu podlega jedynie wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Stosownie do art. 245 § 3 powołanej ustawy, żądanie ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 246 ( 1 pkt 2 cytowanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 powołanej ustawy ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 powołanej ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 powołanej ustawy). Stwierdzić należy, że skarżący nie wykonując wezwania z dnia 26 czerwca 2009r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń uniemożliwił wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji rodzinnej (prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, wyjawienia źródeł utrzymania siebie i dzieci), materialnej (w szczególności dotyczących stanu majątkowego - posiadania mieszkania, samochodu, wielkości udziałów w gospodarstwie rolnym) jak też wysokości osiąganych dochodów (z tytułu pracy, z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, dopłat z ARiMR). Skarżący nie wykazał również wydatków ponoszonych na utrzymanie i wynikających z konieczności spłaty zaciągniętego kredytu. W z związku z tym uniemożliwił ustalenie, jakie są jego realne możliwości finansowe do poniesienia kosztów ustanowienia adwokata. Tym samym skarżący nie wykazał, aby zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 cytowanej ustawy należało orzec jak na wstępie.