III SA/Lu 273/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Wiesława Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia do 50% pożyczki udzielonej ze środków Funduszu Pracy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z 2004 r.) w związku z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. Nr 58, poz. 514 z 2003 r. ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. R. z dnia [...] marca 2005 r. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty z dnia [...] marca 2005 r., znak: [...] o odmowie umorzenia do 50 % pożyczki udzielonej ze środków Funduszu Pracy przez Powiatowy Urząd Pracy na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r., Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał m. in., że na podstawie umowy z dnia [...] lutego 2002 r. skarżąca uzyskała ze środków Funduszu Pracy pożyczkę na rozpoczęcie działalności gospodarczej w kwocie 25.000 zł. W dniu [...] marca 2004 r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie 50 % pożyczki. Decyzją wydaną z upoważnienia Starosty z dnia [...] grudnia 2004 r., znak: [...] orzeczono o odmowie umorzenia części pożyczki. Przedmiotowa decyzja uchylona została kasacyjną decyzją organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2005 r., znak: [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak: [...] orzekł o odmowie umorzenia do 50 % pożyczki. Od decyzji tej odwołanie wniosła skarżąca, która wyjaśnia, że we wniosku o umorzenie części pożyczki usprawiedliwiła opóźnienia w płatności dwóch rat. Opóźnienia te wyniosły: w pierwszym przypadku 1 dzień, a w drugim przypadku 7 dni. Wojewoda uznał odwołanie za nieuzasadnione. Wskazał przy tym, że z dniem 1 czerwca 2004 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i stosownie do art. 139 ust. 5 tej ustawy sprawy o umorzenie pożyczek otrzymanych na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Sprawa podlega więc rozpatrzeniu według przepisów art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który stanowi, że pożyczka może być umorzona m. in. po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. W umowie pożyczki z dnia [...] lutego 2002 r. strony w § 12 ustaliły m. in., że pożyczka może zostać umorzona w 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej przez pożyczkobiorcę nieprzerwanie przez 24 miesiące, złożenia wniosku o umorzenie pożyczki w terminie miesiąca od daty upływu 24 miesiąca prowadzenia działalności gospodarczej, oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Organy ustaliły, że nie został spełniony ostatni warunek. Do "innych warunków określonych w umowie" należy m. in. spłacanie rat w wyznaczonych terminach, a w okresie spłaty pożyczki do dnia złożenia wniosku wystąpiły opóźnienia w płatności dwóch rat:. Organ podkreślił, że zaskarżona decyzja nie jest decyzją dowolną, ponieważ znajduje oparcie w przepisach cytowanej ustawy oraz postanowieniach umowy pożyczki. M. R. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie powyższą decyzję w całości i wniosła o uchylenie w całości zarówno decyzji Starosty z dnia [...] marca 2005 r. jak też poprzedzającej ją decyzji Urzędu Wojewódzkiego Delegatury. Skarżąca zarzuciła organom administracji błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie przyjęcia, że wnosząca skargę nie dopełniła wszystkich warunków wynikających z umowy, podczas gdy faktycznie wszystkie raty wnoszone były z dochowaniem zasady staranności, a w okresie spłaty pożyczki do dnia złożenia wniosku wystąpiły opóźnienia spłaty raty piątej o 1 dzień i czternastej - opóźnienie o 7 dni, usprawiedliwione jednak chorobą, co zostało udokumentowane zaświadczeniem lekarskim. Skarżąc zarzuca także błędne założenie, że zostały niewykonane istotne warunki umowy, podczas gdy faktycznie istota i treść umowy nie została naruszona, istotne warunki umowy zostały wykonane. Skarżąc wyjaśnia, że opóźnienie płatności dwóch rat było spowodowane jej stanem zdrowia i pobytem w szpitalu oraz powołuje się na swoje oświadczenie z [...] marca 2004 r. dołączone do wniosku o umorzenie pożyczki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko. Wskazał też, że decyzje wydane na podstawie wskazanego art. 18. ust. 4 ustawy są oparte na konstrukcji uznania administracyjnego, dlatego też kwestia oceny, czy można "usprawiedliwić" niedopełnienie warunków umowy pozostaje w gestii organu administracji. Natomiast w okolicznościach sprawy (umowa pożyczki została wypowiedziana - k. 170 akt organu pierwszej instancji) organy obu instancji uznały, że nie jest ani słuszne, ani celowe umarzanie pożyczki skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, a zatem podlega oddaleniu. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporny jest fakt, iż skarżąca uchybiła dwukrotnie terminowi płatności poszczególnych rat pożyczki (opóźnienia wystąpiły w miesiącach wrzesień 2002 r. i czerwiec 2003 r. za miesiące je poprzedzające). Skarżąca podnosi, że opóźnienie wynikło z niedomagań zdrowotnych, co dokumentuje zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] lutego 2004 r., z którego wynika, że przebywała na leczeniu w okresie od czerwca 2003 r. w tym leczenie szpitalne lipiec 2003, nadal wymaga opieki lekarskiej stałej kontroli i przyjmowania lekarstw. Tym samym skarżąca nie usprawiedliwia w ogóle opóźnienia powstałego we wrześniu 2002 r., zaś w stopniu niewystarczającym również późniejsze. Umowa pożyczki jest umową cywilnoprawną, regulowaną przepisami kodeksu cywilnego. Zgodnie zaś z art. 355 § 1 i 2 kc - dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność). Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Nie powinno ulegać wątpliwości, że uwzględnienie zawodowego charakteru działalności gospodarczej determinuje w znaczącym stopniu kryteria wymaganej od dłużnika staranności, a tym samym wpływa na zakres jego odpowiedzialności. Należyta staranność dłużnika, określana z uwzględnieniem zawodowego charakteru prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, obejmuje także znajomość obowiązującego prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (por. orz. SN z 17.8.1993 r., III CRN 77/93, OSN 1994, Nr 3, poz. 69). Skarżąca – o ile nawet obiektywnie nie była w stanie dochować terminów płatności – to i tak nie dołożyła staranności w wykazaniu tej okoliczności. Dodać należy, że sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczający do usprawiedliwienia uchybienia terminu płatności w wiadomej z góry dacie i wysokości. Niezbędne byłoby w tej sytuacji wskazanie i udowodnienie dodatkowych okoliczności, takich jak obłożny stan chorego i jednoczesny brak możliwości uzyskania pomocy ze strony domowników czy innych osób w dokonaniu płatności. Sąd nie podziela również poglądu wyrażonego przez skarżącą, iż termin płatności nie jest "innym warunkiem określonym w umowie" w rozumieniu § 12 ust. 1 umowy pożyczki z dnia [...] lutego 2002 r. Skarżąca podnosi przy tym, że powinien to być warunek "istotny". Umowa w § 12, powtarzając zapis art. 18 ust. 4 cyt. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, wskazuje jako warunek rozważenia wniosku o umorzenie części pożyczki – wskazuje spełnieni innych warunków określonych w umowie ("innych" – a więc nie, jak pisze skarżąca, wyłącznie "istotnych"). Niemniej jednak dzień wymagalności ("termin płatności") kolejnych rat zawarty w § 5 umowy jest jej istotnym elementem, określając bowiem wymagalność poszczególnych rat, reguluje kwestię opóźnienia w świadczeniu i jest podstawą wszczęcia czynności związanych, ogólnie rzecz biorąc, ze zwłoką dłużnika. Podsumowując – organy administracji nie naruszyły prawa przyjmując, że zwłoka w płatności rat, jakiej dopuściła się skarżąca, jest przeszkodą do uwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie części pożyczki w trybie art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Rygoryzm działania organów, usprawiedliwiony przepisami regulującymi sferę finansów publicznych, jest zrozumiały. Decyzja dotyczy środków budżetowych, co wymaga od ich dysponenta szczególnej dbałości i transparentności podejmowanych działań. Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania mających wpływ na jego wynik, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.