III SA/Lu 278/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 października 2007r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2007 r. nr [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 144, art. 58 § 1 i § 2 i art. 59 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia [...] w L. na postanowienie wydane z upoważnienia Marszałka Województwa przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Mienia Samorządowego, Infrastruktury i Transportu Urzędu Marszałkowskiego Województwa z dnia [...] czerwca 2006 r. znak: [...] w sprawie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia [...] w L. jako organizacji społecznej do postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linii komunikacyjnej T. – W. dla J. N. prowadzącego działalność pod nazwą F.H.U. [...], z siedzibą w T., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na wniosek stowarzyszenia z dnia 1 czerwca 2006 r. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. organ pierwszej instancji odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia [...] w L. jako organizacji społecznej do prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany zezwolenia wydanego J. N. Na to postanowienie Stowarzyszenie [...] w L. reprezentowane przez pełnomocnika S. O. złożyło zażalenie z naruszeniem terminu. Wniosło o uchylenie postanowienia w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy, poprzez dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Pełnomocnik wniósł ponadto o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Poinformował, że przedmiotowe postanowienie zostało stowarzyszeniu doręczone w dniu w dniu 12 stycznia 2007 r. na prośbę stowarzyszenia złożoną w dniu 11 stycznia 2007 r. w związku z informacją, uzyskaną od pracowników Departamentu Mienia Samorządowego, Infrastruktury i Transportu Urzędu Marszałkowskiego w czasie spotkania, które odbyło się w dniu 9 stycznia 2007 r. w departamencie. Ten dzień był pierwszym dniem, w którym uzyskali informację, że takie postanowienie zostało wydane. Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek z dnia 1 czerwca 2006 r., którym Stowarzyszenie [...] w L. wniosło o dopuszczenie stowarzyszenia jako organizacji społecznej do prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany zezwolenia podpisał członek zarządu stowarzyszenia M. R. Do wniosku załączył pełnomocnictwo z dnia 8 maja 2006 r. We wniosku podano adres do korespondencji - ul. [...], T. Na ten adres zostało wysłane zaskarżone postanowienie. Przesyłka wróciła do organu pierwszej instancji z adnotacją na kopercie "Adresat nieznany". W myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stosownie do art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny i prawny, organ stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone w sposób zastępczy w rozumieniu art. 44 k.p.a. w dniu 9 czerwca 2006 r. Stąd termin do wniesienia zażalenia upłyną w dniu 16 czerwca 2006 r. Skoro ówczesny pełnomocnik Stowarzyszenia M. R. podał adres do korespondencji w T. przy ul. [...] i poczta stwierdziła, że pod tym adresem adresat jest nieznany, to przyjęcie skutku doręczenia jest zasadne, a stowarzyszenie ponosi skutki działania swego pełnomocnika, który podał błędny adres. Złożenie zażalenia w dniu 16 stycznia 2007 r. nastąpiło z uchybieniem terminowi do jego wniesienia. Na powyższe postanowienie stowarzyszenie złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 44, art., 45, art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Strona skarżąca podała, że postanowienie, od którego składaliśmy zażalenie zostało jej dostarczone w dniu 12 stycznia 2007 r. na jej prośbę złożoną na piśmie w dniu 11 stycznia 2007 r., związku z informacją uzyskaną od pracowników Departamentu Mienia Samorządowego Infrastruktury i Transportu Urzędu Marszałkowskiego w czasie spotkania, które odbyło się w dniu 9 stycznia 2007 r. w ww. departamencie. 9 stycznia 2007 r. był pierwszym dniem, w którym uzyskała informację, że takie postanowienie zostało wydane. Prośbę o przywrócenie terminu złożono z ostrożności na wypadek, gdyby organ rozpatrujący zażalenie uznał, że zwrócone pismo z adnotacją "adresat nieznany" zostało złożone do akt sprawy ze skutkiem doręczenia. Doręczyciel postanowienia postąpił w tym przypadku niezgodnie z prawem. Pod adresem wskazanym do korespondencji przy ul. [...] w T. cały czas przebywała osoba upoważniona do odbioru naszej korespondencji, ale nikt nie podejmował próby jej doręczenia. Strona skarżąca zarzuca niezastosowanie przez doręczyciela postanowienia art. 44 § 1-3 k.p.a., tj. fakt nieprzechowywania przesyłki przez określony przepisami prawa czas w placówce pocztowej z jednoczesnym dwukrotnym pozostawieniem zawiadomienia o tym fakcie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania/biura adresata. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie pozostaje w zgodzie z przepisami obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kontrolują więc akty i czynności organów administracji z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Z akt sprawy wynika, że w pismem z dnia 1 czerwca 2006 r. Stowarzyszenie [...] w L. zwróciło się do Marszałka Województwa z wnioskiem o dopuszczenie stowarzyszenia na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. jako organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zmiany zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym udzielonego J. N. prowadzącemu przedsiębiorstwo pod nazwą Firma Handlowo-Usługowa [...]. Wniosek jako pełnomocnik stowarzyszenia podpisał M. R., jako adres do korespondencji wskazano ul. [...], T. W następstwie owego wniosku organ wydał w dniu [...] czerwca 2006 r. postanowienie nr [...] o odmowie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Na kopercie jako adres odbiorcy wpisano: ul. [...], T. Przesyłka nie została doręczona adresatowi M. R., lecz zwrócono ją do nadawcy z adnotacją "Adresat nieznany" z datą 9 czerwca 2006 r. W dniu 16 stycznia 2007 r. Stowarzyszenie [...] w L. wniosło zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, wskazując, że postanowienie zostało im doręczone 12 stycznia 2007 r. Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Należy zgodzić się z organem odwoławczym w ocenie, że postanowienie Marszałka Województwa z [...] czerwca 2006 r. zostało doręczone stowarzyszeniu 9 czerwca 2006 r. w formie tzw. doręczenia zastępczego. Problematyka doręczania pism w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w rozdziale 8 działu I ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Pisma doręczane są stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi, zaś jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika – temu pełnomocnikowi (art. 40 § 1-2 k.p.a.). W ocenie sądu opisane tzw. doręczenie zastępcze uregulowane w art. 44 w związku z art. 45 k.p.a. miało zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu, jednakże z uwagi na fakt, że pod wskazanym przez pełnomocnika stowarzyszenia adresem nie mieszkał on ani nie wykonywał swoich czynności zawodowych zaniechać należało zastosowania art. 44 § 2-3 k.p.a., dotyczące podwójnego awizowania przesyłki, a postanowienie należało pozostawić w aktach sprawy zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. W tym miejscu należy podkreślić, że na rozprawie sądowej w dniu 18 października 2007 r. pełnomocnik skarżącego stowarzyszenia wyjaśnił, że adres do doręczeń, jaki został podany na wniosku z 1 czerwca 2006 r. nie był adresem zamieszkania pełnomocnika wskazanego we wniosku tj. M. R., tylko adresem jednego z przewoźników. M. R. pod tym adresem czasami przebywał. Zatem po próbie doręczenia pod wskazanym adresem pełnomocnikowi stowarzyszenia M. R. postanowienia z dnia [...] czerwca 2006 r. i po stwierdzeniu, że adresat przesyłki jest nieznany, doręczyciel (w tym przypadku poczta) zastosował tzw. doręczenie zastępcze, modyfikując je w zakresie podwójnego awizowania przesyłki i w myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2003 r. nr 130, poz. 1188 ze zm.) zwrócił postanowienie nadawcy jako przesyłkę, której nie można doręczyć adresatowi. W związku z tym organ na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. pozostawił postanowienie z [...] czerwca 2006 r. w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 9 czerwca 2006 r. Z tym dniem została ona uznana za doręczoną. Z powyższymi rozważaniami wiąże się ocena prawidłowości zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Skoro bowiem przyjąć należy, że postanowienie z dnia [...] czerwca 2006 r. zostało doręczone stowarzyszeniu w dniu 9 czerwca 2006 r., to w myśl art. 141 § 2 k.p.a., zgodnie z którym zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, termin do wniesienia zażalenia przez stowarzyszenie upłynął w dniu 16 czerwca 2006 r., zatem wniesienie owego zażalenia dopiero w dniu 16 stycznia 2007 r. skutkować powinno stwierdzeniem w formie postanowienia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia (art. 134 w związku z art. 144 k.p.a.). Jako nienaruszającą przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy należy również ocenić odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] czerwca 2006 r. Wśród podstawowych wymogów każdej czynności procesowej mieści się konieczność jej dokonania w określonym terminie. Stosownie do treści powołanego powyżej art. 141 § 2 k.p.a. maksymalny termin do wniesienia zażalenia wynosi siedem dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia stronie. Termin ten jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, skutkuje zgodnie z treścią art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. koniecznością stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Czynność taka jest wówczas bezskuteczna. W razie uchybienia powyższego terminu ustawodawca przewidział prawo do wniesienia w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia prośby o jego przywrócenie pod warunkiem jednoczesnego dokonania czynności, dla której był on zakreślony (art. 58 § 2 k.p.a.) Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, 7. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck z 2005 r., str. 334). W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. W przedmiotowej sprawie organ zasadnie stwierdził, że stowarzyszenie nie uprawdopodobniło braku winy w uchybieniu terminu. Ograniczyło się jedynie do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia »na wypadek gdyby organ uznał, że zwrócone pismo z adnotacją "adresat nieznany" zostało złożone do akt sprawy ze skutkiem doręczenia« i podaniu, że postanowienie faktycznie otrzymał 12 stycznia 2007 r. Dlatego prawidłowo organ odmówił stowarzyszeniu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Marszałka Województwa z [...] czerwca 2006 r. Reasumując powyższe rozważania, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo. Skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia, a postanowienie z [...] czerwca 2006 r. prawidłowo zostało uznane za doręczone w dniu 9 czerwca 2006 r., co w konsekwencji oznaczało, że zażalenie stowarzyszenia z 16 stycznia 2007 r. zostało wniesione z naruszeniem terminu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.