III SA/Lu 282/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Marzena Gawron, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 września 2006r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty, a nadto decyzję z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty – w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] oraz decyzję z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty. Wojewoda decyzją z dnia [...] znak [...], wydaną na podstawie m. in. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. T. od decyzji Starosty z dnia [...], Nr [...] o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] 2006 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że skarżący jako bezrobotny zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...] 2005 r. Decyzją Starosty Nr [...] z dnia [...] 2005 r. zainteresowany uznany został za osobę bezrobotną z dniem rejestracji, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z kolei decyzją z dnia [...] 2006 r., Nr [...] skarżącemu przyznano prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] 2006 r. w wysokości 417, 60 zł miesięcznie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] lutego 2006 r. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania. Wskazał, że powodem utraty prawa do zasiłku jest upływ maksymalnego okresu jego pobierania. Stosownie do art. 73 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, okres pobierania zasiłku wynosi 6 miesięcy - dla bezrobotnych zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze działania powiatowego urzędu pracy, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie przekroczyła 125 % przeciętnej stopy bezrobocia. Skarżący nabył prawo do zasiłku od dnia [...] lutego 2006 r. (ostateczna decyzja z dnia [...] 2006 r., Nr [...]). W obwieszczeniu z dnia 27 września 2005 r. Prezes GUS określił przeciętną stopę bezrobocia według stanu na dzień 30 czerwca 2005 r. w kraju oraz na obszarze działania powiatowych urzędów pracy (M.P. Nr 58, poz. 789). W dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku przez skarżącego przeciętna stopa bezrobocia w kraju wyniosła 18%, a zatem 125% przeciętnej stopy bezrobocia, to 22,50 %. Na obszarze działania PUP w C. stopa bezrobocia w tym czasie wyniosła 21,7 %, czyli nie przekroczyła 125% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju. Oznacza, to że od 1 stycznia 2006 r. na obszarze PUP w C. maksymalny okres pobierania zasiłku wynosi 6 miesięcy. W przypadku skarżącego wskazany sześciomiesięczny okres pobierania zasiłku skrócony został dodatkowo o 180 dni (art. 73 ust. 4 ustawy), tj. o okres nie przysługiwania zasiłku w sytuacji, gdy prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy spowodował ze swej winy rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia. Ostatni pracodawca skarżącego - Izba Celna, rozwiązała z nim stosunek służbowy na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641 ze zm.), w myśl którego funkcjonariusza obligatoryjnie zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że zwolnienie ze służby wypełnia dyspozycję art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia (...) - zwolnienie ze służby w omawianym trybie jest równoznaczne z rozwiązaniem ze swej winy stosunku służbowego bez wypowiedzenia. Istotne jest również, że zarówno decyzja Starosty z dnia [...], Nr [...] na podstawie której zainteresowany uznany został za osobę bezrobotną z dniem rejestracji bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jak również decyzja z dnia [...], Nr [...] o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] lutego 2006 r. są ostateczne. Oznacza to, że zostało przesądzone, iż prawo do zasiłku nie przysługiwało skarżącemu przez okres 180 dni ze względu na to, iż w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy spowodował ze swej winy rozwiązanie stosunku służbowego bez wypowiedzenia. W efekcie okres pobierania zasiłku w przypadku skarżącego wyniósł jedynie 4 dni. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył M. T. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając, że została ona wydana na skutek błędnej interpretacji przepisów ustawy o Służbie Celnej oraz ustawy o promocji zatrudnienia (...). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi zważył, co następuje: Nie można zakładać, że obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza ze służby celnej w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), jest równoznaczne z uznaniem przez jakikolwiek powołany do tego Sąd czy organ winy funkcjonariusza. Nie można przesądzić przed wydaniem prawomocnego skazującego wyroku sądu karnego, że bezrobotny rzeczywiście dopuścił się zarzucanego mu czynu a w konsekwencji spowodował rozwiązanie stosunku służbowego bez wypowiedzenia ze swej winy. Pamiętać należy, że dyrektor właściwej izby celnej czy inny przełożony podejmując decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w omawianym wypadku w ogóle nie bada jego winy. Opiera się wyłącznie na informacji o wniesieniu aktu oskarżenia do sądu. Szczególna specyfika służby funkcjonariuszy celnych uzasadnia wprowadzenie tak daleko idącej reakcji, łamiącej zasadę domniemania niewinności i niezwykłej w swej pryncypialności nawet na tle porównawczym z regulacjami innych służb mundurowych – ale wyłącznie na gruncie stosunków służbowych, tam gdzie ustawa przyjmuje to wprost. Nie można uzasadnienia tej szczególnej regulacji (wyłożonej szczegółowo w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r., K 1/04, OTK-A 2004/9/93) przenosić na inne stosunki prawne, w tym utożsamiać ten tryb zwolnienia ze służby ze stwierdzeniem winy funkcjonariusza a w konsekwencji odmawiać mu prawa do zasiłku, gdyż jest to rozumowanie pozbawione nie tylko podstaw prawnych, ale i racji moralnych czy społecznych. O ile bowiem cele społeczne, fiskalne, znaczenie i prestiż służby oraz walka ze stwierdzonymi patologiami uzasadniają zwolnienie z pracy funkcjonariusza jeszcze przed stwierdzeniem jego winy (jak zastrzega Trybunał – pod warunkiem zapewnienia mechanizmów powrotu do służby oraz odszkodowania w razie oczyszczenia z zarzutów), o tyle zupełnie niezrozumiałe byłoby pozbawianie funkcjonariusza w tym okresie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na podstawie przepisu opierającego się na zawinionym doprowadzeniu do rozwiązania stosunku służbowego bez wypowiedzenia. Skoro do dnia wydania decyzji przez organy obu instancji nie stwierdzono winy bezrobotnego w rozwiązaniu stosunku służbowego - orzekania przez organy zatrudnienia nie stwierdzono winy bezrobotnego w rozwiązaniu stosunku służbowego – ani w ostatecznym orzeczeniu dyscyplinarnym, ani w prawomocnym wyroku sądu karnego – organy decyzyjne w przedmiotowej sprawie nie mogą winy domniemywać z powołaniem się na przygotowanie aktu oskarżenia, bo żaden przepis prawa do snucia takich domniemań ich nie upoważnia. Błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego - art. 75 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia (...) (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) spowodowało bardzo daleko idące konsekwencje w postaci odmowy przyznania zasiłku skarżącemu bezpośrednio po zarejestrowaniu go jako osoby bezrobotnej, na mocy ostatecznej już decyzji Starosty z dnia [...]. Z kolei wydanie tej wadliwej decyzji stanowiło podstawę przyjęcia przez organy błędnie ustalonego stanu prawnego – a więc braku prawa do pobierania zasiłku przez okres 180 dni, a w konsekwencji wpłynęło na treść zaskarżonych decyzji. Dodatkowo – przyjmując za dzień powstania prawa do zasiłku dzień [...] lutego 2006 r., organy wzięły pod uwagę średni poziom bezrobocia na obszarze działania PUP na dzień 30 czerwca 2005 r., co miało wpływ na ustalenie długości okresu pobierania zasiłku na mocy art. 73 ust. 1 ustawy. Ustalenie innej daty powstania prawa (przypadającej bezpośrednio po zarejestrowaniu, a więc w 2005 r.) spowoduje, że dla ustalenia okresu pobierania zasiłku przyjąć trzeba będzie poziom bezrobocia według stanu na inny dzień – 30 czerwca 2004 r. W celu usunięcia tak daleko idących skutków dostrzeżonych naruszeń prawa materialnego i obowiązywania zasady związania organu I instancji własną, ostateczną - choć błędną decyzją, Sąd uznał konieczność uchylenia w trybie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. wszystkich wydanych dotychczas decyzji w sprawie, za wyjątkiem decyzji Starosty z dnia [...] w części orzekającej o uznaniu skarżącego z dniem [...] sierpnia 2005 r. za osobę bezrobotną. W świetle utrwalonego orzecznictwa określenie "sprawa, której dotyczy skarga" użyte w art. 135 p.p.s.a. oznacza sprawę w znaczeniu materialnym, a nie tylko procesowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2004 r. sygn. OSK 807/04 – LEX nr 155875). W konsekwencji uchyleniu podlegały nie tylko zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, ale również: - decyzja Starosty z dnia [...] w części orzekającej o odmowie przyznania zasiłku dla bezrobotnych; - decyzja Starosty z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]. Stwierdzenie naruszenia prawa materialnego tj. art. 75 ust. 1 pkt 3 i art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia (...), które miało wpływ na wynik sprawy, spowodowało konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji wydanych w przedmiotowej sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. Sąd stwierdził ponadto wcześniej wskazane naruszenie prawa materialnego w innych wskazanych decyzjach, co powoduje konieczność ich uchylenia na mocy art. 135 p.p.s.a., w celu ponownego ustalenia sytuacji prawnej skarżącego, z uwzględnieniem poglądu prawnego wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu.