III SA/Lu 283/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant referent stażysta Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 14 września 2004 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.), w związku z art. 13 § 1 i § 3 pkt 4, art. 262 oraz art. 248, art. 252 § 1 i § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks Celny (tekst jednolity: Dz. U. Nr 75 z 2001 r. poz.802, z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej oraz ust. 3 i ust. 5 części A Postanowień wstępnych do Taryfy Celnej (Dz. U. nr 146 poz. 1639 z późn. zm.), art. 13, art. 16, art. 21, art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony (zał. do Dz. U. z 1997 r. nr 104 poz. 662 z późn. zm.), § 1 ust. 3, § 2 ust. 3 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1 997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] stycznia 2002 r. w Oddziale Celnym I objęto procedurą dopuszczenia do obrotu, według dokumentu SAD Nr [...] samochód osobowy marki Opel Astra sprowadzony z Niemiec, taryfikowany do kodu PCN 8703 22 909. Z uwagi na fakt, iż pochodzenie ww. samochodu zostało udokumentowane deklaracją o jego unijnym, preferencyjnym pochodzeniu do obliczenia cła zastosowano obniżoną stawkę celną w wysokości 0%. Z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do autentyczności deklaracji o pochodzeniu oraz mając na uwadze przepis art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przedmiotowa deklaracja została przesłana do weryfikacji przez niemieckie władze celne. Pismem nr [...] z dnia [...] listopada 2002r. (tłumaczenie w aktach sprawy) niemieckie władze celne poinformowały, iż deklaracja o pochodzeniu nie została naniesiona, ani podpisana przez niemieckiego eksportera i z tego względu nie można potwierdzić niemieckiego, preferencyjnego pochodzenia importowanego samochodu. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego, po przeprowadzeniu postępowania celnego, decyzją nr [...] z dnia [...] uznał ww. zgłoszenie celne SAD za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz kwoty cła i obliczył od przedmiotowego samochodu cło z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej w wysokości 2.500 EUR/szt. oraz obliczył odsetki wyrównawcze. Pismem z dnia [...] lipca 2003r. Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji, w której wniosła o umorzenie postępowania. Powyższe odwołanie zostało uzupełnione pismem z dnia [...] sierpnia 2003 r. do którego zostało dołączone świadectwo przewozowe EUR.1 nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003r. potwierdzające unijne pochodzenie przedmiotu importu. Z uwagi na rozbieżności pomiędzy informacjami zawartymi w piśmie weryfikacyjnym, a świadectwie przewozowym EUR.1, przedłożone świadectwo zostało przesłane do weryfikacji przez niemieckie władze celne przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2003r. (tłumaczenie w aktach sprawy). Dnia [...] stycznia 2004r. wpłynęło do Izby pismo niemieckiej administracji celnej nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r. (tłumaczenie w aktach sprawy), informujące, iż świadectwo przewozowe EUR.1 1 nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. zostało wystawione bezpodstawnie. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Dnia [...] kwietnia 2004 r. strona złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako zapadłej w następstwie przekroczenia przez organ administracji granicy swobodnej oceny dowodów, a tym samym przepisów postępowania, które to uchybienia winny skutkować jej uchyleniem. W skardze strona stawia zarzut przekroczenia przez organ celny granicy swobodnej oceny dowodów, poprzez niewystarczające wyjaśnienie przesłanek świadczących o sfałszowaniu umowy kupna - sprzedaży, jak i przesłanek uniemożliwiających zastosowanie preferencyjnej stawki celnej. Dodatkowo postawiony został zarzut nie uznania świadectwa przewozowego EUR.1 mimo nieudowodnienia jego fałszerstwa lub podrobienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podając następujące uzasadnienie. Zasada swobodnej oceny dowodów wynika z przepisu art. 191 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ celny przy ocenie wiarygodności i mocy dowodów nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów, lecz dokonuje tej oceny w sposób swobodny, na postawie własnego przekonania, opartego na wszechstronnym rozważeniu materiału dowodowego. Organy celne, działając w myśl art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej zgromadziły w sposób wyczerpujący całość materiału dowodowego dotyczącego przedmiotowej sprawy i po dokonaniu jego oceny wydały decyzję zgodną z wymogami art. 210 § 1 i 4 wspominanej ustawy. Dyrektor Izby Celnej podkreśla, iż możliwość korzystania z preferencji celnych w stosunku do towarów pochodzących z Unii Europejskiej stanowi odstępstwo od zasady powszechności danin publicznych, do których zaliczają się należności celne. Jeżeli podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą zamierza skorzystać z preferencji celnych (zwolnień lub ulg), ma obowiązek przedstawienia dowodu na istnienie okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W niniejszej sprawie Strona chcąc skorzystać z preferencyjnego potraktowania sprowadzonego samochodu ma obowiązek przedstawienia dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru. W niniejszej sprawie status unijnego preferencyjnego pochodzenia przedmiotu importu został udokumentowany deklaracją na fakturze (do zgłoszenia celnego) jak i świadectwem przewozowym EUR.l (załącznik do wniosku). Jednak po przeprowadzeniu procedury weryfikacyjnej ww. dokumentów otrzymano od władz celnych kraju eksportera pisma weryfikacyjne z dnia [...] listopada 2002 r. i z dnia [...] stycznia 2004 r. stanowiące kontrdowód tego co zostało stwierdzone w preferencyjnych dokumentach pochodzenia. Z treści pism wynika jednoznacznie, iż przedłożone dowody pochodzenie nie mogą stanowić podstawy do preferencyjnego traktowania przedmiotowego towaru, a zadeklarowana w zgłoszeniu celnym obniżona stawka celna, została zastosowana w oparciu o nieprawdziwe dane. W związku z powyższym organ celny był zobligowany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania celnego w celu ustalenia faktycznego pochodzenia towaru, które stanowi jeden z elementów kalkulacyjnych, mających istotny wpływ na wysokość długu celnego. Zdaniem organu odwoławczego - organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani domagania się od władz weryfikujących szczegółowego wyjaśnienia, w jaki sposób władze celne ustaliły, że przedmiotowy dowód pochodzenia nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia uprawniającego do zastosowania obniżonej stawki. Dokonana przez niemieckie władze celne weryfikacja, przeprowadzona na zasadach art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, wykazała, że towar nie posiada preferencyjnego, unijnego pochodzenia uprawniającego do zastosowania obniżonej stawki celnej. Stosownie do przepisu art. 194 §1 ustawy - Ordynacja podatkowa, dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji publicznej stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Fakt wynikający z takiego dowodu traktuje się jako udowodniony, bez potrzeby przeprowadzenia innych dowodów. Dodatkowo organ odwoławczy wobec zwięzłości regulacji zawartej w Ordynacji Podatkowej w kwestii uznał za stosowne w niniejszej sprawie dla oceny mocy dowodowej pisma weryfikacyjnego odwołać się do art. 1138 kodeksu postępowania cywilnego, który zrównuje zagraniczne dokumenty urzędowe z polskimi dokumentami urzędowymi w zakresie ich mocy dowodowej. Przekazany wynik weryfikacji sporządzony został przez uprawnione władze niemieckie, i zgodnie z posiadanymi przez nie kompetencjami, określonymi w art. 32 pkt 3 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Forma przekazywanego wyniku nie została w sposób jednoznaczny określona przepisami Układu Europejskiego. Zgodnie z art. 32 pkt 5 Protokołu Nr 4 władze celne państwa importującego będą informowane o wynikach sprawdzania najszybciej jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły ustalenie, czy deklaracja eksportera na fakturze odnosi się do omawianych produktów i czy produkty te mogą w rzeczywistości kwalifikować się do zastosowania działań preferencyjnych. Natomiast postanowienia ww. Protokołu nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadzały weryfikację. Oznacza to, iż organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani domagania się od władz weryfikujących szczegółowych wyjaśnień w jaki sposób władze celne ustaliły, że deklaracja na fakturze nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia uprawniającego do zastosowania obniżonej stawki celnej. W kontekście powyższego organ uznał, że pismo weryfikacyjne w świetle polskiego prawa jest zagranicznym dokumentem urzędowym, bowiem zostało sporządzone przez organ obcego państwa (niemiecki urząd celny) powołanym do sporządzenia takich dokumentów i dokumenty te dotyczą zakresu działania tego urzędu. Skoro zaś jest dokumentem urzędowym to stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, dopóki nie zostanie udowodnione, że dokument nie jest prawdziwy albo oświadczenia organu są niezgodne z prawdą (art. 194 Ordynacji podatkowej). Dalsze postępowanie organu celnego, który uzyskał negatywny wynik weryfikacji, polega na ustaleniu prawidłowej stawki celnej na towar, który został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonej stawki celnej określonej dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, status ten mu nie przysługuje, co zostało prawidłowo zrealizowane w drodze decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, a zatem podlega oddaleniu. Organ celny trafnie podnosi, iż fakt Wspólnotowego pochodzenia towaru nie jest wystarczającą przesłanką potraktowania go w sposób preferencyjny na gruncie prawa celnego. Niezbędne jest udokumentowanie tego faktu w sposób przewidziany wiążącą procedurą. W świetle art. 16 Porozumienia podpisanego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. w formie wymiany listów między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej (Dz. U. z 1997 r., nr 104 poz. 662) – Produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski, a produkty pochodzące z Polski korzystają w imporcie do Wspólnoty, z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR.1, lub w pewnych sytuacjach, deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwanej dalej "deklaracją na fakturze"). Brak formy wykazania pochodzenia towaru tolerowany jest w szczególnych sytuacjach wymienionych enumeratywnie w art. 26 Porozumienia. Sąd podziela argumentację organu odwoławczego w zakresie możliwości oparcia się przez polskie organy celne na wynikach weryfikacji prawidłowości wystawienia dokumentu EUR.1, która w razie wyniku negatywnego (zakwestionowania dokumentu) uniemożliwia zastosowanie obniżonej stawki celnej. Zgodnie z art. 32 Porozumienia, strony porozumienia ustaliły procedurę weryfikacji dowodów pochodzenia, zgodnie z którą: 1. Dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. 2. W celu realizacji punktu 1 władze celne kraju importu zwracają świadectwo przewozowe EUR.1 i fakturę, jeśli była przedłożona, deklarację na fakturze lub fotokopie tych dokumentów władzom celnym kraju eksportu, podając w razie potrzeby przyczyny wnioskowania o weryfikację. Każdy dokument i każda informacja zawierające sugestię, że informacje podane w świadectwie przewozowym EUR.1 lub deklaracji na fakturze są nieprawidłowe, dostarczone zostaną wraz z wnioskiem o weryfikację. 3. Weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu. W tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą. 4. Jeżeli władze celne kraju importu zdecydują się zawiesić preferencyjne traktowanie w odniesieniu do sprawdzanych produktów w oczekiwaniu na wyniki weryfikacji, to zaproponują one zwolnienie produktów importerowi, z uwzględnieniem wszelkich środków zapobiegawczych uznanych za konieczne. 5. Władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski lub z innego kraju wymienionego w artykule 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu. 6. Jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Nie oznacza to jednak, że polskie organy celne są bezwzględnie związane wynikami tego postępowania. Cytowane porozumienie przewidywało nie tylko możliwość sporu między organami celnymi Państw – Stron porozumienia, ale i wskazywało na tryb ich rozwiązywania. Regulacja ta zawarta jest w art. 33 Porozumienia ("rozstrzyganie sporów"), który stanowi, że w przypadku zaistnienia sporów w odniesieniu do procedur weryfikacyjnych, o których mowa w artykule 2, które nie mogą zostać rozstrzygnięte pomiędzy władzami celnymi wnioskującymi o weryfikację i władzami celnymi odpowiedzialnymi za przeprowadzenie tej weryfikacji lub kiedy powstają wątpliwości interpretacyjne w odniesieniu do Protokołu, powinny być one przekazane do Komitetu Stowarzyszenia. Niemniej jednak organy celne zasadnie traktują okoliczność nieprawidłowości wystawienia dokumentu EUR.1 jako wykazaną w sposób odpowiadający wymogom rzetelnego postępowania celnego. Kwestia ta była już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 22 maja 2000 r. (sygn. akt V SA 2753/99, publ. LEX nr 51242) orzekł, że dowody pochodzenia towarów w postaci świadectw przewozowych EUR 1 są dowodami urzędowymi, sporządzanymi przez władze celne kraju eksportującego na użytek i potrzeby władz celnych kraju importu. Dokumenty takie wystawiane są na podstawie przepisów umów i konwencji międzynarodowych i mogą być dopuszczone jako dowody w postępowaniu celnym, o ile zostaną przedłożone organom celnym w oryginale. Przyjąć zatem należy że również wyniki weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1, zmaterializowane w dokumencie pochodzącym od władz celnych eksportera, wydane w wyniku przeprowadzenia stosownej procedury, mają moc dowodu urzędowego o podobnej wadze. Skoro zaś dowód ten jednocześnie eliminuje z obrotu prawnego domniemanie związane z wystawieniem dokumentu EUR.1, konsekwencją jest uznanie braku udowodnienia preferencyjnego pochodzenia sprowadzonego towaru. W braku legalnej teorii dowodowej w prawie polskim nie jest wykluczone przeprowadzenie kolejnego przeciwdowodu świadczącego o prawidłowości świadectwa przewozowego EUR.1, wbrew wynikom procedury weryfikacyjnej (co mogłoby stanowić podstawę wdania się w regulowany Porozumieniem spór służb celnych obu krajów), jednak ciężar takiego dowodu obciąża już zainteresowanego. Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności, wobec nieuwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270), Sąd skargę oddalił.