III SA/Lu 283/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Monika Samcik, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Wojewody L. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. C. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Wojewoda L. stwierdził bezskuteczność odwołania S. S. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], w sprawie wymeldowania z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w L., z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: W dniu [...] września 2010 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne o wymeldowaniu S. S. z lokalu przy ul. [...] w L. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego nie udało się ustalić aktualnego miejsca pobytu S. S., w związku z czym dla ochrony praw skarżącej został ustanowiony kurator w osobie R. K., pracownika Urzędu Miasta L. W dniu [...] maja 2011 r. kurator zapoznał się z aktami sprawy, nie wnosząc żadnych uwag i wniosków do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], Prezydent Miasta L. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego S. S. z lokalu przy ul. [...] w L. W uzasadnieniu decyzji pouczono stronę o możliwości wniesienia odwołania za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Powyższa decyzja została doręczona kuratorowi skarżącej w dniu [...] maja 2011 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżąca zwróciła się do Urzędu Miasta L. o udzielenie informacji o wymeldowaniu z lokalu przy ul. [...] w L. decyzją z dnia [...] maja 2011 r. W treści uzasadnienia wskazała, że przez pewien czas przebywała za granicą. Gdy wróciła, dowiedziała się od sąsiadki o przekazaniu kluczy administracji budynku. Ponadto podniosła, że o wymeldowaniu z lokalu przy ul. [...] w L. została poinformowana pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., organ poinformował skarżącą o stanie sprawy, załączając kopię decyzji z dnia [...] maja 2011 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że od końca lipca do [...] września 2010 r. przebywała u rodziny, ale weekendy spędzała w lokalu przy ul. [...] w L. Wskazała również, że od maja 2011 r. do chwili obecnej przebywa w Areszcie Śledczym przy ul. [...] w L. Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Wojewoda L. stwierdził bezskuteczność odwołania S. S. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] maja 2011 r., z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została odebrana przez kuratora skarżącej w dniu [...] maja 2011 r. Kurator nie wniósł w ustawowym terminie odwołania. Wojewoda L. powołując się na treść art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., stwierdził, że skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, a z treści wniesionego przez nią odwołania nie wynikają uzasadnione przyczyny, z powodu których nie podjęła kierowanej do niej w toku postępowania korespondencji. Organ podniósł, że merytoryczne rozpatrzenie wniesionego odwołania w trybie zwyczajnym jest niedopuszczalne, bowiem naruszałoby zasadę trwałości decyzji, określoną w art. 16 k.p.a. Nie zgadzając się z powyższym, S. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w czasie postępowania w sprawie wymeldowania przebywała u znajomych w lokalu przy ul. [...] w L., ponieważ zabrano jej klucze do mieszkania przy ul. [...] w L. Skarżąca podkreśliła, że korespondencję z ul. [...] w L. podejmowała na bieżąco i nie otrzymała awiza o wezwaniu do stawienia się w organie ewidencyjnym. Skarżąca podniosła również, że [...] maja 2011 r. została zatrzymana i osadzona w Areszcie Śledczym. Ponadto, nie poinformowano jej o możliwości wniesienia odwołania od decyzji, a ustanowiony dla niej kurator nie próbował ustalić miejsca jej pobytu. Skarżąca podniosła, że w czasie postępowania administracyjnego była w kontakcie z pracownikiem socjalnym, interweniowała w sprawie w Komisariacie III Policji w L., w administracji budynku oraz Zarządzie Nieruchomości Komunalnych. Skarżąca otrzymała decyzję [...] stycznia 2013 r., a odwołała się od niej [...] stycznia, zatem jej zdaniem, ustawowy termin do wniesienia odwołania został zachowany. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przesłankę wydanego w tym trybie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi nie tylko ustalenie faktu złożenia odwołania po upływie terminu czternastu dni od daty doręczenia stronie, lecz również stwierdzenie braku wniesienia przez stronę prośby o przywrócenie tego terminu. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., co wynika wprost z treści przepisu. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ administracji publicznej właściwy do rozpatrzenia odwołania zobowiązany jest więc w pierwszej kolejności ustalić, czy odwołanie zostało złożone w terminie. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego. Z analizy akt sprawy wynika, że wobec niemożności ustalenia miejsca pobytu skarżącej, Sąd Rejonowy L.-Z. w L. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...], ustanowił dla skarżącej kuratora w osobie R K, pracownika Urzędu Miasta L, do reprezentowania interesów nieobecnej w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w L. Decyzję organu I instancji kurator skarżącej otrzymał w dniu [...] maja 2011 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem [...] czerwca 2011 r., natomiast odwołanie od decyzji skarżąca złożyła pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., które do organu wpłynęło w dniu [...] lutego 2013 r. a więc uchybieniem 14 - dniowego terminu, określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Składając odwołanie skarżąca nie wniosła jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Podkreślenia wymaga, że decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona stronie postępowania do rąk ustanowionego przez sąd powszechny kuratora. Zgodnie bowiem z art. 40 § 1 k.p.a. jeżeli strona działa przez przedstawiciela, wówczas pisma doręcza się temu przedstawicielowi (w niniejszej sprawie kuratorowi). Badanie prawidłowości prowadzonego przed sądem powszechnym postępowania w sprawie ustanowienia dla osoby nieznanej z miejsca pobytu kuratora wykracza poza kompetencje organów administracji publicznej oraz poza kognicję sądu administracyjnego. Ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej należy bowiem do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Zgodnie z art. 34 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Z kolei zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. prawomocne orzeczenie sądu cywilnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Późniejsze dokonanie zawiadomienia strony o treści decyzji nie otwiera na nowo biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, bowiem doręczenie decyzji organu I instancji kuratorowi, któremu została uprzednio doręczona decyzja w danej sprawie, nie powoduje otwarcia dla samej strony terminu do wniesienia odwołania. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji kuratorowi. Skarżąca uchybiła 14 - dniowemu terminowi, o jakim stanowi art. 129 § 2 k.p.a., przy czym nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, zatem uzasadnione było wydanie rozstrzygnięcia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. Podkreślić należy, że wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zawiera ani pismo skarżącej z dnia [...] stycznia 2013 r. zatytułowane "Prośba", ani pismo z dnia [...] stycznia 2013 r., stanowiące odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2011 r. Z treści skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynika, że skarżąca pozostawała w błędnym przekonaniu, iż termin do wniesienia odwołania biegnie od daty, w której doręczone zostało jej pismo organu z dnia [...] stycznia 2013 r. wraz z kserokopią decyzji z dnia [...] maja 2011 r. Decyzja ta była jednak w tej dacie już ostateczna, ponieważ w ustawowym 14 dniowym terminie nie wpłynęło od niej odwołanie. To błędne przekonanie skarżącej było przyczyną niezłożenia przez nią wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wniosek o przywrócenie terminu składa się zatem w sytuacji, gdy strona ma świadomość, że terminu nie dochowała. Wniosek powinien być złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2 k.p.a.). Wobec braku wniosku skarżącej o przywrócenie terminu organ uprawniony był do stwierdzenia na podstawie art. 134 k.p.a. uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z tych przyczyn skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów niepołaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz.461, z późn. zm.).