III SA/Lu 288/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prorektora Katolickiego Uniwersytetu z dnia [...] maja 2010 r. nr[...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prodziekana Wydziału Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu ; 2. określa, że decyzje wymienione w pkt. 1 nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Prorektor [...] Uniwersytetu [...] (dalej jako K.), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 190 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Nauk Społecznych K. z dnia [...] lutego 2010 r. o skreśleniu M. S. z listy studentów. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że podstawą skreślenia M. S. z listy studentów Podyplomowych Studiów Komunikowania Społecznego i Dziennikarstwa było nieuiszczenie wymaganych opłat. Od decyzji organu I instancji M. S. złożył odwołanie podnosząc, że z uwagi na złą sytuację majątkową nie jest w stanie wnieść należnych opłat. Organ odwoławczy stwierdził, że w dalszym ciągu nie uiszczono opłaty wymaganej do kontynuowania studiów, co uzasadniało wydanie decyzji w II instancji, na podstawie przepisów wskazanych w osnowie decyzji. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył M. S., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona decyzja została wydana wyłącznie na tej podstawie, że skarżący nie wniósł opłaty za III semestr studiów. Tymczasem organy uczelni posiadały wiedzę, że skarżący znajduje się w złej sytuacji majątkowej, od ponad 10 lat jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Skarżący, choć jest biedny i nie ma żydowskiego pochodzenia, legitymuje się ukończeniem wyższych studiów. Jest uczciwy i ambitny, a obecnie pragnie dokończyć podyplomowe studia, do czego brakuje wyłącznie obrona pracy. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd, nie będąc związany zarzutami skargi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. M. S. został przyjęty na trzysemestralne studia w Podyplomowym Studium Komunikowania Społecznego i Dziennikarstwa Wydziału Nauk Społecznych K. Powiatowy Urząd Pracy odmówił skarżącemu sfinansowania trzeciego semestru studiów. M. S. w podaniu z dnia 1 października 2009 r. zwrócił się do Kierownika Podyplomowego Studium Komunikowania Społecznego i Dziennikarstwa Wydziału Nauk Społecznych K., z prośbą o umorzenie opłat należnych za III semestr, z powodu złej sytuacji materialnej. Z akt administracyjnych nie wynika, aby podanie to zostało rozstrzygnięte decyzyjnie. Widnieją pod nim jedynie adnotacje R. S. (Kierownik Studiów) i A. M. (Kierownik Uniwersyteckiego Centrum Studiów Podyplomowych i Doskonalenia Zawodowego), że z uwagi na złą sytuację finansową studiów podyplomowych, nie jest możliwe zwolnienie z opłat. W tej sytuacji wydanie decyzji o skreśleniu M. S. z listy studentów należy ocenić jako co najmniej przedwczesne, skoro nawet nie rozważono przytoczonych wyżej okoliczności. W myśl art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., zwanej dalej ustawą) – przepisy ustawy stosuje się do K.. Najsurowszą sankcją zastosowaną wobec studenta, jest skreślenie z listy studentów. Redakcja art. 190 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w przypadkach enumeratywnie wymienionych w ust. 1 (niepodjęcie studiów, rezygnacja ze studiów, niezłożenie w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, ukaranie karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni), decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów ma charakter związany. Oznacza to, że w w/w przypadkach kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej, obowiązany jest wydać tego rodzaju decyzję. Inaczej rzecz przedstawia się w przypadkach taksatywnie wyliczonych w ust. 2, tj.: 1/ stwierdzenia braku postępów w nauce; 2/ nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3/ niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. W tych przypadkach decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów ma charakter fakultatywny ("Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić (...)"), co oznacza, że organ orzeka w ramach uznania administracyjnego. Działanie w tych granicach nie może być utożsamione z dowolnością i arbitralnością, gdyż kierownik musi dokonać indywidualnej oceny okoliczności konkretnej sprawy. Sankcja skreślenia studenta z listy studentów jest najbardziej dotkliwa, wobec czego zachodzi konieczność szczególnie wnikliwej analizy całokształtu okoliczności, które mogą mieć wpływ na zastosowanie tej sankcji. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy – do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Z tych przyczyn, wydanie tego rodzaju decyzji wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich przepisów prawa materialnego, uzależnione jest od uprzedniego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia oraz oceny materiału dowodowego, w myśl reguł określonych w przepisach art. art. 7, 77 § 1 , 80 i 107 § 3 k.p.a. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej przekonuje, że zostały one wydane z naruszeniem w/w przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem. Uzasadnienia te nie wskazują na jakiekolwiek ustalenia faktyczne, co powoduje, że wymykają się one spod merytorycznej oceny. Problematyczna jest nawet z pozoru niesporna okoliczność, jaką wydawać się było nieuiszczenie przez skarżącego opłaty za semestr zimowy 2009-2010, skoro nie podano wysokości tej opłaty oraz kiedy upłynął termin jej wniesienia. Nie wskazano również podstaw prawnych, wynikających z prawa wewnętrznego uczelni, które pozwoliłyby zweryfikować twierdzenie odnoście "braku opłaty". Ponownie rozpoznając sprawę organy dostosują się do powyższych wskazań i rozważą zasadność zastosowania art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II uzasadnia art. 152 tej ustawy.