III SA/Lu 289/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi S. S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60) w związku z art. 262 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U z 2001 r. Nr 75 poz. 802) art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. z 2004r. Nr 68 poz. 623) Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia [...] lutego 2005 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio art. 12 oraz przepisy działu IV Ordynacji podatkowej. Zgodnie zaś z art. 223 § 2 pkt 1 odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik strony otrzymał decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w dniu grudnia 2004 r. i od tego dnia miał możliwość wniesienia w imieniu strony w wyżej wymienionym terminie odwołania, czego jednak nie uczynił. Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył dopiero w dniu 24 lutego 2005 r. W przedmiotowym wniosku pełnomocnik strony wyjaśnił, że złożył w terminie odwołania w 83 sprawach o sygnaturach [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., na dowód wysłania wszystkich odwołań przedstawił kopie pokwitowania zakupu w dniu 30 grudnia 2004 r. w Urzędzie Pocztowym znaków opłaty skarbowej. Podkreślił jednocześnie, że podstawa faktyczna i prawna wszystkich zaskarżonych decyzji była analogiczna. Brak winy w niezłożeniu jednego odwołania we właściwym terminie wynikał natomiast, zdaniem pełnomocnika strony, z konieczności złożenia odwołań jednocześnie od 83 wydanych tego samego dnia decyzji, gdyż urząd celny nie skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 226 Kodeksu celnego, a mianowicie połączenia spraw do wspólnego rozpoznania. Wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu, w którym dowiedział się o braku odwołania w rozpatrywanej sprawie. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że przywrócenie terminu jest instytucją prawa procesowego mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia danej czynności przez stronę. Przesłanką jej zastosowania jest jednak uprawdopodobnienie przez zainteresowaną stronę braku swojej winy. Natomiast o braku winy w sytuacji niedopełnienia obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest zachowanie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, a zatem stwierdzenie nawet niewielkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Okolicznością obiektywną, ustaloną w przeprowadzonym postępowaniu, w rozpatrywanej sprawie jest natomiast fakt, że w kontrolce korespondencji Urzędu Celnego nie figuruje wpływ odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., natomiast w pozostałych 82 sprawach taki wpis istnieje. Na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki "[...]" S.A. w K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jako wydanego w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i niezawierającego w swoim uzasadnieniu wymaganych prawem elementów. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej stwierdził, że brak wpisu w kontrolce korespondencji Urzędu Celnego wpływu odwołania od decyzji nr [...] nie stoi w sprzeczności z faktem jego wysłania w dniu 3 stycznia 2005 r., a rozstrzygnięcie tej kwestii jest przedmiotem odrębnego toczącego się równolegle postępowania. Ponadto wskazał, że przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia tezy kilku orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których brak winy jest rygorystycznie ocenianą przesłanką przywrócenia terminu, nie mogą być przytaczane w oderwaniu od okoliczności faktycznych, w których zostały sformułowane. Natomiast wskazane w postanowieniu okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu (przeszkody nie do przezwyciężenia) jak np. pożar czy powódź, daleko odbiegają od użytego w treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej – terminu "wina". Jak podkreśla pełnomocnik skarżącej ustawodawca wymaga bowiem od składającego wniosek o przywrócenie terminu jedynie uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zatem dalej idące żądania organu mogą świadczyć jedynie o opresyjnych tendencjach w postępowaniu organów państwowych, które nie chcąc wydać orzeczeń merytorycznych poprzestają na zarzutach dotyczących kwestii formalnych. W skardze wskazano ponadto na wyrażony w orzecznictwie pogląd, że miara staranności usprawiedliwiająca przywrócenie terminu powinna być na tyle zobiektywizowana, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych stanu niepewności. Co trafnie wyraża stwierdzenie, że pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony swych praw (B. Adamiak: Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996 str. 296). W rozpatrywanym przypadku wyznacznikiem staranności jest zdaniem skarżącej liczba i objętość nadesłanych jej jednocześnie decyzji, a co za tym idzie konieczność złożenia od nich odwołań. Przy tej liczbie dokumentów ok. 1700 stron (odwołania z załącznikami) zagubienie jednego z nich mogło nastąpić bez niczyjej winy, natomiast wskazane okoliczności w zupełności uprawdopodabniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazał na liczne błędy popełnione w 83 prowadzonych przez organy celne sprawach, w których skarżąca jest stroną, a wynikające jego zdaniem, z nagromadzenia w jednym czasie tak wielu niewiele się od siebie różniących postępowań. Zdaniem pełnomocnika skarżącej sytuacja taka byłoby łatwa do uniknięcia, gdyby Naczelnik Urzędu Celnego zdecydował o łącznym rozpatrzeniu tych spraw. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, w uzasadnieniu podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie skarga jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Zgodnie z przepisem art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60), w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Mając na uwadze brzmienie powyższego przepisu, w postępowaniu o przywrócenie terminu, do którego uchybienia doszło, organ ma za zadanie ustalić, czy strona jest rzeczywiście winna uchybieniu terminu, czy też takiej winy zarzucić jej nie można. Brak winy, jak zgodnie podkreśla to orzecznictwo sądowe i doktryna, można przyjąć jedynie wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywne zatem z tego punktu widzenia jest choćby lekkie niedbalstwo, oczywiste niedbalstwo oraz wina nieumyślna. Zaostrzoną miarę staranności przyjmuje się w przypadku fachowych pełnomocników stron, bowiem przyjąć należy, że osoby takie zobowiązane są do szczególnej dbałości przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena czy dochowali reguł starannego działania powinna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96 oraz wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., I SA/Gd 745/98). We wniosku o przywrócenie terminu, podobnie jak w uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżącej podnosi, iż odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] było jednym z odwołań od 83 decyzji, które razem zajęły ponad 1700 stron, a ich waga łączna sięgała prawie 6 kilogramów i dlatego zaginięcie jednego z nich mogło nastąpić bez niczyjej winy. W piśmie z dnia 8 marca 2005 r. załączonym do skargi, twierdzi zaś, że "braku zaskarżenia jednej z tych decyzji nie można uzasadniać w jakikolwiek inny sposób, jak tylko pomyłką osób działających za skarżącego lub pracujących w Urzędzie Celnym". Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że pomyłka skarżącego, tudzież jego pracowników, podczas dokonywania określonych czynności w postępowania administracyjnym nie jest podstawą do podjęcia przez organ działań mających na celu wyeliminowanie skutków takiej pomyłki. Wiąże się to z zasadą trwałości decyzji administracyjnych w postępowaniu administracyjnym. A to, że "pomyłka" taka zaistniała podczas wykonywania czynności przez "osoby działające za skarżącego" wywieść można z analizy dokumentów w postępowaniu, z których (dowodu nadania paczek) nie wynika ile i w jakich spawach odwołań zostało wysłanych w dniu 3 stycznia 2005 r., natomiast w kontrolce korespondencji Urzędu Celnego razem z 82 odebranymi odwołaniami nie figuruje wpływ odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...]. Taki wpływ figuruje z datą 28 lutego 2005 r. i dotyczy powyższego odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Mając na uwadze powyższe, organ w postępowaniu o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, o co skarżący wnosił, twierdząc jednocześnie, iż do takiego uchybienia w ogóle nie doszło, prawidłowo zdaniem sądu uznał, iż argumenty przedstawione przez stronę nie uzasadniają przywrócenia terminu. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.