III SA/Lu 290/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 września 2007 r. sprawy ze skargi Z.C. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Wojewody na rzecz Z.C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Wojewoda decyzją z dnia [...]., nr [...], wydaną na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z. C. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu przy ul. R. w B. , utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji wykazała, iż skarżący rzeczywiście opuścił miejsce stałego pobytu. Potwierdzeniem tego faktu jest kontrola dyscypliny meldunkowej przeprowadzona przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji zeznania osób biorących udział w postępowaniu. Wojewoda stwierdził, że stosownie do przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności dowodach osobistych organ administracji, na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu należy rozumieć fizyczne nie przebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem. Organ odwoławczy zauważył, że wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywaniu w tym miejscu. Z powyższego wynika, że organy administracji w sprawie o wymeldowanie obowiązane są jedynie do ustalenia, czy występują okoliczności faktycznego opuszczenia lokalu. W tym stanie rzeczy jako wymaganą prawem przesłankę wymeldowani odwołującego wskazać należy ustanie jego pobytu w B., przy ulicy R. Przepis art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wprowadza zasadę rzetelnego prowadzenia ewidencji ludności, która ma służyć zbieraniu informacji w zakresie danych faktycznych, a więc zgodnym z rzeczywistością, miejscu zamieszkania i pobytu osób. W związku z powyższym sam zamiar przebywania w spornym lokalu nie może być podstawa do uchylenia decyzji o wymeldowaniu, gdyż utrzymywanie meldunku osoby, która nie zamieszkuje pod wskazanym adresem stwarza fikcję meldunkową i jest sprzeczne z intencją ustawy. Odnosząc się do kwestii udziału skarżącego w postępowaniu w I instancji organ odwoławczy stwierdził, że był on na bieżąco informowany o toczącej się sprawie, odbierał wysyłaną korespondencję, ale nie zgłaszał się w celu złożenia wyjaśnień i zapoznania się z dokumentami zgromadzonymi w prowadzonym postępowaniu. Wojewoda wyjaśnił ponadto, że w świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie i wymeldowanie jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby, a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Niedopuszczalne i nieskuteczne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach innej sprawy, której przedmiotem jest uprawnienie do lokalu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył Z. C.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej, jako w całości niezgodnych z prawem. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł między innymi, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada przepisom k.p.a. i nie odnosi się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodał, że nie był informowany o jego prawach w sprawie i nie miał zapewnionego udziału w postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o postępowaniu, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jest więc oczywiste, że w świetle cyt. przepisu obowiązkiem organu administracji było ustalenie, czy skarżący opuścił miejsce pobytu stałego. Pojęcie "opuszczenie miejsca pobytu" było już wielokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych, przy czym jest niesporne, że odnosi się ono do stanu faktycznego. Oznacza to, że ocena zaistnienia tej przesłanki wymaga prawidłowego ustalenia faktów. Zgodnie z przepisem art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl zaś przepisu art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązki te ciążą na organie administracji publicznej zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy wymogom tym nie sprostał. Jak to wynika z treści odwołania od decyzji organu I instancji, na etapie postępowania odwoławczego skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków – W. L. i B. C., na okoliczność potwierdzenia faktu, że skarżący zamieszkuje w lokalu, z którego został wymeldowany. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów wskazanych w odwołaniu, na okoliczności istotnego jego zdaniem dla rozstrzygnięcia sprawy. Jest bezsporne, że żaden z tych wniosków nie tylko nie został uwzględniony ale nawet organ odwoławczy zaniechał ich rozpoznania, co stanowi uchybienie obowiązkom określonym w przepisach art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z tymi przepisami, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto w myśl art. 78 § 1 i 2 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, przy czym można nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Nie może budzić wątpliwości to, że brak było jakichkolwiek przesłanek do odmowy dopuszczenia dowodów zgłoszonych przez skarżącego, co oznacza, iż ich faktyczne pominięcie przez organ odwoławczy stanowiło istotne naruszenia przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.