III SA/Lu 294/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 listopada 2007 r. przy udziale M. O. sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. Ł. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2007 r. znak [...], na mocy której orzeczono o odmowie wymeldowania M. O. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym w miejscowości [...], gmina [...], utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji jest pod względem merytorycznym i prawnym prawidłowa, ustalono bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że M. O. nie opuściła przedmiotowego lokalu stanowiącego miejsce jej pobytu stałego, zamieszkuje w nim nadal i tym samym nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania jej z pobytu stałego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, LEX nr 50123). Wymeldowanie z pobytu stałego jest więc możliwe tylko przy łącznym spełnieniu trzech przesłanek – opuszczenia miejsca pobytu stałego, dobrowolności tego zdarzenia i jego trwałości. Art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Warunkiem podstawowym wymeldowania jest zatem faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego przez osobę podlegającą wymeldowaniu, bowiem zgodnie z przepisem art. 9 ust. 2b wskazanej ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. W tym stanie faktycznym nie jest możliwe wymeldowanie z miejsca pobytu stałego osoby, która tego miejsca pobytu faktycznie nie opuściła. Nie można podzielić także argumentacji prawnej skarżącego, jakoby wyrok orzekający eksmisję stanowił wystarczający dowód utraty przez daną osobę uprawnień do przebywania w lokalu, a zatem obowiązkiem organu administracji publicznej w niniejszej sprawie było wymeldowanie wskazanej przez skarżącego osoby. Z przytoczonych wyżej względów samo wydanie wyroku eksmisyjnego oznaczającego utratę uprawnień do przebywania w lokalu nie może stanowić obecnie podstawy do wymeldowania osoby, która nie opuściła dobrowolnie lub w drodze egzekucji sądowej zajmowanego lokalu. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania (będącego generalnie przesłanką zameldowania) i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2003 r., sygn. V SA 1398/02). A zatem dla wymeldowania osoby z pobytu stałego konieczne jest nie tylko uzyskanie prawomocnego wyroku orzekającego eksmisję, ale także wykonanie tego wyroku przez właściwego komornika sądowego. W niniejszej sprawie główną przeszkodą jest ograniczenie możliwości przeprowadzenia egzekucji powodowane koniecznością zapewnienia osobie eksmitowanej tymczasowego pomieszczenia. Zgodnie z art. 1046 § 4 k.p.c. wykonując obowiązek opróżnienia lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika na podstawie tytułu wykonawczego, z którego nie wynika prawo dłużnika do lokalu socjalnego lub zamiennego, komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności do czasu, gdy gmina wskaże tymczasowe pomieszczenie lub gdy dłużnik znajdzie takie pomieszczenie. Przeprowadzenie egzekucji posiadanego przez skarżącego wyroku orzekającego eksmisję możliwe jest zatem tylko po zapewnieniu przez gminę lub przez niego samego odpowiedniego pomieszczenia tymczasowego dla osoby eksmitowanej. Nie ma znaczenia dla sprawy fakt, że skarżący jest właścicielem przedmiotowego lokalu mieszkalnego, bowiem zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] R. Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3, Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) przez odmowę wymeldowania M. O., w sytuacji kiedy w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do wymeldowania tej osoby z miejsca pobytu stałego. Skarżący stwierdził, że prawomocny wyrok orzekający eksmisję M. O. stanowi wystarczający dowód utraty przez daną osobę uprawnień do przebywania w lokalu, a obowiązkiem organu administracji meldunkowej wobec prawomocnego orzeczenia o eksmisji M. O. jest wydanie decyzji merytorycznej i wymeldowanie tej osoby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, stwierdzić należy, że decyzja organu drugiej instancji z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Na wstępie należy wyjaśnić, że materia ewidencji ludności została uregulowana w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Z przepisów tej ustawy wynika, że przez pobyt stały należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego tam przebywania (art. 6 ustawy). Zgodnie zaś z przepisem art. 9 ust. 2b wskazanej ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Czynność wymeldowania uregulowano w art. 15 powołanej ustawy. Powinna dopełnić je osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego dłużej niż 3 miesiące najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca (art. 15 ust. 1 ustawy). W przypadku niedopełnienia tego obowiązku – organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się (art. 15 ust. 2 ustawy). W przedmiotowej sprawie skarżący wnosi o uchylenie decyzji utrzymującej w mocy decyzję, którą organ gminy odmówił wymeldowania M. O. z zamieszkiwanego przez nią lokalu w miejscowości [...], w gminie [...]. Jak wyjaśniono powyżej, organ gminy orzeka o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego z urzędu lub na wniosek innej osoby - na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem podstawę orzeczenia o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego dłużej niż 3 miesiące stanowić może tylko przesłanka opuszczenia lokalu bez wymeldowania się. W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie należy uznać za fakt bezsporny zamieszkiwanie przez M. O. pod wyżej wymienionym adresem. Potwierdza to sam skarżący we wniosku o wymeldowanie z dnia [...] sierpnia 2006 r. i piśmie z dnia [...] lutego 2007 r., jak również na rozprawie dnia 8 listopada 2007 r. podnosząc, że M. O. zamieszkuje w spornym lokalu, tylko nie chce się z niego wyprowadzić. Konstatacja, że M. O. zamieszkuje w spornym lokalu znajduje również potwierdzenie w pismach Kierownika Posterunku Policji w R. z dnia [...] października 2006 r. i z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz w protokole z oględzin lokalu z dnia [...] stycznia 2007 r. przeprowadzonych przez Urząd Gminy w R. Zatem przesłanka zastosowania art. 15 ust. 2, tj. przesłanka opuszczenia przez daną osobę miejsca stałego pobytu, nie została spełniona. Powyższe ustalenia przesądzają o niedopuszczalności wydania decyzji o wymeldowaniu M. O. i o prawidłowości decyzji organów obu instancji w postępowaniu administracyjnym. Dalej odnosząc się do zarzutu skarżącego, że decyzja Wojewody narusza przepisy prawa procesowego, należy podkreślić, iż zgodnie z art. 80 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a fakt, czy dana okoliczność została udowodniona, ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W postępowaniu wszczętym na wniosek o wymeldowanie danej osoby z lokalu, organ administracyjny ma obowiązek, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia, czy doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu przez tę osobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, rozpatrując skargę R. Ł., stwierdził, że organy obu instancji w postępowaniu administracyjnym zgromadziły w celu ustalenia, czy zachodzi przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wyczerpujący materiał dowodowy, wystarczający w świetle przepisów art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego do udowodnienia okoliczności, że M. O. zamieszkuje pod adresem [...], gmina [...] i nie opuściła tego lokalu. Stwierdzić należy, że Wojewoda zasadnie stwierdził, iż fakt wydania przez sąd powszechny wyroku nakazującego eksmisję M. O. wraz z osobami i rzeczami jej prawa reprezentującymi ze spornego lokalu bez orzeczenia o prawie do lokalu socjalnego, który to wyrok nie został następnie wykonany przez komornika sądowego nie ma znaczenia dla ustaleń faktycznych poczynionych w świetle zgromadzonego w sprawie o wymeldowanie materiału faktycznego, skoro M. O. pod adresem [...], gmina [...], nadal faktycznie przebywa. Jakkolwiek skarżący ma rację, że prawomocny wyrok sądu powszechnego nakazujący eksmisję danej osoby oznacza brak posiadania przez tę osobę uprawnień do przebywania w tym lokalu, to nie oznacza, że osoba ta w tym momencie "fizycznie" przestaje w tym lokalu przebywać. Stanie się to dopiero po wykonaniu wyroku nakazującego eksmisję. Jak wyjaśniono powyżej, organ gminy orzeka o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego z urzędu lub na wniosek innej osoby - na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego; nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 1242/03, Wspólnota 2004/10/54; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2425/02, Wspólnota 2004/9/58; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., Dz. U. Nr 78, poz. 716). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznaje zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. Z tych też względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.