III SA/Lu 298/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Protokolant Monika Kutarska-Wolińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej, kwoty cła, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług oddala skargę. W dniu [...] marca 2002 r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy sprowadzony przez Z. B. z Niemiec, zataryfikowany do kodu PCN 8703 23 909. Zastosowano obniżoną stawkę celną (0%) ze względu na pochodzenie towaru z Unii Europejskiej, udokumentowane deklaracją na umowie kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 2002 r. Na prośbę polskich organów celnych, niemieckie władze celne pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. poinformowały, że przedmiotowy towar nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, zaś eksporter nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających pochodzenie wywiezionego towaru. W tych okolicznościach Naczelnik Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. uznał zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD z dnia [...] marca 2002 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej, kwoty długu celnego oraz kwot podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Z. B., Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania podnosząc, że w trakcie przyjmowania zgłoszenia celnego, organ celny ocenia jego poprawność wyłącznie od strony formalnej. Po dokonaniu weryfikacji zgłoszenia celnego uznano, że strona dopełniła formalny warunek udokumentowania pochodzenia towaru dla zastosowania obniżonej stawki celnej. W myśl art. 65 § 3 Kodeksu celnego - przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą celną i określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Jeżeli w sprawie nie zostanie wydana decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego, to załatwienie sprawy następuje poprzez czynność materialno-techniczną, jaką jest przyjęcie przez organ celny zgłoszenia celnego. Ocena materialna dowodu pochodzenia może być przeprowadzona wyłącznie w trybie art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu. Negatywne wyniki weryfikacji wywołują ten skutek, że towar nie może skorzystać z preferencyjnego traktowania w obrocie handlowym z zagranicą i podlega cłu na zasadach ogólnych. W przedmiotowej sprawie przeprowadzona procedura weryfikacyjna była prawidłowa, a uzyskane wyniki weryfikacji zawierają jednoznaczną informację, że preferencyjny dowód pochodzenia w postaci "deklaracji na fakturze" jest nieprawidłowy. Pismo weryfikacyjne jest zagranicznym dokumentem urzędowym (art.194 Ordynacji podatkowej), a jego treść jest wiążąca dla organów celnych kraju importu. Ustosunkowując się do opinii technicznej złożonej przez stronę, organ odwoławczy stwierdził, że zawiera ona informację na podstawie rozkodowania numeru identyfikacyjnego VIN, iż krajem produkcji pojazdu są Włochy. Ocena techniczna nie może jednak stanowić prawidłowego dowodu uprawniającego do przywrócenia wobec przedmiotowego pojazdu obniżonej stawki celnej, ponieważ warunkiem przyznania preferencji celnych jest udokumentowanie pochodzenia towaru dowodem wymienionym w art. 16 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Strona, mimo podjętych prób uzyskania zmiany wyników weryfikacji poprzez zwrócenie się do niemieckich władz celnych, do dnia dzisiejszego nie zdołała przeprowadzić skutecznego kontrdowodu wobec dotychczasowych ustaleń. Decyzję powyższą zaskarżył do Sądu Z. B., zarzucając naruszenie : - art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; - art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 1138 k.p.c. poprzez pominięcie w procesie weryfikacji dokumentu urzędowego w postaci "dokumentu pojazdu" z dnia [...] lutego 2002 r. stwierdzającego m.in., że przedmiotowy samochód pochodzi z Włoch; - art. 32 ust. 1 i 2 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego poprzez przesłanie niemieckim władzom celnym tylko kserokopii umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 2002 r. i nie podanie przyczyn weryfikacji; - art. 32 ust. 5 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego poprzez niespełnienie wymogów weryfikacji określonych tym przepisem i błędne przyjęcie, że w okolicznościach sprawy nie zachodzą przesłanki do uznania, że przedmiotowy samochód jest towarem pochodzącym ze Wspólnoty Europejskiej. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że organy decyzyjne rozstrzygając sprawę prawidłowo stwierdziły, iż skoro dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej, to zastosowanie miały przepisy obowiązujące przed datą 1 maja 2004 r. Zasada powyższa wynika z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623). Potwierdza to również uregulowanie zawarte w art. 67 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. EU .L.92.302.1 ze zm. zm.). Stosownie do art. 2 § 2 i art. 23 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802) zwanej kodeksem celnym, wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa m.in. zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności celnych wywozowych (dług celny w wywozie). Stosownie do art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego – Taryfa celna obejmuje m.in. obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. W myśl ust. 5 części pierwszej A Postanowień wstępnych do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.) obowiązującego w dacie zgłoszenia celnego – obniżone stawki celne wynikające z umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów, stosuje się do niektórych towarów pochodzących m.in. z państw członkowskich Unii Europejskiej. Obrót towarowy Polski z państwami Unii Europejskiej regulowała do dnia 30 kwietnia 2004 r. umowa międzynarodowa – Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 ze zm.), zwana Układem Europejskim. Zgodnie z art. 13 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego – preferencyjne traktowanie przewidziane w Umowie dotyczy tylko produktów, spełniających wymogi tego Protokołu (...). Stosownie do art. 16 ust. 1 Protokołu Nr 4 – produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy (chodzi m.in. o określone przywileje związane ze stosowaniem obniżonej stawki celnej – 0%), pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR.1 lub deklaracji na fakturze. W myśl art. 32 ust. 1 i 2 Protokołu Nr 4 – w sytuacji, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości m.in. co do autentyczności dokumentów wystawionych przez eksportera, albo co do statusu pochodzenia sprowadzonych produktów, zwracają świadectwo przewozowe i fakturę, albo inne dokumenty z wnioskiem o ich weryfikację. Wyniki weryfikacji dokonane przez władze celne kraju importu muszą być takie, aby umożliwiały wyraźne ustalenia czy dokumenty są autentyczne i czy sprowadzone produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty (por. art. 32 ust. 5 Protokołu Nr 4). W świetle przytoczonych przepisów, nie może budzić wątpliwości, że prawnie skutecznym dowodem pochodzenia określonego towaru może być wyłącznie świadectwo przewozowe EUR. 1 lub deklaracja na fakturze. Dowodów powyższych nie mogą zastąpić albo uzupełnić inne dowody. Ich moc dowodowa może być obalona wyłącznie w drodze negatywnej weryfikacji dokonanej przez władze celne kraju eksportu. Przy czym istotne jest, że wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu wdrożonemu przez władze celne kraju importu, gdyż są dla nich wiążące (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 września 1998 r. sygn. I SA/Łd 777/97 – Pr. Gosp. 1999/1/40 i z dnia 21 kwietnia 2004 r. sygn. GSK 56/04). Mimo akcesji Polski do Unii Europejskiej, w dalszym ciągu jedynie możliwym sposobem weryfikacji dowodów pochodzenia wystawionych przed dniem przystąpienia jest procedura przewidziana w cyt. wcześniej przepisach Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, na podstawie ust. 6 Załącznika IV Aktu dotyczącego warunków przystąpienia (...) (Dz.U. UE.L/03/236/17). Wnioski o weryfikację tego rodzaju dowodów są przyjmowane przez właściwe organy "starych" i "nowych" państw członkowskich przez okres trzech lat od daty ich wydania (por. Michael Lux: "Reguły przejściowe w związku z przystąpieniem Polski i 9 innych krajów do UE w zakresie prawa celnego, rolnego i podatkowego" – Monitor Prawa Celnego 2/2004, str. 58). Organ celny ma obowiązek przyjąć niezwłocznie zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada ono wymogom określonym w art. 64 Kodeksu celnego i wraz ze zgłoszeniem celnym przestawiono towar nim objęty (art. 65 § 1 Kodeksu celnego). Organ celny ocenia na tym etapie poprawność zgłoszenia celnego wyłącznie od strony formalnej. Nie ma natomiast prawnych możliwości oceny rzetelności danych zadeklarowanych przez stronę dotyczących m.in. pochodzenia towaru - zwłaszcza w sytuacji, gdy pochodzenie zostało potwierdzone dowodami wymaganymi prawem. Organ celny uprawniony jest po zwolnieniu towaru do dokonania kontroli zgłoszenia celnego, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym (art. 83 § 1 i § 2 Kodeksu celnego). Tak się stało w niniejszej sprawie, bowiem polskie władze celne przesłały dowód pochodzenia przedłożony przez stronę (deklaracja na umowie kupna-sprzedaży z dnia 26 lutego 2002 r.), w celu weryfikacji statusu pochodzenia potwierdzonego tym dowodem, w trybie art. 32 ust. 1 i 2 Protokołu 4 Układu Europejskiego. Po przeprowadzeniu kontroli świadectwa pochodzenia samochodu importowanego przez stronę, niemieckie władze celne w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. stwierdziły, że przedmiotowy pojazd nie jest towarem o preferencyjnym pochodzeniu w rozumieniu postanowień Układu Europejskiego oraz, że eksporter nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających jego pochodzenie. O czym była wcześniej mowa, wyniki weryfikacji są wiążące dla organów celnych kraju importu. Wykluczone jest zatem postępowanie dowodowe zmierzające do podważenia uzyskanych wyników weryfikacji. W tych okolicznościach, nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 122 i art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 1138 k.p.c., bowiem polskie organy celne w świetle uregulowań zawartych w Układzie Europejskim, nie mogą prowadzić samodzielnego postępowania, zmierzającego do zastąpienia dowodów pochodzenia wymaganych prawem (art. 16 ust. 1 Protokołu Nr 4) innymi dowodami. Przedmiotem dowodu są fakty mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. O czym była już wcześniej mowa – weryfikacja dowodów pochodzenia towaru należy wyłącznie do władz celnych kraju eksportu, zaś wyniki weryfikacji nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu przez władze kraju importu, gdyż są dla nich wiążące. Z tych względów dowody przedłożone przez stronę (dokument pojazdu z dnia [...] lutego 2002 r. oraz ocena techniczna) nie mogły skutecznie obalić uzyskanych w sprawie wyników weryfikacji czy też uzupełnić je. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Protokołu Nr 4. W świetle art. 32 ust. 1 Protokołu Nr 4 weryfikacja dowodów pochodzenia może nastąpić "wyrywkowo" a nie wyłącznie w wypadku istnienia "uzasadnionych wątpliwości". Natomiast w myśl art. 32 ust. 2, nie jest obligatoryjne przekazanie władzom celnym kraju eksportu dowodu pochodzenia towaru w oryginale. Wystarczające jest przesłanie fotokopii tego dokumentu. Nie jest również obowiązkowe wskazanie przyczyny wnioskowania o weryfikację. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 32 ust. 5 Protokołu Nr 4, bowiem wyniki weryfikacji są jednoznaczne. Art. 28 ust. 1 i 2 Protokołu Nr 4 zobowiązuje eksportera do przechowywania przez okres minimum trzech lat dokumentów m.in. potwierdzających status pochodzenia produktów. Podmiotem odpowiedzialnym za prawidłowe udokumentowanie pochodzenia towaru jest eksporter lub osoba przez niego upoważniona. W przedmiotowej sprawie eksporter nie przedłożył tego rodzaju dokumentów. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).