III SA/Lu 299/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Referent Joanna Otwinowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]zł (słownie [...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2021 nr [...] wydaną z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...] przez Prodziekana Wydziału I. P., skreślono M. C. z listy studentów studiów stacjonarnych pierwszego stopnia – kierunek zarządzanie i inżynieria produkcji. Jako podstawę rozstrzygnięcia przytoczono art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (aktualna publikacja: Dz.U. z 2020 r., poz. 85) dalej jako "ustawa", art.104 i 107 k.p.a. oraz § 28 ust. 2 pkt 3 Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] w L.. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że "Z uwagi na brak zaliczenia semestru 1 w roku akademickim 2020/2021 do dnia [...].02.2021 r. należało Panią skreślić z listy studentów kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji." Skargę na powyższą decyzję złożyła M. C., zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie i nieprawidłową wykładnię, a nadto naruszenie przepisów postępowania. Wskazując na te zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. Skarga nie zawiera uzasadnienia stawianych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Szczegółowo wyjaśniono motywy (17 stron uzasadnienia) wydania decyzji o skreśleniu M. C. z listy studentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej cyt. jako: p.p.s.a.) zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że pismo procesowe, jakim jest odpowiedź na skargę nie może zastąpić czy też uzupełnić uzasadnienia decyzji. Jedynie uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowi wyłączną podstawę oceny jej zgodności z prawem. Przytoczenie okoliczności, uzasadniających – zdaniem organu wydanie rozstrzygnięcia o skreśleniu skarżącej z listy studentów dopiero w odpowiedzi na skargę pozbawiło stronę możliwości odniesienia się do nich w toku postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z 27 kwietnia 1992 r., sygn. akt III SA 1838/91, publ. ONSA 1992/2/45; wyrok NSA z dnia 25 maja 2001 r., sygn. akt III SA 2024/00 publ. Prz. Pod. 2002, nr 4, s. 63; wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1125/06). Ponadto sąd nie jest kolejnym organem administracji publicznej, uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy. To na organie spoczywała powinność wykazania w postępowaniu administracyjnym, że wobec skarżącej należało wydać decyzję o skreśleniu z listy studentów. Zgodnie z art. 108 ustawy: 1. Studenta skreśla się z listy studentów w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. 2. Student może być skreślony z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach; 2) stwierdzenia braku postępów w nauce; 3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. 3. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Odpowiednikiem tych przepisów są normy zawarte w § 28 ust. 1 – 3 Regulaminu studiów Uniwersytetu [...]. Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów jest niewątpliwie indywidualnym aktem administracyjnym. W zakresie tego rodzaju spraw ustawodawca nie wyłączył stosowania przepisów k.p.a., tak jak uczynił to w innych sprawach (zob. art. 48 ustawy). Analiza regulacji zawartej w art. 108 ustawy nie pozostawia żadnych wątpliwości, że wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w ust. 1 oznacza dla organu decyzyjnego obowiązek wydania rozstrzygnięcia o skreśleniu z listy studentów (decyzja związana). Z kolei stwierdzenie zaistnienia którejś z przesłanek określonych w ust. 2 stanowi podstawę do wydania decyzji uznaniowej. Uznanie administracyjne wiąże się z przyznaniem organowi administracji publicznej luzu decyzyjnego, polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej. Działanie organu musi się jednak mieścić w granicach zakreślonych przez art. 7 k.p.a., a zatem organ powinien dążyć do wyjaśnienia prawdy obiektywnej, zaś sprawę załatwić z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ocena, czy przy podejmowaniu tego rodzaju decyzji doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznym interesem strony. Wskazać należy, że zarówno pojęcie interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że odpowiednią treść nadaje im organ orzekający. Z reguły interes indywidualny nie pokrywa się z interesem społecznym. Ustawodawca w art. 7 k.p.a. nie określił hierarchii tych wartości, ani też zasad rozstrzygania kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony. W judykaturze przyjmuje się, że decyzja uznaniowa pozostaje wprawdzie pod kontrolą sądu, to jednak zakres tej kontroli jest ograniczony. Kontrola sądowa sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy dokonał tego po rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. W orzecznictwie oraz w literaturze przedmiotu istnieje zgodność co do tego, że decyzje wydawane na podstawie art. 108 ust. 2 ustawy oparte są na uznaniu administracyjnym (zob. m.in. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku, z dnia 29 lipca 2021 r., sygn. III SA/Gd 52/21; we Wrocławiu, z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. IV SA/Wr 471/20; w Łodzi, z dnia 5 marca 2021 r., sygn. III SA/Łd 336/20; w Rzeszowie, z dnia 3 marca 2021 r., sygn. II SA/Rz 1118/20; w Poznaniu, z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. IV SA/Po 1663/20; w Krakowie, z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. III SA/Kr 223/20; w Warszawie, z dnia 8 stycznia 2021 r., sygn. II SA/Wa 370/20; w Opolu, z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. II SA/Op 251/20; Hubert Izdebski, Jan Michał Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. II LEX/el. 2021 – komentarz do art. 108). W przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 108 ust. 2 ustawy organ uczelni może więc, lecz nie musi skreślić studenta. Wybór sposobu rozstrzygnięcia nie może być jednak arbitralny, ale powinien wynikać z kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych, a zwłaszcza wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu studenta. Prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiedniego przepisu prawa materialnego, uzależnione jest od uprzedniego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zebrania dowodów i ich oceny zgodnie z regułami k.p.a. Przepisy zamieszczone w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nakazują organom administracji publicznej ustalenie istotnych w sprawie kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zmaterializowanie tych reguł powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym w myśl art. 107 § 3 k.p.a. Dopiero zadośćuczynienie nakazom wynikającym z przytoczonych regulacji procesowych, umożliwia prawidłową subsumcję normy materialnoprawnej (w niniejszej sprawie zawartej w art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy). Analiza akt administracyjnych oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że została ona wydana z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, co z kolei pociągnęło za sobą nieprawidłowe zastosowanie art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy. Jednozdaniowe uzasadnienie nie czyni bowiem zadość wymienionym wyżej standardom. Jak już wcześniej wskazano, wywody i rozważania organu zawarte w odpowiedzi na skargę nie mogą sanować zaskarżonej decyzji. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez skarżącą wpis w wysokości [...] zł. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dostosuje się do wskazań zawartych w uzasadnieniu.