III SA/Lu 3/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 24 lutego 2009r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że osiąga znikome dochody z rolnictwa, gdyż jest nieopłacalne (wysokie koszty nawozów, środków ochrony roślin i paliw w stosunku do cen sprzedawanych produktów rolnych – buraków i zboża). Ponadto podniósł, iż nie ma zbytu na skup zboża. Skarżący wykazał następujące wydatki: energia elektryczna – ok. [...] zł rocznie, podatek gruntowy – ok. [...] zł rocznie, gaz – ok. [...] zł miesięcznie, nadto wskazał, że ponosi duże koszty leczenia, jednakże nie podał ich wielkości. W dalszej części wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Odnośnie stanu majątkowego wykazał, że poza gruntami rolnymi o pow. [...] ha, nie posiada majątku nieruchomego. Skarżący podniósł również, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce dotyczącej dochodów podał, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód ok. [...] zł netto. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Skarżący podając w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, że posiada grunty rolne o pow. [...] ha nie określił, czy powierzchnia jest podana w hektarach fizycznych czy przeliczeniowych (powierzchnia gruntów w hektarach przeliczeniowych jest podstawą obliczenia wysokości podatku rolnego i wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego – art. 4 i art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym /t. jedn. - Dz. U. z 2006r., Nr 136, poz. 969 ze zm./ w związku z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 22 września 2008r. /MP z 2008r., Nr 72, poz. 656/, zgodnie z którym dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2007r. – 2220 zł (tj. 185 zł z 1 ha przeliczeniowego miesięcznie). W związku z tym, wyjaśnienia wymagała kwestia ustalenia wysokości osiąganego dochodu z prowadzenia działalności rolniczej (który skarżący określił na kwotę ok. [...] zł miesięcznie), a który w oparciu o powołane wyżej przepisy ustala się biorąc za podstawę wielkość hektarów przeliczeniowych. Brak było również informacji, czy skarżący otrzymał przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności bezpośrednie do posiadanego gospodarstwa rolnego. Skarżący podnosząc w urzędowym formularzu wniosku wysokie nakłady na prowadzenie gospodarstwa rolnego (koszty nawozów, paliw, środków ochrony roślin), nie określił jednakże ich wysokości. Ponadto wykazując, że oprócz gospodarstwa rolnego nie posiada innego majątku skarżący nie wyjaśnił, czy korzysta z mieszkania (domu) stanowiącego własność innych osób i czy z tego tytułu ponosi jakieś koszty, jak również czy posiada budynki gospodarcze i maszyny rolnicze związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Z kolei podnosząc, że ponosi duże koszty leczenia, nie wskazał ich wielkości. W związku z powyższym, pismem z dnia 9 marca 2009r., skierowano do strony skarżącej wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, w tym: wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w przypadku ich nieposiadania złożenie stosownego oświadczenia; nakazu płatniczego podatku rolnego za 2008r. z gospodarstwa rolnego wykazanego we wniosku; ostatnich decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności bezpośrednich (w przypadku nieubiegania się o takie płatności złożenie stosownego oświadczenia); oświadczenia skarżącego wykazującego, jakie są przeciętne miesięczne nakłady związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego; oświadczenia skarżącego w zakresie wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na leczenie; oświadczenia skarżącego, w którym wykaże czy w miejscu zamieszkania posiada dom, czy też korzysta z domu będącego własnością innej osoby i czy z tego tytułu ponosi opłaty oraz czy posiada i jakie budynki gospodarcze oraz maszyny rolnicze. Z pisma Poczty Polskiej z dnia 6 maja 2009r. i załączonego do pisma duplikatu potwierdzenia odbioru wynika, iż wezwanie powyższe zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 marca 2009r. Pomimo doręczenia wezwania, strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu z dnia 9 marca 2009r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 maja 2009r.). W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie i leczenie, a w przypadku prowadzenia działalności rolniczej również wydatkami w postaci nakładów na prowadzenie gospodarstwa rolnego. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Stwierdzić należy, że strona nie wykonując wezwania z dnia 9 marca 2009r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń uniemożliwiła wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jej sytuacji finansowej (w szczególności odnoszących się do wysokości osiąganych dochodów z prowadzenia działalności rolniczej, nakładów ponoszonych na jej prowadzenie, uzyskania płatności bezpośrednich z ARiMR). Strona nie wyjaśniła również wątpliwości co do stanu majątkowego, tj. czy posiada dom, budynki gospodarcze i maszyny rolnicze, czy też korzysta z budynków i maszyn będących własnością innej osoby i czy w związku z tym ponosi jakieś wydatki. W z związku z tym strona uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.