III SA/Lu 3/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, WSA Jerzy Drwal, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012 r., znak [...] Dyrektor Izby Celnej– po rozpatrzeniu odwołania P. G. – utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. określającą niezaksięgowaną kwotę należności wynikających z długu celnego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2007 r. objęto procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu sprowadzony ze S. używany samochód osobowy marki Audi Q7, wyprodukowany w 2006 roku. Do zgłoszenia celnego dołączono: fakturę nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. określającą wartość pojazdu na kwotę 4.000 franków szwajcarskich (CHF) oraz ocenę techniczną nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. zawierającą opis uszkodzeń pojazdu. Zgłoszenie celne odpowiadało wymogom formalnym określonym w art. 62 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC) i zostało przyjęte przez organ celny, co z mocy prawa spowodowało objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną i określenie kwoty długu celnego na podstawie zadeklarowanych przez stronę elementów kalkulacyjnych. W związku z otrzymaniem pisma szwajcarskich władz celnych dotyczącego niezidentyfikowanych przez administrację Szwajcarii podmiotów figurujących na fakturach i umowach sprzedaży samochodów, z którego wynikało, że eksporter o nazwie [...], który określony został w dowodzie zakupu dołączonym do zgłoszenia celnego, nie istnieje, organ przyjął, że rachunek dołączony do zgłoszenia celnego jest fikcyjny. W wyniku przeprowadzonej przez organ celny – w trybie art. 78 § 2 WKC – kontroli zgłoszenia celnego stwierdzono, że wartość samochodu zadeklarowana w zgłoszeniu celnym rażąco odbiega od wartości podobnych pojazdów na rynku eksportu. Cena podobnego samochodu marki Audi Q7, wyprodukowanego w 2006 r. na rynku szwajcarskim wynosiła 47.500 CHF – według katalogu szwajcarskiego EurotaxGlass nr 01/2008 z 2008 r. Cena ta znacznie odbiega od zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej. Z uwagi na to, że w ocenie załączonej do zgłoszenia celnego rzeczoznawca nie zawarł procentowego stopnia uszkodzeń, organ przyjął go na poziomie 50%. Obliczona w ten sposób wartość pojazdu wynosi 23.750 CHF, a więc była ponad 5 razy wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym. W związku z powyższym organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia prawidłowej wysokości długu celnego. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. organ celny powołał biegłego rzeczoznawcę inż. A. O. celem wydania pisemnej opinii w przedmiocie ustalenia rynkowej wartości pojazdu podobnego do samochodu osobowego używanego marki Audi Q7, wyprodukowanego poza obszarem Wspólnoty. Biegły sporządził wycenę z dnia [...] lipca 2012 r., w której określił wartość pojazdu na kwotę 56.400 zł. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego ustalił wartość celną sprowadzonego pojazdu na podstawie art. 31 WKC na kwotę 44.903 zł i określił kwotę długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 2.484 zł. Do obliczenia kwoty cła zastosowano konwencyjną stawkę celną dla krajów trzecich - w wysokości 10 %. Wartość celną w wysokości 33.632 zł, określono poprzez skorygowanie, wskazanej przez biegłego w wycenie, wartości rynkowej pojazdu o cło, marżę, podatek akcyzowy i podatek VAT. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że wartość celna pojazdu została ustalona z wykorzystaniem danych dostępnych we Wspólnocie, zgodnie z art. 31 ust. 1 WKC (metoda "ostatniej szansy"). Stosownie do art. 31 ust. 2 lit. a WKC, wartość celna ustalana z zastosowaniem ust. 1 nie może być określana na podstawie ceny sprzedaży na obszarze Wspólnoty towarów wytworzonych we Wspólnocie. Organ odwoławczy zauważył, że samochód marki Audi Q7 produkowany jest na obszarze Wspólnoty, dlatego w celu ustalenia wartości celnej pojazdu jako podstawę wyliczeń przyjęta została wartość rynkowa określona w wycenie pojazdu marki Toyota Land Cruiser 3.0 TD (kraj produkcji Japonia), jako pojazdu najbardziej zbliżonego ze względów konstrukcyjno-użytkowych. Biegły, biorąc pod uwagę dokumentację potwierdzającą stan techniczny importowanego pojazdu określił wartość rynkową pojazdu na kwotę 56.400 zł, uwzględniając stosowne korekty. Odnosząc się do argumentacji strony, że nie była ona rzeczywistym właścicielem wskazanego wyżej samochodu oraz nie wykonywała żadnych czynności faktycznych i prawnych w związku z obrotem prawnym ww. samochodu za granicą i w Polsce, za wyjątkiem zarejestrowania samochodu na siebie w Polsce i podpisania umowy komisu in blanco, organ wyjaśnił, że w sprawie bezspornym jest fakt udzielenia przez stronę pełnomocnictwa W. P. do działania na jej rzecz. Dyrektor Izby Celnej zauważył, że złożenie podpisu jest równoznaczne z akceptowaniem treści złożonego oświadczenia woli i wiedzy, z którym wiążą się określone cele i skutki prawne. Wszelkie konsekwencje złożenia oświadczenia woli ponosi więc osoba, która dokument podpisała. Zgodnie natomiast z art. 76 Prawa celnego czynność dokonana przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła. P. G. w treści pełnomocnictwa wyraził wolę dokonania odprawy celnej samochodu osobowego i załatwienia wszystkich spraw z tym związanych przez W. P. W. P. w dniu [...] listopada 2007 r. złożył w Oddziale Celnym zgłoszenie celne Nr [...] dotyczące samochodu osobowego marki Audi Q7, załączył do niego wymagane dokumenty, uczestniczył w oględzinach importowanego samochodu, a także uiścił należności celne dotyczące przedmiotowego zgłoszenia celnego. A zatem złożenie zgłoszenia celnego, jak również dokonanie wymienionych czynności przez pełnomocnika na rzecz P. G. zostało dokonane przed organem celnym w granicach udzielonego upoważnienia. Wobec tego zarzut strony dotyczący działania pełnomocnika z przekroczeniem granic pełnomocnictwa uznano za bezzasadny. W związku z twierdzeniem strony, że odpowiedzialnym za dług celny w przedmiotowej sprawie jest wyłącznie pełnomocnik, organ wyjaśnił, że stosownie do zapisów art. 201 ust. 1 lit. a WKC dopuszczenie do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym powoduje powstanie długu celnego. Dłużnikiem jest zgłaszający. W przypadku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne (art. 201 ust. 3 zd. 1 i 2 WKC). Przedstawiciel – W. P. - dokonał sprecyzowania charakteru swojego przedstawicielstwa poprzez wpisanie kodu [3] w polu 14 zgłoszenia celnego, który oznacza, że przedstawicielstwo ma charakter pośredni. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie zgłaszającym jest W. P., który występuje jako przedstawiciel pośredni. Zgłoszenie celne zostało przez niego złożone na rzecz P. G., który był odbiorcą towaru (zgodnie z wpisem w polu 8 dokumentu SAD, a także kupującym, co potwierdza rachunek Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r.). Zatem, bezspornym jest w ocenie organu, że w myśl przepisów celnych, w przedmiotowej sprawie dłużnikiem jest zarówno W. P., jak i P.G. Dyrektor Izby Celnej podzielił pogląd organu I instancji, że dokonana wykładnia przepisów prawa wskazuje, P. G. jest stroną w postępowaniu prowadzonym, a fakt powoływania się na postępowanie karne dotyczące bezprawnego działania osoby, której udzielono pełnomocnictwa nie przesądza o braku odpowiedzialności mocodawcy za powstały dług celny z tytułu importu samochodu osobowego marki Audi Q7. Dodatkowo organ, odnosząc się do wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z dokumentów z akt sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy sygn. akt [...], czy też przez Prokuraturę Apelacyjną, wyjaśnił, że stosownie do art. 88 ustawy Prawo celne, postępowanie celne jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego i w związku z tym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony. W ocenie Dyrektora Izby Celnej organ I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie termin na powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych wynosi 5 lat od dnia powstania długu celnego. Organ I instancji powiadomił stronę o zaksięgowaniu kwoty długu celnego: P. G. w dniu [...] sierpnia 2012 r., W. P. w dniu [...] sierpnia 2012 r. (data doręczenia zaskarżonej decyzji), zaś dług celny powstał w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przewozowym z chwilą przyjęcia przedmiotowego zgłoszenia celnego, tj. w dniu [...] listopada 2007 r. Zaskarżona decyzja została więc wydana w określonym w art. 56 ustawy Prawo celne, pięcioletnim terminie na powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. Zarzucił skarżonemu rozstrzygnięciu: 1) błędną wykładnię art. 76 Prawa celnego w zw. z art. 104 kodeksu cywilnego poprzez uznanie, że samo przedłożenie pełnomocnictwa notarialnego jest zawsze równoznaczne z działaniem przedstawiciela w granicach upoważnienia niezależnie od istoty, charakteru i materialnej treści czynności zdziałanych przez pełnomocnika (nawet, gdy stanowią czyn zabroniony), zaś skutki wszelkich działań pełnomocnika zawsze pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla mocodawcy; 2) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy (art. 180 § 1, art. 187 § 1, 2, 3, art. 188 Ordynacji podatkowej) przez błędne oddalenie wniosków dowodowych, skutkiem czego organ odwoławczy uchylił się od rozpoznania istoty sprawy tj. stwierdzenia faktu, czy pełnomocnik W. P. działał w granicach umocowania, pomimo uprawdopodobnionego zarzutu popełnienia przestępstwa przy posługiwaniu się pełnomocnictwem. W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że użycie w art. 76 Prawa celnego wyrażenia "w granicach upoważnienia" znosi bezwzględny i nieograniczony zakres odpowiedzialności prawnej mocodawcy za skutki wszelkich działań ustanowionego pełnomocnika i ogranicza odpowiedzialność mocodawcy za działania pełnomocnika tylko do tych działań, które mieszczą się w granicach upoważnienia. Podkreślił, że prawidłowe zastosowanie art. 76 Prawa celnego w zw. z art. 104 kodeksu cywilnego nie może obejść się bez badania przez organ celny, czy pełnomocnik dokonując czynności na cudzy rachunek działał w granicach upoważnienia, nie może ograniczyć się do sprawdzenia, czy został przedłożony dokument pełnomocnictwa. W ocenie skarżącego, w treści udzielonego pełnomocnictwa notarialnego nie można dopatrzeć się upoważnienia ze strony mocodawcy do dokonywania przestępstw lub wykroczeń przez pełnomocnika. Podkreślił, że dostarczył organowi celnemu informacji urzędowych świadczących o tym, że jego pełnomocnik rażąco przekraczał granice udzielonego pełnomocnictwa, ponieważ wielokrotnie dopuścił się popełniania przestępstw, które w oczywisty sposób nie mieszczą się w granicach żadnego upoważnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji – prawa nie naruszają. Na wstępie należy stwierdzić, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły– wskazane w tej decyzji – przepisy art. 20 ust. 1 i 3 lit. a i c, art. 31 i art. 78 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. Nr L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm. – dalej jako WKC) oraz art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. Nr L 235 z dnia 11 października 1993 r. ze zm. – dalej jako RWKC). Po dokonaniu zwolnienia towarów organy celne mogą dokonać sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, czyli przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem celnym oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. Kontrole te mogą być przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowanej zawodowo tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej wymienione dokumenty i dane. Organy te mogą również przeprowadzić rewizję towarów, o ile istnieje jeszcze możliwość ich okazania. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego lub kontroli przeprowadzonej po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji prawnej towaru, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 WKC, w zasadzie wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalana, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33 – z zastrzeżeniem przypadków, które nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie. Z treści art. 181a RWKC wynika, że jeżeli zgodnie z procedurą ustanowioną w ust. 2, organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, mogą odstąpić od ustalenia wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Dlatego w pierwszej kolejności należy odnieść się do zasadności odstąpienia przez organy celne od oparcia oceny wartości celnej spornego pojazdu na metodzie wartości transakcyjnej. Metoda ta stanowi wyjściową regułę ustalania wartości celnej towaru, a odstąpienie od niej, jako wyjątek od zasady, musi być należycie uzasadnione (art. 29 WKC). W ocenie sądu dokument szwajcarskich organów celnych, z którego wynika ustalenie fikcyjności podmiotu sprzedającego pojazd podlegający zgłoszeniu celnemu, zasadnie został oceniony przez polskie organy celne jako dowód potwierdzający występowanie w sprawie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93. Organy celne dokonując porównania według katalogów branżowych (katalog szwajcarski EurotaxGlass Nr 01/2008) cen pojazdów tej samej marki i rocznika co importowany pojazd z wartością pojazdu zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym, słusznie zwróciły uwagę na istnienie istotnych rozbieżności pomiędzy cenami katalogowymi oraz zadeklarowaną wartością importowanego pojazdu co stanowiło wystarczający argument dla powstania uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności zadeklarowanej ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a RWKC. Odwołanie się przez organy celne do katalogu służyło jedynie wstępnej weryfikacji wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym i nie stanowiło podstawy do ustalenia wartości ostatecznie przyjętej w decyzji. Katalogi branżowe są jedynie powszechnie uznawanym źródłem informacji o wartości pojazdów. Jednocześnie zauważyć należy, że istota danych zawartych w tego typu katalogach odnosi się do podawanych tam cen uśrednionych, z kilku transakcji, nie zaś cen jednostkowych. W konsekwencji należało przyjąć, że doszło do skutecznego podważenia wiarygodności wartości pojazdu zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym. Skuteczne podważenie wiarygodności wartości towaru zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym uzasadniało z kolei ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o inne metody, określone w art. 30-31 WKC. Powołując się na wytyczne Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, organ obszernie i przekonująco uzasadnił, że w przypadku importu używanych pojazdów jedyną możliwą do zastosowania metodą pozostaje metoda ostatniej szansy. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej nie są wprawdzie źródłem prawa, jednak stanowią podstawową dyrektywę interpretacyjną w zakresie przepisów WKC dotyczących ustalania wartości celnej. Metoda ostatniej szansy (art. 31 WKC) zakłada ustalanie wartości celnej towaru na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. i przepisów WKC. W przypadku importu używanych samochodów dostępne dane, o których mowa w art. 31 WKC, to według wytycznych wspomnianego Komitetu, m.in. informacje zawarte w branżowych katalogach motoryzacyjnych, a także opinie biegłych rzeczoznawców. W rozpoznawanej sprawie podstawą ustalenia przez organy celne ostatecznej wartości celnej pojazdu była wycena rzeczoznawcy A. O. z dnia [...] lipca 2012 r. Przy określaniu wartości pojazdu rzeczoznawca przyjął notowania porównywalnego typu samochodu marki Toyota Land Cruiser 3.0 TD, wyprodukowanego w Japonii. Po uwzględnieniu stosownych korekt wartość pojazdu będącego przedmiotem wyceny rzeczoznawca określił na kwotę 56.400 zł. Pomimo tego, nie kwestionując ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii, organ celny dokonał korekty ustalonej przez biegłego wartości pojazdu, uwzględniając wartość cła, marży, podatku akcyzowego i podatku VAT ustalił wartość importowanego pojazdu na kwotę 33.632 zł. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego określił kwotę cła podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 2484 zł. W świetle przetoczonych okoliczności – w ocenie sądu – organy celne prawidłowo określił wartość celną importowanego pojazdu. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu błędnie przyjęcia, że skutki udzielonego pełnomocnictwa odnoszą się do reprezentowanego, w sytuacji w której przedstawiciel działał z przekroczeniem granic udzielonego mu pełnomocnictwa, sąd uznał go za bezzasadny. W ocenie sądu fakt udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa z dnia [...] listopada 2007 r., z podpisem notarialnie poświadczonym i załączonego do akt sprawy do działania w jego imieniu, przesądza o prawidłowości zaskarżonej decyzji, obciążającej skarżącego należnościami związanymi ze sprowadzeniem pojazdu, bowiem z mocy prawa jest on dłużnikiem. Prawidłowo też organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 199 ust. 1 RWKC, złożenie w urzędzie celnym zgłoszenia podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela czyni go odpowiedzialnym m. in. za przestrzeganie wszelkich obowiązków odnoszących się do objęcia danych towarów odpowiednią procedurą. Zgodnie z art. 201 ust. 3 WKC dłużnikiem jest zarówno zgłaszający, jak i - w przypadku przedstawicielstwa pośredniego - osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. W przedmiotowej sprawie za zgłaszającego uznano odbiorcę, a więc skarżącego, jako osobę wskazaną w polu 8 SAD, precyzując, że W. P. działa jedynie w charakterze przedstawiciela pośredniego poprzez wpisanie kodu [3] w polu 14. Zatem, jak słusznie stwierdziły to organy celne, skarżący, udzielając W. P. pełnomocnictwa w powyższym zakresie, ponosi odpowiedzialność za dokonane czynności - złożenia zgłoszenia celnego w jego imieniu i na jego rzecz, co pozostaje w zgodzie z brzmieniem przepisów art. 5 ust. 1 WKC, kształtujących instytucję reprezentacji w postępowaniu przed organami celnymi. Zgodnie natomiast z art. 76 Prawa celnego, czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła. W związku z powyższym, skład orzekający w sprawie stoi na stanowisku, że nie można uznać, że pełnomocnik nie działał w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa i, że to on powinien zostać obciążony skutkami finansowymi dokonania nieprawidłowego zgłoszenia celnego. Skoro skarżący upoważnił W. P. do sprowadzenia pojazdu w swoim imieniu, jest odpowiedzialny za należności związane ze sprowadzeniem pojazdu, a tym samym stał się stroną postępowania jako podatnik na mocy art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone zgodnie z regułami proceduralnymi, z poszanowaniem praw strony i czynnym jej udziałem, a interpretacja przepisów prawa dokonana została zgodnie z zasadami ich wykładni. Organy szczegółowo uzasadniły motywy swoich rozstrzygnięć, oparły się na wszechstronnie zebranym i rozważonym materiale dowodowym, z którego wyciągnęły logiczne wnioski, które odwołując się do konkretnych ustaleń faktycznych mających oparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach, nie naruszają granic swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku, oddalając skargę jako bezzasadną