III SA/Lu 30/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 maja 2010r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej celem zmiany posiadanej kategorii zdrowia oddala skargę. Ostatecznym orzeczeniem Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2003 r. A. S. został uznany za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju, otrzymując kategorię "D". W dniu 30 października 2009 r. skarżący wskazując na poprawę swego stanu zdrowia, zwrócił się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień o skierowanie go do wojskowej komisji lekarskiej w celu zmiany orzeczonej kategorii. Powyższy wniosek został rozpatrzony negatywnie decyzją Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...]. W jej uzasadnieniu podano, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki wynikające z art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 241 poz. 2416 ze zm. – zwanej dalej ustawą), w myśl którego w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, posiadającej ostateczne orzeczenie lekarskie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" albo "E". W odwołaniu od tej decyzji A.S. wskazał, iż od wydania orzeczenia z dnia 28 marca 2003 r. minęło ponad sześć lat, a w tym okresie poddawał się leczeniu. Obecnie stan zdrowia skarżącego uległ radykalnej poprawie. Chciałby podjąć pracę w resorcie MSWiA jako pracownik cywilny, jednak tam wymagana jest kategoria "A". Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...]. Organ II instancji podzielił stanowisko Wojskowego Komendanta Uzupełnień odnośnie interpretacji art. 29 ust. 3a ustawy stwierdzając, iż w świetle obowiązującej regulacji normatywnej nie jest możliwe skierowanie skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej. Ponadto wyjaśnił, że fakt posiadania przez A.S. kategorii zdolności do służby wojskowej – "D" nie stanowi przeszkody w podejmowaniu pracy, o ile przejdzie on z pozytywnym skutkiem specjalistyczne badania wykonane w tym kierunku przez lekarza medycyny pracy lub komisję lekarską właściwą dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie do danego rodzaju służb mundurowych. W skardze sądowej na tę decyzję A.S. wniósł o uchylenie rozstrzygnięć obu organów. Stwierdził, że z posiadaną kategorią "D" nie ma szans w postępowaniu kwalifikacyjnym m.in. do służby więziennej, bowiem wymagana jest książeczka wojskowa z kategorią "A". Ponadto wskazał, że w jego ocenie zachodzi sprzeczność pomiędzy przepisami art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 29 ust. 2, a treścią art. 29 ust. 3a ustawy. Przyjęcie tezy o braku możliwości kierowania w czasie pokoju do wojskowej komisji lekarskiej, a co za tym idzie zmiany kategorii zdrowia (istotnej do realizowania prawa do pracy) narusza art. 32 Konstytucji, z uwagi na różnicowanie obywateli według nieaktualnych orzeczeń kwalifikujących do określonych kategorii w obliczu realizacji prawa do pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ubocznie wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) posiadana kategoria zdolności do czynnej służby wojskowej nie ma znaczenia dla postępowania kwalifikacyjnego do służby więziennej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem sprawy było żądanie A.S. skierowania go do wojskowej komisji lekarskiej w celu zmiany jego kategorii zdrowia. Niesporne były fakty, iż jest on żołnierzem rezerwy zaliczonym do kategorii "D" ostatecznym orzeczeniem Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2003 r. Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 ustawy, określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich. Stosownie natomiast do treści art. 29 ust. 1, 2 i 5 ustawy, wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej: 1/ poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska; 2/ żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową; 3/ żołnierzy rezerwy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący miał ustaloną ostatecznie kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D". Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów obu instancji, iż w przedmiotowej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 29 ust. 3a ustawy, który jednoznacznie stanowi o niekierowaniu (zakazie kierowania) takich osób do wojskowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Przepis ten ma kategoryczny charakter, nie pozostawiając organowi żadnego marginesu uznaniowości, co do możliwości innego rozstrzygnięcia. Ponadto, analizowany przepis nie upoważnia wojskowych komisji lekarskich do ponownego orzekania w czasie pokoju (zarówno na wniosek zainteresowanej osoby lub z urzędu) o zdolności do czynnej służby wojskowej, w przypadku istotnej zmiany stanu zdrowia. Kategoria stanu zdrowia określana przez wojskowe komisje lekarskie ma na celu jedynie określenie zdolności do pełnienia służby wojskowej. Ewentualne bariery prawne do podjęcia pracy w innych służbach mundurowych nie wynikają z ustawy. W tym stanie rzeczy odmowa skierowania skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej na narusza przepisów prawa. Wbrew stanowisku skarżącego, nie doszło do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, bowiem omówione zasady kierowania do wojskowych komisji lekarskich obowiązują jednakowo wszystkie osoby znajdujące się w analogicznej sytuacji jak skarżący. Natomiast regulację prawną zwalniającą z obowiązku służby wojskowej osoby uznane ostatecznym orzeczeniem za niezdolne do takiej służby w czasie pokoju, należy uznać za racjonalną i nie dającą przesłanek do kwestionowania jej zgodności z wzorcami konstytucyjnymi. Na marginesie wskazać trzeba, że zmiana orzeczonej kategorii jest możliwa na podstawie art. 28 ust. 4d ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu - wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" lub "E" , przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Odnosząc się do wniosku skarżącego dotyczącego wystąpienia przez sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 29 ustawy jest zgodny z art. 32 Konstytucji RP, należy przede wszystkim zauważyć, że przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, o którym mowa w art. 193 Konstytucji RP, stanowi uprawnienie a nie obowiązek sądu. Zaznaczyć należy, że o potrzebie skorzystania z możliwości wynikającej z art. 193 Konstytucji RP decydują rzeczywiste wątpliwości sądu co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, a nie wątpliwości podnoszone przez strony (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. II CSK 463/07, LEX nr 463366). Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).