III SA/Lu 302/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Wniosek uzasadnił tym, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z uprawy gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych, z którego dochód wynosi [...] złotych miesięcznie. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego o wartości [...] złotych niezbędnego do prowadzenia działalności gospodarczej. Na stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego skarżącego składają się wydatki na ubezpieczenie społeczne ZUS – [...] złotych (obecnie zawieszone), podatek gruntowy – [...] złotych, wyżywienie – [...] złotych, utrzymanie domu – [...] złotych, ubezpieczenie [...] złotych, oraz kwota [...]złotych (nie można ustalić celu jej przeznaczenia ze względu na nieczytelny zapis na druku PPF). Skarżący wezwany do nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego wielkość w hektarach fizycznych i przeliczeniowych posiadanych gruntów, wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i kont, zaświadczenia wskazującego od kiedy skarżący zawiesił działalność gospodarczą oraz dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego nie wykonał wezwania. Wezwanie odebrał osobiście w dniu 27 listopada 2017 r. (k. 52). Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga porównania aktualnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów, które musi ponieść w toku postępowania, przy uwzględnieniu wysokości stałych kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Analiza oświadczeń złożonych przez skarżącego na druku PPF wykazała, że przy średnim miesięcznym dochodzie gospodarstwa domowego wynoszącym [...] złotych miesięcznie na poczet kosztów utrzymania koniecznego wydaje kwotę [...]złotych (kwota uzyskana z zsumowania wykazanych przez skarżącego wydatków bez kosztów ZUS-u). W takiej sytuacji powstaje wątpliwość co do wysokości miesięcznych dochodów jak i wydatków. Nie można zatem przyjąć, aby skarżący wykazał swoją realną sytuację finansową. Dlatego też, mając na uwadze unormowanie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.) przesłano skarżącemu wezwania do nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego wielkość w hektarach fizycznych i przeliczeniowych posiadanych gruntów, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i kont, zaświadczenia wskazującego od kiedy skarżący zawiesił działalność gospodarczą oraz dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 p.p.s.a.) powinien bowiem zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 września 2013 r. (II OZ 777/13) stwierdził, że konstrukcja art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienia zaś tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym dąży się do uzupełnienia wniosku i określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Skarżący, mimo skutecznego doręczenia wezwania, nie wykonał go. W postanowieniu z dnia 23 lipca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny (I OZ 635/13) stwierdził, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów w trybie art. 255 p.p.s.a. uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. I właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Nie nadsyłając żądanych dokumentów źródłowych skarżący uniemożliwił dokonanie oceny tego, czy poniesienie przez niego minimalnego wynagrodzenia radcy prawnego spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazał zasadność swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 251/13, 4 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 546/13 czy z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OZ 792/13). Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.