III SA/Lu 306/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia SO del. Robert Hałabis, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. M. i L. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów – na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 września 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. We wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie ich od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 8 września 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia argumentował, że oświadczenie skarżących zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny ich sytuacji materialnej. Skarżący nie ujawnili mianowicie dochodu z gospodarstwa rolnego, nie było również możliwe obliczenie tego dochodu na podstawie podanych przez nich informacji. Skarżący nie wskazali bowiem, czy podana we wniosku powierzchnia gospodarstwa rolnego ([...] ha) jest powierzchnią w hektarach fizycznych, czy przeliczeniowych (powierzchnia gruntów w hektarach przeliczeniowych jest podstawą obliczenia wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego). W urzędowych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy brak było również informacji, czy skarżący otrzymali płatności bezpośrednie przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, a tym samym, że zasługują na przyznanie prawa pomocy. Oceniając informacje podane w urzędowych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz fakt nieuzupełnienia dokumentów źródłowych oraz brak dodatkowych oświadczeń, referendarz stwierdził, że nie można ustalić dokładnie stanu majątkowego, jak również rzeczywistej wysokości dochodów skarżących. Powyższe skutkuje tym, że nie jest możliwa ocena realnych zdolności płatniczych skarżących odnośnie ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazali, że nie są w stanie pokryć kosztów sądowych, gdyż stanowiłoby to znaczny uszczerbek utrzymania koniecznego dla rodziny, której sytuacja materialna jest w stanie krytycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.), od wydanych przez referendarza sądowego na posiedzeniu niejawnym postanowień w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W ocenie Sądu wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Wynika z powyższego, że uzyskanie prawa pomocy jest uwarunkowane wykazaniem rzeczywistego stanu majątkowego, który pozwalałby na ocenę, czy strona jest, czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oczywiście dokonanie tej oceny możliwe jest tylko wówczas, gdy strona wskaże wszystkie źródła swego dochodu oraz wykaże wysokość dochodu z każdego z tych źródeł. Pominięcie w oświadczeniu o przyznanie prawa pomocy wysokości dochodu choćby z jednego spośród różnych źródeł, uzasadnia w takich okolicznościach odmowę przyznania prawa pomocy, oznacza bowiem niewykazanie przesłanek jej przyznania. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazali, że są osobami na tyle ubogimi, aby ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiały wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący wykazali, że posiadają dom o pow. [...]m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Jako źródła utrzymania skarżący wskazali: rentę ZUS skarżącej w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę skarżącego w kwocie [...] zł. Podali, iż opłaty związane z mediami (energia elektryczna, gaz) wynoszą ok. [...] zł miesięcznie, wydatki związane z zakupem leków [...] zł miesięcznie ([...] zł skarżąca i [...] zł skarżący), a ponadto skarżąca spłaca raty dwóch kredytów po [...] zł i [...] zł. Nie wykazali zaś w ogóle wysokości dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego. W takich okolicznościach sytuacja finansowa skarżących nie jest – w ocenie Sądu – tego rodzaju, aby zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i ich rodziny. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania ze środków budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinno tylko do tych przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Stąd też prawo pomocy może być stosowane tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na innych współobywateli. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w postanowieniu.