III SA/Lu 306/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca),, WSA Ewa Ibrom, Protokolant Starszy referent Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi H. M. i L. M. na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego działając na podstawie przepisów art. 7b ust. 2 pkt 2, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) oraz § 12, § 45 i § 46 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego L. M. – utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] o wprowadzeniu zmiany podmiotowej w operacie ewidencji gruntów obrębu nr 2 B.-W., jednostka ewidencyjna B. Miasto w stosunku do działki nr 2284 oraz obrębu nr [...] K. O., jednostka ewidencyjna B. w stosunku do działek nr [...]. Zmiana ta polegała na wpisaniu w miejsce A. M. B. c. J. i B. jako właściciela działki nr [...] o pow. 0,2694 ha – J. M. s. B. i K. oraz w miejsce A. M. B. c. J. i B. jako właściciela działek nr [...] o pow. 0,06 ha, nr [...] o pow. 0,07 ha i nr [...] o pow. 0,06 ha również J. M. s. B. i K. W każdym przypadku jako podstawę zmiany wskazano postanowienie Sądu Rejonowego wydane w sprawie sygn. [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu 18 listopada 2010 r. J. M. złożył w Starostwie Powiatowym Filia Wydziału Geodezji w B. wniosek o zmianę danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu B.-W. i K. O., poprzez wpisanie go jako właściciela działek nr 2284, 2801, 2802 i 4665 w miejsce A.M.B., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] m z dnia 24 marca 1993 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A.M.B.. Z treści tego postanowienia wynika, że spadek po A.M.B. na podstawie testamentu z dnia 15 grudnia 1991 r., otwartego i ogłoszonego przez Sąd Rejonowy w [...] m – nabył J. M. w całości. Wątpliwości organu wzbudziło użycie przez Sąd określenia "w całości", czy dotyczyło ono tylko masy spadkowej objętej treścią testamentu, czy też wszystkich składników masy spadkowej pozostałej po A.B. bez względu na treść testamentu. Z treści testamentu wynikało bowiem, że A.M.B. rozporządziła na rzecz J. M. działką położoną w B. przy ul. [...], domem mieszkalnym położony na tej działce oraz całym majątkiem ruchomym składającym się na wyposażenie domu, zaś organ I instancji ustalił, że w operacie ewidencyjnym w dacie śmierci A.M.B., to jest dnia 26 grudnia 1992 r., na jej rzecz zapisane były również innej działki o nr: [...], których testament nie obejmował. Zgodnie z art. 961 k.c., jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiorcę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. W świetle powyższego unormowania i oświadczenia złożonego w toku postępowania spadkowego przez J. M., że testament wyczerpuje całość spadku, Sąd Rejonowy w [...] m orzekł, że spadek po A.M.B. nabył J. M. – w całości. Przedmiotowa sprawa dotyczyła zmiany zapisu co do podmiotu wykazanego dotychczas w ewidencji gruntów jako właściciel nieruchomości, a zgodnie z § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek zainteresowanych. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające m.in. z prawomocnych orzeczeń sądowych. Dokumentem takim jest niewątpliwie przedłożone przez J. M. prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 1993 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że spadek po A.M.B. nabył on w całości. W związku z tym, że do dnia zgłoszenia wniosku o zmianę przez J. M., zmiana wynikająca z powyższego postanowienia nie została wprowadzona, organ po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, iż należy dokonać aktualizacji operatu ewidencyjnego w oparciu o ten dokument, co też nastąpiło decyzją Starostwa Powiatowego z dnia [...] stycznia 2011 r. Z decyzją tą nie zgodził się L. M. (brat ujawnionego w danych ewidencyjnych nowego właściciela nieruchomości). Wnosił o uchylenie decyzji Starosty, ewentualnie o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy sygn. [...] Sądu Rejonowego w [...]. W odwołaniu podniósł, że A.B. w testamencie, na podstawie którego wydano postanowienie w sprawie sygn. [...] Sądu Rejonowego w [...], jednoznacznie określiła swoją wolę i wskazała jakie składniki majątku zapisuje na rzecz J. M.. Podkreślił, że w 1972 r. A.B. wraz z mężem F. B. wprowadzili go w posiadanie i władanie działki rolnej o nr [...] oraz działek leśnych o numerach: [...], dlatego działki te nie zostały ujęte w testamencie i nie podlegały dziedziczeniu przez J. M.. Dodał również, że od 40 lat jest samoistnym posiadaczem tych działek, użytkuje je do chwili obecnej oraz opłaca podatek rolny z pozycji A.B.. Według L. M. w tych warunkach stan faktyczny sprawy sygn. [...] Sądu Rejonowego w [...] Lub. nie został dokładnie ustalony, gdyż w trakcie rozprawy nie zostały wymienione pozostałe składniki majątkowe spadkodawczyni A.B.. Organ II instancji nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu wyjaśniono, że organy administracji nie ustanawiają stanów prawnych, a jedynie rejestrują już istniejące, wynikające z odpowiednich dokumentów, a zatem dopóki prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] m z dnia [...] marca 1993 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A.M.B. nie zostanie wzruszone w określonym trybie, jest ono wiążące dla organów, choćby było wadliwe. Orzeczenie to zapadło przez sądem, zatem organy administracji nie są właściwe do jego oceny lub zmiany. Jednocześnie wskazano, że Sąd Rejonowy w [...] doręczył organowi odwoławczemu odpis prawomocnego postanowienia z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt [...] odrzucającego wniosek L. M. o stwierdzenie nabycia spadku po A.M.B.. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że L. M. domagał się stwierdzenia nabycia spadku po A.M.B. w części obejmującej gospodarstwo rolne składające się z działek nr: [...]. Sąd uznał, że w chwili złożenia wniosku przez L. M. postanowienie w sprawie sygn. [...] było prawomocne, a zatem w tym przypadku wystąpiła ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, czego konsekwencją było odrzucenie wniosku. Sąd wskazał również, że z celów przepisów o stwierdzeniu nabycia spadku jakim jest ustalenie, kto i w jakich częściach dziedziczy spadek, z istoty postępowania w tym przedmiocie, z treści przepisów, w których jest mowa o spadku jako całości i z braku w przepisach o stwierdzenie nabycia spadku przepisu, który zezwalałby na częściowe stwierdzenie nabycia spadku, wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że stwierdzenie nabycia spadku względem części majątku spadkowego, albo tylko w stosunku do niektórych spadkobierców jest niedopuszczalne. Nie jest tym samym dopuszczalne wydanie dwóch odrębnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po tej samej osobie, dotyczących różnych składników majątkowych. Ponieważ powierzchnia nieruchomości nie przekraczała jednego hektara, wykluczało to możliwość uznania, że spadek po A.B. obejmował gospodarstwo rolne. Reasumując organ uznał, że jeżeli skarżący uzyska stosowny dokument stwierdzający, że nabył przedmiotowe działki przez zasiedzenie, co sam sugerował w postępowaniu administracyjnym, po dostarczeniu go organowi prowadzącemu ewidencję gruntów operat zostanie na nowo zaktualizowany. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego H. i L. M. wnieśli o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu podnieśli, że skarżący od około 40 lat jest samoistnym posiadaczem działek oznaczonych numerami: [...], które nie były rozpatrywane w czasie rozprawy przed Sądem Rejonowym w [...] w dniu [...] marca 1993 r., bowiem nie obejmował ich testament sporządzony przez A. B. Powyższe potwierdza zeznanie J. M. (brata skarżącego), w którym stwierdził, że "w skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne", gdyż wiedział, że działki wchodzące w jego skład użytkuje jego brat – skarżący L. M.. W ocenie skarżącego "całość" dotyczy tylko i wyłącznie masy spadkowej objętej treścią testamentu. J. M. nie rościł sobie prawa do powyższych działek, nie występował o założenie im księgi wieczystej, ponadto do dnia dzisiejszego figurują one na nazwisko A.B. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm., dalej jako "ustawa") oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454; zwanego "rozporządzeniem"). Zgodnie z art. 2 pkt 8 powołanej ustawy, ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1), oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Są to m.in. informacje dotyczące położenia gruntów, ich granic, rodzaju użytków gruntowych i klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub rodzaju dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty, a także właściciela, czy innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Informacje powyższe zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do rejestrów (art. 24 ust. 1 ustawy). Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, to jest utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów rozdziału 3 (§ 44 i nast.) rozporządzenia – wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 26 ust. 2 ustawy. Rozporządzenie posługuje się kategorią aktualizacji operatu ewidencyjnego, która następuje z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do danych ewidencyjnych – niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów, z których wynikają przedmiotowe zmiany (§ 45 ust. 1, § 46 ust. 1, § 47 ust. 1). Dokumenty, które mogą być podstawą zmienionego wpisu określa § 12 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia. Są to m.in. akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, prawomocne orzeczenia sądowe, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opracowania geodezyjne i kartograficzne. Procedura aktualizacji ma zatem charakter rejestrowy. Wprowadzane w jej trakcie zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Jest to zatem procedura sformalizowana w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., I OSK 719/07, Lex nr 505313). Mając te uwagi na względzie należy stwierdzić, że skoro podstawę zmiany wpisu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] B.-W., jednostka ewidencyjna B. Miasto i obrębu nr [...] K. O., jednostka ewidencyjna B., odnoszącego się do działek wymienionych w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. było prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] dnia [...] marca 1993 r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A.M.B., to zarówno decyzja organu I instancji, jak i zaskarżona decyzja organu odwoławczego są zgodne z prawem. Prawidłowe są w szczególności rozważaniu organu odnośnie tego, że treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A.B. dawała pełną podstawę do zmiany właściciela tych nieruchomości w operacie ewidencji gruntów, a dywagacje skarżących odnoszące się do zakresu dziedziczenia spadku po A.B. przez J. M. są bezprzedmiotowe, wobec prawomocnego charakteru tego postanowienia, które nie zostało dotychczas wzruszone, w szczególności w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 679 kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, każda zmiana danych objętych ewidencją gruntów i budynków musi być udokumentowana. Oznacza to, że wniosek o dokonanie takiej zmiany wymaga przedstawienia określonych dowodów. Skoro do czasu rozstrzygnięcia sprawy skarżący nie przedstawili dowodów tego rodzaju, że to oni winni zostać ujawnieni w ewidencji gruntów jako właściciele przedmiotowych nieruchomości, oznacza to, że decyzja wprowadzająca zmianę podmiotową po stronie właściciela tych nieruchomości na rzecz osoby, która taki dowód przedstawiła – jest prawidłowa. Z tej również przyczyny nie był uzasadniony wniosek skarżących o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy sygn. [...] Sądu Rejonowego w [...] wniosku H. i L. M.ch o zasiedzenie nieruchomości, odnośnie których nastąpiła zmiana podmiotowa w operacie ewidencji gruntów. Wprawdzie sprawa taka – jak wynika z akt sprawy – zawisła przed sądem powszechnym, jednak nie ma ona żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), gdyż kwestionowana zmiana operatu nie dotyczy ujawnienia w nim praw skarżącego, ale jego brata. Natomiast w przypadku prawomocnego pozytywnego rozstrzygnięcia dla skarżących sprawy o zasiedzenie, orzeczenie sądu powszechnego będzie podstawą do ujawnienia w danych ewidencji gruntów zmian podmiotowych stosownie do treści zapadłego orzeczenia. Dodać można, że organy ewidencyjne nie są uprawnione do ustalania okoliczności dotyczących prawa własności i posiadania nieruchomości. Zarówno prawo własności jak również charakter i podstawa posiadania nie są bowiem okolicznościami możliwymi do ustalania w postępowaniu ewidencyjnym służącym rejestrowaniu takiego stanu. Ewidencja rejestruje jedynie stany prawne wynikające z określonych dokumentów urzędowych, a zatem stany ustalane w innym trybie lub przez inne organy orzekające, nie rozstrzyga natomiast żadnych sporów o prawo własności nieruchomości, które mogą zostać rozstrzygnięte jedynie w drodze cywilnoprawnej. Organy ewidencyjne nie są też uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji. Rejestr ewidencji gruntów jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności. Ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Organ szczegółowo umotywował swoje rozstrzygnięcie, ustosunkował się do zarzutów odwołania i prawidłowo uznał, iż dysponował materiałem pozwalającym na podjęcie decyzji w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.