III SA/Lu 31/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. Z. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...], nr [...], na mocy której orzeczono o wymeldowaniu B. Z. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. S. w K., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji orzekł o wymeldowaniu skarżącego z lokalu mieszkalnego położonego przy ulicy S. w K. Z ustaleń tego organu wynika, że głównym lokatorem lokalu, przydzielonego na warunkach spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, jest T. Z., zaś osobami uprawnionymi do zamieszkania są: B. Z. jej mąż, oraz dzieci – W., D., M. i A.. Małżeństwo T. i B. Z. zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. z dniu [...] września 2005 r. (sygn. [...]) bez orzekania o winie stron i bez ustalenia sposobu korzystania przez byłych małżonków ze wspólnego mieszkania. Organ I instancji stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż B. Z. co najmniej od lutego 2006 r. nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały i zamieszkuje albo przy ulicy G., albo w piwnicy należącej do lokalu przy ulicy S., co potwierdzają: zaświadczenie Komendy Powiatowej Policji z przeprowadzonej w dniu [...] października 2006 r. kontroli meldunkowej i zeznania T. Z. Z wersji wydarzeń przedstawionej przez skarżącego wynika, że w czasie każdego powrotu żony z pobytu zagranicznego jest przez nią wyrzucany z mieszkania wraz z rzeczami osobistymi i w tym czasie zamieszkuje w piwnicy lokalu stanowiącego miejsce pobytu stałego. Nie ustalono, aby występował do prokuratury w sprawie utrudniania mu korzystania ze spornego lokalu. W tym stanie rzeczy organ I instancji doszedł do wniosku, że skarżący opuszczając miejsce stałego pobytu spełnił przesłanki określone w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co uzasadnia jego wymeldowanie z pobytu stałego. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył skarżący i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania podniósł, m.in., że fakt zamieszkiwania w piwnicy nie oznaczał opuszczenia pobytu stałego, gdyż piwnica jest integralną częścią lokalu i znajduje się pod tym samym adresem. Do odwołania skarżący dołączył m.in. orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2005 r., oddalające apelację jego byłej żony od wyroku tego sądu oddalającego powództwo eksmisyjne, postanowienie Prokuratury Rejonowej z dnia [...] października 2006 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie znęcania się nad nim przez była żonę, postanowienie o umorzeniu przez tą samą prokuraturę dochodzenia wobec skarżącego o czyn z przepisu art. 207 kodeksu karnego wobec braku dostatecznego uzasadnienia popełnienia przestępstwa i dwa oświadczenia dzieci – D. i M. oraz oświadczenie 6 lokatorów budynku położonego przy ulicy S., potwierdzające fakt zamieszkiwania skarżącego w piwnicy w czasie obecności żony we wspólnym lokalu. W ocenie organu II instancji, w świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący na okres około 2 miesięcy opuścił miejsce pobytu stałego, bowiem fakt zamieszkania w piwnicy należącej do niniejszego lokalu oznaczał opuszczenie miejsca stałego pobytu. Wojewoda wyjaśnił, ze w cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obok pojęcia adresu lokalu (art. 9b ust. 1 i 2) nie ma definicji lokalu mieszkalnego. Definicja taka zawarta jest w przepisie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, który stanowi, ze samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Zatem ustawodawca wyraźnie rozdziela kwestię pobytu stałego ludzi w określonym miejscu od pomieszczeń pomocniczych, które na pobyt stały ludzi nie są przeznaczone. Pomieszczeniami przynależnymi do lokalu są (art. 2 ust. 4 tej ustawy): piwnica, strych, komórka i garaż. Podobnie w tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2002 r. (sygn. akt V SA 3397/00, Lex nr 83812). Zdaniem organu odwoławczego nie można uznać za udowodniony zarzutu skarżącego o braku dobrowolności w opuszczenia miejsca pobytu stałego, Ocena trwałości opuszczenia miejsca stałego pobytu nie zależy od subiektywnego przekonania strony i musi być oceniana na podstawie obiektywnych, możliwych do weryfikacji dowodów. Skarżący podnosi, że ma uniemożliwiany dostęp do miejsca stałego zameldowania co podważa dobrowolność opuszczenia lokalu, jednak, co sam przyznał, nie podjął żadnych działań w obronie swoich naruszonych praw. W ocenie organu odwoławczego, nie można za skuteczne działanie uznać sygnalizacji tego faktu w doniesieniu o znęcaniu się nad nim przez żonę, które zakończyło się odmową wszczęcia postępowania. Skargę na powyższą decyzję wniósł B. Z. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie zgadza się z decyzją, gdyż zabrane materiały dowodowe w sprawie przez Komendę Powiatową Policji oraz zeznania T. Z. są fałszywe. Dodał, że jego zamieszkiwanie w piwnicy przynależnej do mieszkania nigdy nie było dłuższe niż 2 miesiące. Oświadczył, że podczas przyjazdu z zagranicy byłej żony jest on wyrzucany z mieszkania i wtedy zamieszkuje w piwnicy, natomiast po wyjeździe byłej żony wraca do mieszkania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jest więc oczywiste, że w świetle cyt. przepisu obowiązkiem organu administracji było ustalenie, czy skarżący opuścił miejsce pobytu stałego. Pojęcie "opuszczenie miejsca pobytu" było już wielokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych, przy czym jest niesporne, że odnosi się ono do stanu faktycznego. Oznacza to, że ocena zaistnienia tej przesłanki wymaga prawidłowego ustalenia faktów. Zgodnie z przepisem art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl zaś przepisu art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązki te ciążą na organie administracji publicznej zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy obu instancji naruszyły obowiązki wynikające z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organ pierwszej instancji całkowicie bezkrytycznie zaaprobował stwierdzenia zawarte w piśmie Komendy Powiatowej Policji z dnia [...] października 2006 r. (k. 13 akt administracyjnych), jakoby skarżący nie przebywał w lokalu i nie posiadał tam swoich rzeczy osobistych. Informacja ta nie odwołuje się do jakichkolwiek danych źródłowych, a więc nie wiadomo na czym oparto takie stwierdzenie. W piśmie tym stwierdzono także, że z wypowiedzi członków rodziny wynika, iż B. Z. "obecnie zamieszkuje wspólnie z konkubiną w K.". Jest oczywiste, że stwierdzenie to nie może mieć żadnego znaczenia w sprawie, skoro nie zostało poparte własnymi ustaleniami funkcjonariuszy Policji i pochodzi od bliżej nieokreślonych "członków rodziny". W drugiej kolejności należy wskazać, że skarżący w postępowaniu odwoławczym podniósł szereg zarzutów, które poparł dowodami z dokumentów, dołączonymi do odwołania. Rzeczą organu odwoławczego było więc w takiej sytuacji rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności tych dowodów, na które powoływał się skarżący. Jednakże organ odwoławczy stwierdził li tylko, że złożone przez skarżącego dokumenty "nie wnoszą do sprawy nowych okoliczności, bowiem w części są już w sprawie znane, zaś w części potwierdzają fakt zamieszkiwania w piwnicy". Lakoniczność oceny tych dowodów pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem wynikającym z przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno między innymi zawierać wskazanie, dowodów, na których organ administracji się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Co więcej, nie może umknąć uwadze rzeczywista treść dokumentów z których wprost wynika, że sporządzające je osoby nie stwierdzały, iż skarżący ma jakieś inne miejsce zamieszkania (k. 24 i n. akt administracyjnych). W kręgu tych osób są także dzieci skarżącego, które z istoty rzeczy mają najpełniejszą wiedzę co do miejsca zamieszkania ich ojca. Wskazane wyżej uchybienia rodzą konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy rozpatrzy cały materiał dowodowy, w tym dowody zgłoszone przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym. Ponadto organ odwoławczy uzupełni z urzędu materiał dowodowy poprzez uzyskanie wyczerpującej informacji organów Policji co do faktu miejsca zamieszkania skarżącego, a nadto przesłucha skarżącego w charakterze strony w celu poczynienia szczegółowych ustaleń co do tego, czy skarżący opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania, czy też krótkotrwale nie przebywał tam z uwagi na utrudnianie mu korzystania z tego lokalu. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.