III SA/Lu 310/11
WyrokWSA w Lublinie2011-11-03
Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Iwona Tchórzewska, Marek Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek może zostać utrzymana w mocy, gdy toczy się postępowanie sądowe dotyczące przeniesienia odpowiedzialności za te należności na spadkobiercę?Ratio decidendi
Decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek została wydana przed zakończeniem postępowania sądowego dotyczącego przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania na skarżącą, co było przedwczesne i stanowiło naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ powinien zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd kwestii istnienia zadłużenia skarżącej. Ponadto uzasadnienie decyzji nie spełniało wymogów art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie wskazano faktów uznanych za udowodnione ani przyczyn odrzucenia innych dowodów.Stan faktyczny
L. W. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które były związane z zobowiązaniami zmarłej A. W. Organ odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek do umorzenia oraz na to, że skarżąca nie przedłożyła dowodów potwierdzających trudną sytuację materialną. Skarżąca podniosła, że decyzja jest wadliwa, gdyż nie uwzględnia jej ciężkiej sytuacji życiowej i toczy się postępowanie sądowe dotyczące przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz decyzję poprzedzającą ją z lutego 2011 r. i przyznał wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej adwokatowi A. K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska,, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2. przyznaje adwokat A. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł podatku VAT.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. jedn. – Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku L. W., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
wyjaśnił, że strona wnioskiem z dnia 11 marca 2011 r., zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że decyzja odmawiająca umorzenia jest wadliwa i nie odpowiada prawu, bowiem nie rozważono w sposób wyczerpujący wszystkich przesłanek mogących prowadzić do umorzenia należności. Przed ponownym rozpoznaniem sprawy, pismem z dnia 16 marca 2011 r. strona została wezwana do uzupełnienia wniosku przez dostarczenie dokumentów potwierdzających nowe okoliczności, które mogłoby mieć wpływ na zmianę decyzji przy ubieganiu się o umorzenie składek. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nie przedłożyła dowodów mogących mieć wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Następnie postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. organ poinformował skarżącą o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się na temat zgromadzonego materiału dowodowego. Na powyższe skarżąca również nie przedłożyła dowodów mogących mieć wpływ na zmianę decyzji.
Rozpatrując ponownie sprawę organ uznał, że decyzja dnia [...] r., nr [...] została wydana zgodnie z obowiązującym prawem, w szczególności z art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 28 ust.1, 2 i ust. 3a w/w ustawy brak było, w ocenie organu, podstaw do umorzenia należności.
Organ uznał, że nie zachodzi przesłanka umorzenia z powodu całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W przypadku strony zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, co skutkowało wydaniem decyzji z dnia 27 grudnia 2010 r. o przeniesieniu odpowiedzialności po zmarłej A. W. na stronę i jej syna jako na spadkobierców. W wyniku postępowania spadkowego strona przyjęła na siebie nie tylko część majątku po zmarłej córce, z którego można egzekwować należności, ale także i zobowiązania figurujące na koncie. Od decyzji przenoszącej na spadkobierców odpowiedzialność za zobowiązania po zmarłym płatniku A. W., strona nie wniosła odwołania.
W ocenie organu nie zachodzi również fakultatywna przesłanka umorzenia, o której mowa w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotycząca sytuacji, gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Powyższe może mieć miejsce wówczas, gdy zobowiązany, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągałoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Organ podniósł, iż przedłożone przez stronę faktury z aptek, faktury na rzecz Telekomunikacji Polskiej, [...] Zakładów Energetycznych oraz decyzje wymiarowe na podatek rolny świadczą o terminowym i rzetelnym regulowaniu zobowiązań, co oznacza, że strona nie znajduje się w sytuacji zagrażającej egzystencji. Organ nie kwestionuje faktu, iż strona jest osobą chorą, jednakże brak jest dowodów na potwierdzenie trudnej sytuacji materialnej. Strona dysponuje emeryturą w kwocie [...] zł netto, zaś syn strony otrzymuje rentę w kwocie [...] zł brutto. Natomiast stałe zobowiązania to stałe miesięczne opłaty związane z utrzymaniem – [...] zł, koszty zakupu leków – [...] zł i podatek w kwocie [...] zł. Wydatki te nie pochłaniają całego miesięcznego dochodu, a więc strona nie znajduje się w sytuacji zagrażającej zabezpieczeniu podstawowych potrzeb. Ponadto strona posiada nieruchomości w postaci mieszkania o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] m2.
Strona nie przedstawiła również dokumentacji potwierdzającej, że ze względu na trudną sytuację materialną korzysta z pomocy społecznej. Mając to na uwadze organ stwierdził, że brak jest dowodów wskazujących na to, że opłacenie należności z tytułu nieopłaconych składek może ją pozbawić zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Organ podkreślił, że decyzje w sprawach umorzenia należności z tytułu składek wydane na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są oparte na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności, jak również przesłanki ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek, nie musi doprowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy. Z tego względu okoliczności uzasadniające skierowanie sprawy należności do umorzenia muszą mieć wyjątkowy charakter, czego w niniejszej sprawie organ nie stwierdził.
Na powyższą decyzję L. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie art. 6,7 i 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
- naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;
- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało naruszeniem zasad ogólnych postępowania wyrażonych w art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że pomimo jej bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, która sprawia, że nie jest w stanie zaspokoić potrzeb związanych z zakupem wszystkich leków, organ niezasadnie uznał, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca szczegółowo przedstawiła sytuację życiową i dochodową wykazując, że opłacenie przedmiotowych należności pociągnie dla niej bardzo ciężkie skutki, bowiem po uiszczeniu podstawowych opłat za gaz, energię, wodę opał, żywność, nie wystarcza jej pieniędzy na wykupienie leków. Skarżąca podkreśliła, że nie ma środków na pokrycie pełnego leczenia, wykupuje jedynie część najbardziej potrzebnych leków. Z uwagi na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy, ponadto opiekuje się synem, który jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Zdaniem skarżącej ZUS nie dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób wnikliwy i pomimo obszerności uzasadnienia decyzji ocenił go w sposób powierzchowny, oderwany od realiów i stereotypowy. Ponadto ZUS nie odniósł się do podnoszonych przez nią w odwołaniu zarzutów, co stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżąca zwróciła również uwagę na naruszenie przez organ art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało naruszeniem zasad ogólnych postępowania wyrażonych w art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. W ocenie skarżącej sporządzone przez ZUS uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom stawianym przez wyżej wskazane przepisy.
W konkluzji skarżąca podnosząc, że jej sytuacja należy do szczególnych ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne, wniosła o umorzenie przedmiotowych należności w całości lub w części dotyczącej wyliczonych odsetek.
W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty powołane w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wyjaśnił, że po uprawomocnieniu się decyzji z [...] r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłej A. W. na spadkobierców, L. W. i M. W. w dniu 8 marca 2011 r. wnieśli odwołanie. Akta tej sprawy zostały przekazane do Sądu Okręgowego w L. Ponadto organ podniósł, że przytoczone w skardze okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącej, były przedmiotem rozpatrzenia i nie zostały uznane za podstawę uzasadniającą umorzenie należności. Ponadto wskazał, że decyzje wydane na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych opierają się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość zostanie ustalona całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić umorzenia. W swojej ocenie, wydając zaskarżoną decyzję, organ nie wykroczył poza zakres uznania administracyjnego, nie uchybił też przepisom postępowania, gdyż w sposób wyczerpujący zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy, ustalając stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą, a całość tych rozważań została wyczerpująco przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W związku z tym dla wyeliminowania z obrotu aktu prawnego poddanego kontroli sądowoadministracyjnej (w niniejszej sprawie – decyzji), konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo tez przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub tez okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, dalej jako p.p.s.a.). Nadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że może uwzględnić skargę z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.
Mając na uwadze wskazane przesłanki i badając zaskarżoną decyzję w granicach zakreślonych powołanymi wyżej przepisami należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zawartych w k.p.a. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako k.p.a., chyba, że ustawa stanowi inaczej. Podobną regulację zawiera art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba, że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Regulacje te odnoszą się również do postępowania odwoławczego od tych decyzji, zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek (należą do nich oprócz składek, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia, dodatkowa opłata) mogą być umarzane przez Zakład w całości lub części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, w przypadkach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.). W myśl art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29 tej ustawy. Natomiast przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także do składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy nie został przez organ wyjaśniony w sposób wystarczający do rozstrzygnięcia, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu z [...] r. nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.
Jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób zrekonstruować stan faktyczny będący podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Skoro przedmiotem umorzenia mogą być należności z tytułu składek, to pierwszoplanową kwestią jest ustalenie, czy są to należności rzeczywiście istniejące, bowiem tylko takie mogą być umarzane. Jedynie wobec należności faktycznie istniejących można wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, czyli przez umorzenie należności lub odmowę ich umorzenia (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. I SA/Op 156/10 Legalis). W aktach administracyjnych brak jest decyzji z [...] r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłej A. W. na skarżącą, na którą powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej decyzji, jak również w uzasadnieniu decyzji z [...] r. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do opłacenia należności z tytułu zaległych składek. Decyzji takiej nie przedstawiła przy piśmie z dnia 9 września 2011 r., ani pełnomocnik organu, ani też osoba udzielająca odpowiedzi z dnia 7 września 2011 r. na pismo pełnomocnika z urzędu skarżącej.
Dopiero w odpowiedzi na skargę pojawiła się informacja o wniesieniu przez skarżącą w dniu 8 marca 2011 r. odwołania od decyzji z [...] r. do Sądu Okręgowego w L. Pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. wyjaśnił, że odwołanie skarżącej od decyzji z dnia [...] r. w przedmiocie przeniesienia na nią odpowiedzialności z tytułu zaległych składek figurujących na koncie zmarłej córki A. W., rozpatrywane jest w Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w L. Ostatni termin rozprawy miał miejsce 19 września 2011 r. i sprawa została odroczona bez terminu.
Obciążenie spadkobiercy składkami i należnościami z nimi związanymi, które ciążyły na spadkodawcy jest możliwe dopiero w wyniku wydania decyzji określającej zobowiązanie konkretnego spadkobiercy na podstawie art. 100 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), przy czy musi to być taka decyzja, co do prawidłowości której, nie toczy się postępowanie sądowe. W przedmiotowej sprawie organ wydał zaskarżoną decyzję w przedmiocie umorzenia pomimo, iż posiadał informację o wniesieniu przez skarżącą odwołania od decyzji z dnia [...] r. przenoszącą odpowiedzialność za zobowiązania po zmarłej A. W. na skarżącą. W sytuacji kiedy między skarżącą a organem istnieje niezakończony spór sądowy co do istnienia zadłużenia skarżącej względem ZUS, to rozpatrywanie wniosku o umorzenie było przedwczesne. Wydanie zaskarżonej decyzji w tych warunkach faktycznych i prawnych było zatem nieuzasadnione i stanowiło naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który zobowiązuje organ administracji publicznej do zawieszenia postępowania administracyjnego, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W sprawie niniejszej ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia może nastąpić tylko po wydaniu przez właściwy sąd prawomocnego orzeczenia rozstrzygającego kwestię istnienia zadłużenia skarżącej względem ZUS.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż organ administracji orzekający w sprawie nie dopełnił obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz obowiązku nakazującego w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Wskazuje to także na niezastosowanie się przez organ do unormowania art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Fakt, iż w uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się do okoliczności zakwestionowania przez skarżącą przez wniesienie odwołania do sądu od decyzji z [...] r. o przeniesieniu odpowiedzialności, stanowi o uchybieniu w zakresie stosowania art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Braków w uzasadnieniu decyzji nie mogą zastąpić czynności i ustalenia podejmowane w toku postępowania, tak jak w niniejszej sprawie wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę, czy też w piśmie z 7 września 2011 r. Nie zostały one bowiem włączone w treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które stanowi wyraz ostatecznego stanowiska organu co do spornych kwestii. W realiach przedmiotowej sprawy uzasadnione są zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych przepisów proceduralnych.
Zdaniem sądu, uchybienie powołanym wyżej przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w sytuacji gdyby prawomocne rozstrzygnięcie zapadłe w przedmiocie ustalenia istnienia zadłużenia skarżącej z tytułu składek wykazało nieprawidłowości w zakresie przeniesienia odpowiedzialności na skarżącą za zobowiązania spadkodawcy.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ powinien wyeliminować wskazane przez sąd nieprawidłowości. Organ powinien zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny w drodze wydania prawomocnego orzeczenia w zakresie ustalenia istnienia zadłużenia skarżącej względem ZUS. Natomiast po prawomocnym rozstrzygnięciu wskazanego zagadnienia wstępnego, w przypadku ustalenia przez sąd powszechny istnienia zobowiązania skarżącej z tytułu składek wobec ZUS, należy podjąć postępowanie administracyjne i rozpatrzyć wniosek skarżącej w przedmiocie umorzenia. Uzasadniając ewentualną decyzję w przedmiocie umorzenia, organ winien odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno tych na których się oparł, jak i tych którym odmówił wiarygodności podając przyczyny ich nieuwzględnienia oraz odnieść się do wszystkich podnoszonych przez stronę okoliczności i zarzutów.
Mając powyższe na uwadze oraz działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę. Natomiast ze względu na charakter zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, brak było podstaw do zastosowania unormowania art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło