III SA/Lu 310/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie: WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A-T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. (dalej: "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. (dalej: "organ I instancji") z [...] maja 2017 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu [...] października 2016 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego Drogowego w D. przeprowadzili kontrolę dokumentów posiadanych przez O. P., kierowcę ciągnika samochodowego z naczepą o numerze rej. [...], użytkowanego przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i przekraczającego granicę Rzeczypospolitej Polskiej. W trakcie kontroli kierowca okazał m. in. następujące dokumenty; paszport, dowody rejestracyjne wyżej wymienionego ciągnika i naczepy, świadectwo ATP, międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR, świadectwo kierowcy W wyniku kontroli stwierdzono, że kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie funkcjonariusza celnego dokonującego kontroli licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Przesłuchany w charakterze świadka kierowca zeznał, że licencję posiadał, lecz wyjeżdżając z Polski zapomniał ją wziąć ze sobą. Licencję dot. międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...] przedstawił organom Służby Celnej o godzinie 18:30 dnia 27 października 2016 r. Na okoliczność kontroli wykonano kserokopie okazanych dokumentów oraz sporządzono protokół kontroli nr [...] z 27 października 2016 r., zaś na okoliczność przesłuchania kierowcy sporządzono tego dnia protokół przesłuchania świadka. W załączniku do protokołu kontroli stwierdzono, że komisariat policji nałożył na kierowcę grzywnę w wysokości 500 zł zgodnie z Lp. 1.1 załącznika nr 1 do ustawy o transporcie drogowym. W piśmie z [...] stycznia 2017 r. Główny Inspektorat Transportu Drogowego poinformował, że wyżej wymieniony pojazd został zgłoszony do licencji nr [...] udzielonej przedsiębiorcy od dnia 4 października 2016 r. Decyzją z [...] maja 2017 r. organ I instancji nałożył na "[...]" Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie (dalej jako "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 8000,00 zł za naruszenie określone w Lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 z późn. zm.), dalej jako "u.t.d.", w związku z obowiązkiem posiadania w pojeździe podczas wykonywania przewozu drogowego i okazywania przez kierowcę, wypisu z odpowiedniej licencji. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: wykonując transport drogowy - wypis z licencji. Przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty (ust. 3). Organ odwoławczy wskazał, że przejazd kontrolowanego pojazdu wykonywany był w związku z przewozem z Polski na Ukrainę, był zatem przewozem międzynarodowym, a tym samym wymagał posiadania licencji wspólnotowej zgodnie z art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE L z dnia 14 listopada 2009 r., Nr 300, str. 72 z późn. zm.). Organ odwoławczy podniósł, że skarżąca przedstawiła wypis z licencji wspólnotowej nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, ważnej od [...] stycznia 2016 r. do 8 stycznia 2021 r., wystawionej dla przewoźnika "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie, zaś Główny Inspektorat Transportu Drogowego poinformował, że pojazd o wyżej wymienionym numerze rejestracyjnym został zgłoszony do licencji nr [...], udzielonej skarżącej od dnia 4 października 2016 r. do powyższej licencji. Za bezsporną okoliczność organ uznał brak okazania wymaganego wypisu z tej licencji podczas kontroli przez kierowcę kontrolowanego pojazdu. Organ zwrócił uwagę, że kierowca przedstawił wypis z licencji organom Służby Celnej po kontroli, o godzinie 18:30. Wyjaśnienia kierowcy zawarte w protokole przesłuchania potwierdzają, że kierowca nie posiadał w pojeździe uwierzytelnionego wypisu z licencji wspólnotowej. Powyższe naruszenia obligowały organ celno - skarbowy do nałożenia na wykonującego przewóz drogowy kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, w wysokości 8000 zł. Odnosząc się do argumentu skarżącej, że nie powinna ponosić konsekwencji błędu kierowcy, organ odwoławczy podniósł, że wykonanie przez przedsiębiorcę obowiązku wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty nie zwalnia przedsiębiorcy od odpowiedzialności w przypadku, gdy kierowca posiadałby takie dokumenty, a nie okazał ich w czasie kontroli. W świetle art. 92 ust. 1 u.t.d. przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za zgodne z prawem wykonywanie przewozu drogowego, a zatem ponosi odpowiedzialność za naruszenia obowiązków przez osoby, którymi się posługuje. Organ I instancji prawidłowo zastosował zatem art. 92a ust. 1 u.t.d., ponieważ w stosunku do podmiotu wykonującego drogowy przewóz rzeczy stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. Organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Z przepisu tego wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, tzn. uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka zaskarżyła powyższą decyzję w całości i wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że ustalenia organu są błędne, ponieważ kierowca przedstawił kopię licencji. Pierwotny brak licencji wynikał z winy kierowcy, który zapomniał kopii licencji z biura. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W ocenie sądu organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Przedmiotem kontroli było wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. Okolicznością niebudzącą wątpliwości w niniejszej sprawie jest brak w pojedźcie w chwili kontroli wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego. Kierowca, przesłuchany w charakterze świadka przyznał, że zapomniał zabrać tego wypisu (k. 12 - 13 akt post. adm.). Okoliczność, że wypis przedstawiony został jeszcze tego samego dnia nie zmienia faktu, że kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie kontrolujących wypisu z licencji. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych jest więc nieuzasadniony. Prawidłowe jest też stanowisko organu, że brak wypisu licencji w pojeździe daje podstawę do wymierzenia kary pieniężnej przewoźnikowi. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 5a ust. 1 pkt 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga uzyskania licencji wspólnotowej, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. UE L z dnia 14 listopada 2009 r., Nr 300, str. 72 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie nr 1072/2009". Z art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 wynika ogólna zasada, że wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej. Państwo członkowskie siedziby przewoźnika wydaje posiadaczowi oryginał licencji wspólnotowej, który jest przechowywany przez przewoźnika, oraz taką liczbę uwierzytelnionych wypisów z licencji wspólnotowej, jaka odpowiada liczbie pojazdów, którymi dysponuje posiadacz licencji wspólnotowej, bez względu na to, czy stanowią one jego własność w całości, czy są w jego dyspozycji na podstawie umowy sprzedaży ratalnej, najmu lub leasingu (art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1072/2009). Uwierzytelniony wypis z licencji wspólnotowej przechowywany jest w każdym z pojazdów przewoźnika i musi być okazywany na każde żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (art. 4 ust. 6 zdanie drugie 3 rozporządzenia nr 1072/2009). Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto - wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji Z przytoczonych przepisów wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że w pojeździe, którym wykonywany jest międzynarodowy transport drogowy, musi znajdować się uwierzytelniony wypis z licencji, który kierowca okaże na każde żądanie uprawnionego organu kontroli. Organy celne, w świetle powołanych wyżej przepisów, prawidłowo przyjęły, że międzynarodowy przewóz drogowy był wykonywany przez skarżącą z naruszeniem obowiązków określonych w art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. oraz przepisów rozporządzenia nr 1072/2009. Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Pod pozycją 3.3. załącznika wyszczególniono naruszenie - wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Prawidłowo zatem na skarżącą nałożona została w kara w wysokości 8000 zł, określonej w Lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Skarżąca uważa, że nie powinna ponosić odpowiedzialności za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego, będące konsekwencją błędu kierowcy, który zostawił wypis z licencji w biurze i nie miał go przy sobie w chwili kontroli. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela stanowisko organu, który stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W myśl przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przepis art. 92c ust.1 u.t.d. odnosi się do sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W dyspozycji art. 92c ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieści się w zakresie regulacji art. 92c ust. 1 u.t.d. Rzeczą przedsiębiorcy jest właściwy dobór osób współpracujących. Przy zachowaniu należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących nie dochodziłoby do naruszeń obowiązujących przepisów. W przepisie art. 92c ust. 1 u.t.d. chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane, niedające się przewidzieć, a nie okoliczności związane z doborem pracowników. Prawidłowe jest stanowisko organu, że zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca jako podmiot wykonujący przewozy nie mogła przewidzieć. Żadne takie okoliczności nie zostały przez skarżącą wskazane w toku postępowania. Również w skardze skarżąca okoliczności takich nie wskazała. Podkreślić należy, że nie było obowiązkiem organu przeprowadzanie z urzędu dowodów na okoliczność istnienia nadzwyczajnych, niedających się przewidzieć okoliczności, które spowodowały stwierdzone w toku kontroli naruszenia. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca jest profesjonalnym przewoźnikiem prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, którego obowiązuje znajomość przepisów prawa i który winien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa transportowego tak, aby wyeliminować ryzyko naruszenia przepisów prawa mających zastosowanie przy wykonywaniu przewozów drogowych. Skarżąca będąca profesjonalnym przedsiębiorcą powinna mieć nadzór i kontrolę nad sposobem wykonywania pracy przez zatrudnionych pracowników oraz nad pojazdami. Obowiązkiem przedsiębiorcy, w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym i rozporządzenia nr 1072/2009, było wyposażenie każdego pojazdu w wypis z licencji, który ma być udostępniany przez kierowcę na każde żądanie organu przeprowadzającego kontrolę. Okoliczność, że kierowca zapomniał wypisu z licencji z biura obciąża przedsiębiorcę, na którym spoczywa prawny obowiązek uzyskania licencji i przechowywania jej wypisu w pojazdach, którymi dysponuje. Z przytoczonych powodów brak podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.).